Interview over nieuwe seizoen met Joan Nederlof

De voorstelling Sinaasappelstraat van Joan Nederlof en Baby Dee gaat dit najaar op tournee langs de Nederlandse theaters. En De Freudjes geen familie (gespeeld door Lineke Rijxman, Ariane Schluter en Karina Smulders) gaat in première in het voorjaar. Lees over deze voorstellingen in het interview met Joan Nederlof dat in de seizoensbrochure van Theater de Verbeelding verscheen.

 

Humor is van wezenlijk belang

Dit seizoen zijn de voorstellingen Sinaasappelstraat en De Freudjes, geen familie van mugmetdegoudentand in Theater de Verbeelding te zien. ‘De Mug’ is het gezelschap van Marcel Musters, Lineke Rijxman en Joan Nederlof en maakt al dertig jaar actuele voorstellingen die onze samenleving kritisch duiden en vrolijk relativeren. Joan Nederlof legt uit waarom. 

“Mugmetdegoudentand bestaat al dertig jaar. Toen we begonnen waren we begin twintig en nu zijn we begin vijftig. Dus als je je dat even voorstelt dan weet je hoeveel er door die jaren heen veranderd is! De Mug werd opgericht in het jaar dat Gorbatjov de perestrojka begon. De wereld ziet er nu totaal anders uit en tegelijkertijd zijn er heel veel dingen hetzelfde gebleven. Ik denk dat dat voor de Mug ook geldt. We zijn ooit begonnen met het zelf maken van stukken, terwijl we nog geen enkele theaterervaring hadden. We waren nog ongevormd en we kenden de toneelconventies niet heel goed. Bijvoorbeeld: je doet net alsof je het publiek niet ziet en een stuk heeft drie bedrijven. Dat maakt dat we open stonden voor allerlei manieren om een verhaal te vertellen op het toneel. We waren daardoor eigenlijk min of meer gedwongen experimenteel. Ook al was het natuurlijk ook wel een bewuste keuze om ons niet te binden aan de gevestigde gezelschappen. Open staan voor allerlei vormen en manieren van verhalen vertellen is altijd belangrijk voor ons gebleven. Die verhalen gaan bij ons bijna altijd over de tijdgeest en onze positie in de samenleving. Over de samenleving, die momenteel onnavolgbaar snel aan het veranderen is, klinken allerlei meningen die inwisselbaar lijken te zijn. Wij vinden het van essentieel belang dat theater onderscheid probeert te maken tussen de ene mening en de andere, tussen werkelijkheid en projectie, tussen vorm en inhoud, tussen verstand en onderbuik, tussen objectiviteit en stemmingmakerij.

Humor

Humor is daarbij belangrijk. Niet alleen als theatraal glijmiddel. Humor is ook echt van wezenlijk belang. Als je lacht (tenzij het sarcastisch is) dan open je jezelf. Je verzacht en je krijgt ruimte om je zelf te relativeren en om te twijfelen. Daardoor word je ook benaderbaar voor een ander. En dus voor de standpunten van een ander. Fanatici hebben geen humor. Die zullen dus ook nooit twijfelen aan wat ze vinden. Zij hebben altijd gelijk en dat maakt samenleven met hen verschrikkelijk. Daarom is humor essentieel. Volgens mij is het een van de sterke punten van de Mug, dat je met en om ons kunt lachen, terwijl we toch inhoudelijk zijn. Dat we een positieve drive hebben om inzicht te krijgen in wie we zijn en wat er echt aan de hand is om ons heen. En om dat te bereiken houden we vast tot we de kern van ons verhaal te pakken hebben. Wat dat betreft hebben we de mentaliteit van een pitbull! We kiezen vaak maatschappelijke thema’s en combineren die met het persoonlijke. Zo proberen we te begrijpen hoe de wereld in elkaar zit.

Sinaasappelstraat

De voorstelling Sinaasappelstraat is bijvoorbeeld ontstaan vanuit een gevoel van eenzaamheid dat ik had als ik dacht aan de samenleving als geheel. Dat klinkt wat abstract en dat is dan ook precies het probleem! De band tussen mij en de samenleving ervoer ik als een totale abstractie! In mijn privé leven en in mijn werk voelde ik me sterk verbonden, maar daar hield het dan ook mee op. Ik leef in een democratie, maar mijn enige bijdrage daaraan is dat ik één keer in de vier jaar ga stemmen. En zelfs dat doe ik niet met hart en ziel. Vanuit dat gevoel ben ik vertrokken. Gelukkig kwam ik toen bestuurskundige Albert Jan Kruiter tegen, die daar een heel inspirerende visie op had en uitleg gaf waar mijn gevoel vandaan kwam. Het heeft te maken met het individualisme aan de ene kant en de enorme bureaucratische verzorgingsstaat aan de andere kant. In de voorstelling maak ik dat inzicht dat hij me gaf, concreet en navoelbaar. Dat is fijn om te doen. Nog niet heel veel mensen hebben Sinaasappelstraat gezien, omdat de echte tournee nog gaat komen. Maar verhoudingsgewijs heb ik nog nooit zoveel reacties gehad op een voorstelling. De allerleukste opmerking kreeg ik tijdens de voorstelling. In de voorstelling speel ik mezelf en mijn grootmoeder. Het is nogal autobiografisch. Op een avond zaten er opeens allemaal nichtjes van mijn oma in de zaal. Een rijtje leuke en pittige dames op leeftijd. Één daarvan begon me opeens hardop te verbeteren over waar de zus van mijn oma nou precies had gewoond. Dat was erg grappig vond ik zelf. En gelukkig vond de rest van de zaal dat ook.”

De Freudjes, geen familie

De andere voorstelling die we volgend jaar bij jullie spelen heet De Freudjes, geen familie. Lineke Rijxman en ik komen allebei uit een zussenfamilie en we vonden het hoog tijd voor een zussenkomedie! Ik schrijf de tekst en Lineke regisseert de voorstelling. De Freudjes, geen familie gaat over de zusjes Freud, gespeeld door Ariane Schluter, Karina Smulders en Lineke Rijxman. Ze komen bij elkaar in het huis van één van hen, omdat hun moeder daar op sterven ligt. Dat is een klassieke situatie natuurlijk. Zowel in het echte leven als in het theater. Ze maken een heftige nacht met elkaar door, waarin allerlei oud zeer naar boven komt. De angsten en de dromen die ze hebben en de verwachtingen die ze van zichzelf en elkaar hebben, het borrelt allemaal op. Maar het is niet alleen een beerput die open gaat. Ze zoeken ook naar een uitweg, naar bevrijding en opluchting. Naar liefde. En omdat we in 2015 leven, worden er die nacht ook behoorlijk wat pilletjes geslikt.

Geluk

Als het geluk makkelijk te vinden was, dan zag de wereld er heel anders uit. Maar om de een of andere onduidelijke reden, is het voor de mens zo moeilijk om domweg gelukkig te zijn. Weet je trouwens dat er in de Amerikaanse grondwet is opgenomen dat iedereen het recht heeft om geluk na te streven? Dat is mooi hè. En let ook op de formulering. Er staat niet dat iedereen recht heeft op geluk, maar dat je wel het recht hebt er naar te streven. Nou dat doen de zussen Freud ook. Ergens denk ik dat ze misschien wel bang zijn voor het geluk. Dat ze zich om de een of andere reden wel prettig voelen bij hun ongeluk. Dat ze angst voor het positieve hebben. Stel je toch voor dat we onszelf onbewust niet toestaan om gelukkig te zijn. Zou zomaar kunnen. Hoe verklaar je anders dat zo veel mensen zich niet echt gelukkig voelen in onze wereld, terwijl we het toch eigenlijk heel erg goed hebben hier.

Toekomst

Marcel Musters, Lineke Rijxman en ik zijn druk bezig met plannen om de Mug klaar te maken voor de komende jaren. Inmiddels zijn we natuurlijk dertig jaar verder en hebben we wèl veel ervaring in theatermaken. Die combinatie van experimenteel zijn en ervaring hebben, vind ik zelf erg fijn bij de Mug. Ik hoop de onze toekomst er fris, spannend en avontuurlijk uitziet!”

artikel De Verbeelding

artikel De Verbeelding 2

 

 

Op deze site worden cookies gebruikt, wilt u hiermee akkoord gaan?