| |
|
| (about the company, Arbeitsweise) |
|
| mugmetdegoudentand actueel | projecten | werkwijze | mugweb | te koop | reacties | contact |
|
|
 Wat is het nurecensies, aankondigingen en interviews |
recensies
|
aankondigingen en interviews
|
radio en tv
|
talkshows
|
 terug |
 |
 Wat is het nu
|
 13 oktober 2011 |
 |
Stemmen, heel veel stemmendoor Loek Zonneveld Wie klachten heeft over het kunstklimaat onder de huidige regering Grauw I raad ik aan verhalen te lezen over het socialistisch realisme. De kunstgeschiedenis van Oost-Europese landen in pak 'm beet de afgelopen 75 jaar levert een hoop rustgevend materiaal op bij actueel ongenoegen. De onlangs overleden Duitse dirigent Kurt Sanderling (1912-2011) was goed in die verhalen. Tijdens repetities aan Sjostakovitsj' Achtste symphonie placht hij de orkestleden smakelijke anekdotes op te dienen over Russische ambtenaren die orkeststukken knipten op de maat van partijbijeenkomsten waarop ze werden uitgevoerd. Aan de hand van die Achtste symphonie liet Sanderling vervolgens horen hoe Sjostakovitsj de staatssocialistische dienders in zijn nieuwe composities achter hun eigen rug om op de hak nam. Die verhalen, ooit gepubliceerd onder de titel Andere machen Geschichte, ich mache Musik, zijn leerzaam en werken relativerend, als je, ik noem maar wat, het verzameld werk van PVV-ideoloog Martin Bosma moet uitlezen. Ook en misschien wel juist in de kunst wer- ken verledens indringend door in het heden. Dat lijkt een van de thema's van de monoloog die actrice Lineke Rijxman en schrijver Joan Nederlof hebben gemaakt en die nog tot medio december door het land reist onder de titel Wat is het nu, zonder een vraagteken, eerder als stelling waar de producent van de alleenspraak, mugmetdegoudentand, graag voorstellingen over maakt. Lineke Rijxman komt bij aanvang van de avond met gratie en in stijl een interieur binnenwandelen dat onmiskenbaar de sfeer van de jaren zeventig ademt, de jaren waar haar eerste anekdotes over gaan, meer in het bijzonder over haar ouders, mensen die in en met de kunsten leefden en die werden gedwongen te wennen aan nieuwe bezems die ooit rigoureus schoonveegden en die deze ouders min of meer uit de kunsten wegbezemden. Die eerste verhalen zijn zo mooi geschreven en worden zo scherp gespeeld, dat je meteen naar de punt van je stoel schuift en daar niet meer vandaan komt. Rijxman is vervolgens slim genoeg om de toeschouwer bits uit te foeteren vanwege voyeuristische nieuwsgierigheid en te melden dat alles is gejokt en gelogen dat het geacteerd is, en precies die mededeling neemt de toeschouwer, althans deze toeschouwer, in het navolgende ruime uur voor kennisgeving aan, om met rode konen aan te schuiven voor de volgende serie leugens. We worden niet teleurgesteld. Want Rijxman spreekt in many tongues en het wordt warempel druk in dat benauwde interieurtje. Moeder praat met haar dochter op meerdere leeftijden, de door de tand van de moderne tijd bijgeknipte impresario van de actrice komt langs, benevens enkele bekende personagiën uit het talkshow- en boulevardcircuit. Zelfs het verzameld werk van Martin Bosma en trawanten lijkt niet voor niets herlezen. En Lineke Rijxman kan dat zeer goed, een oploop met veel drukte bij elkaar acteren, personages aan en uit zetten, meerdere figuren door elkaar heen monteren. Schakelen heet dat. Bij haar gebeurt het altijd met een prettig onvirtuoze, zwierige knipoog, in stijl, beheerst, met een scherp oog voor de lijn van het verhaal, voor wat Brecht de gestus van de stof noemde. Hier: het niemandsland tussen echt en onecht, de vraag naar wat waar is en wat gelogen, en naar de zin van het drukke gedoe van zelfbenoemde opinieleiders die oorzaak en gevolg hardnekkig door elkaar blijven klutsen en die de verbanden zoekmaken. Iemand noemde dat in het afgelopen weekend in een televisiegesprek (het ging over Caravaggio) 'het schilderen van de twijfel'. Dat doet Rijxman hier ook. Of liever: ze schildert de twijfel over, en dan nog eens, en nog eens. Intelligente voorstelling. Goed toneel. Kijken! |
|
terug |
|
Wat is het nu
|
 27 mei 2011 |
|
Column door Bart Römer – netmanager van Nederland 2Wat is het nu.Televisie is emotie. Televisie is het vertellen van verhalen. Goede televisie laat een kijker nooit onverschillig, integendeel, goede televisie doet iets met je: het raakt, maakt woedend, laat lachen, ontroert, brengt je op ideeën, zet aan tot gesprek, tot nadenken. De publieke omroep brengt een overvloed aan programma's die juist dit allemaal teweegbrengen. En dat tegen een uiterst scherpe prijs – we zijn zowat de goedkoopste publieke omroep in Europa en omstreken- terwijl de kwaliteit bovengemiddeld goed te noemen valt. Vanuit mijn baantje kan ik op deze plek moeilijk man en paard noemen. Dat geeft alleen maar scheve ogen. Want naast alle mooie televisie, zit er natuurlijk ook wat kaf tussen het koren. En dat kaf moet je dan ook benoemen. Voorlopig is dat niet aan mij. Maar goed, dat wist ik van te voren. Het valt mij niet moeilijk te schrijven dat er naast televisie nog andere grootheden zijn die mij aanzetten tot uitbundige reacties, zonder kritiekloos te worden. Films, boeken, beeldende kunst, het theater. Af en toe neem ik de vrijheid om iets uit die werelden op deze plek te beschrijven als ik denk dat het de moeite waard is. Als ik denk dat het bijzonder is. Dit is er één: 'Wat is het nu'. Een theatervoorstelling van Mug met de Gouden Tand. Een monoloog door Lineke Rijxman. De voorstelling gaat over welke plek kunst nu precies inneemt in het leven van een mens, of in de samenleving, welke waarde je er aan moet willen hechten, of juist niet. Over de voorstelling zelf en het thema kan ik pagina's volschrijven, wat dat aangaat zit de voorstelling in het hart van de tijdgeest, maar dat is niet wat ik hier over het voetlicht wil brengen. Ik wil hier schrijven over mijn ontzag voor een talent dat tijdloos is en daardoor eeuwigheidswaarde bezit. Ik word altijd geraakt door pure kwaliteit. Ongeacht waarin. Het hoeft niet altijd mijn persoonlijke smaak te zijn, maar als iets die zuivere kwaliteit bezit, bezit het een schoonheid in zichzelf die het bewonderen al meer dan waard is. Voor mij dan, maar ik mag anderen in dezen graag overtuigen. Deze schoonheid zag ik overvloedig terug in het spel van Rijxman. Een fenomenaal acteertalent, dat niet protserig of ijdel het toneel overheerst, maar dat gerijpt, bijgeschaafd en beheerst perfect in balans is met het thema van het stuk, waardoor de voorstelling als geheel boven zichzelf uitstijgt. Alleen maar te vergelijken met Barcelona (voetbal:) of Beethoven. Groots, majestueus en ontzagwekkend. Meeslepend in de ware zin van het woord. Ik heb heus wel vaker een bijzonder stuk toneel gezien, met grote en goede toneelspelers, maar zelden werd ik zo geraakt als in deze voorstelling door Lineke Rijxman. Ik heb gelachen tot de tranen over mijn wangen liepen, ik heb gehuild van ontzetting. En ik niet alleen. Mijn mond viel open bij de volkomen geloofwaardige transformatie van tienjarig meisje naar overleden moeder. Letterlijk in één oogopslag. Haute cuisine. Toneelspelen zoals het ooit bedoeld is. Je ziet het maar zo zelden, maar dit was zo'n keer. Lucky me. Los van mijn bewondering voor Lineke's talent en haar beheersing daarvan, los van de urgentie van het thema, was de theaterervaring zo intens, dat ik graag zou willen dat het met toneel op televisie toch zou kunnen lukken om dat rijke gevoel, die kolk van emoties, door dat kleine venster over te brengen op de kijkers. We hebben het de afgelopen jaren geprobeerd. Met matig succes, moet ik bekennen. Alle inzet en vakmanschap ten spijt. Maar een voorstelling als 'Wat is het nu', gedragen door het onvolprezen vakmanschap van Lineke Rijxman, daagt toch weer uit om de handschoen op te nemen. Het feit dat het in het verleden niet is goed genoeg is gelukt, betekent niet dat we in de toekomst niet zullen slagen. Geen idee hoe, maar de uitdaging ligt er. In de tussentijd allemaal naar 'Wat is het nu' van Mug met de Gouden Tand. |
|
terug |
|
Wat is het nu
|
 2 mei 2011 |
|
Waarom je je idealen niet inruilt voor gelukdoor: Robbert van Heuven Dr. Phil zegt het zelf. "Do you want to be right, or do you want to be happy?" Dus misschien moet Lineke haar idealen maar laten varen om gelukkig te worden. Waarom gaat ze niet lekker mee in de geruststellende oppervlakkigheid van Bekende Nederlanderschap en vermaak? In plaats van in kleine theatertje met veel moeite moeilijke, zogenaamd betekenisvolle voorstellingetjes in elkaar te prutsen waar toch niemand naar komt kijken? Met 'Wat is het nu' openen schrijfster en regisseur Joan Nederlof en actrice Lineke Rijxman van mugmetdegoudentand de aanval op de tijdsgeest waarin publiekscijfers de maatstaf zijn voor kwaliteit. En daarmee ook op de bezuinigingen op cultuur, waarbij een groep als mugmetdegoudentand grote kans maakt te moeten verdwijnen. Want, zo rekent Rijxman in de voorstelling voor, ze zal de rest van haar leven 5 keer per week in een kleine zaal moeten spelen om met 'Wat is het nu' evenveel toeschouwers te halen als 'Ik hou van Holland' op een avond. Om een antwoord te formuleren op de populistische tijdsgeest probeert Rijxman in 'Wat is het nu' haar vinger te leggen op haar kunstenaarsschap: waarom doet ze eigenlijk wat ze doet? In een onnavolgbaar stuiterende monoloog laat ze zich daarover bevragen door haar moeder, een populist, een voetbalvrouw, een volkszanger en haar agente. En telkens weer lijkt ze te falen om uit te leggen waarom ze haar idealen niet inruilt voor geluk. 'Wat is het nu' laat mooi zien waarom de kunstensector er niet in is geslaagd een helder antwoord te formuleren op de populistische bezuinigingen op kunst. Er is namelijk niet een simpel antwoord. Rijxmans kunstenaarschap komt voort uit wie zij is, uit haar maatschappelijk engagement, haar opvoeding. Zowel uit haar algehele tegendraadsheid, als haar verslaving aan het te worden toegejuicht. Zowel uit haar liefde voor schoonheid, als uit haar wil om door middel van die schoonheid het leven te veranderen van dat ene publiekslid. Ze moet theater maken, al is het tegen de klippen op. Rijxman is een weergaloze actrice en het is knap hoe ze schakelt tussen de veelheid aan emoties, situaties en personages. Toch leek ze tijdens de première met een zekere terughoudendheid te spelen. Daardoor ontbreekt het de voorstelling nog aan scherpte en kracht en daarmee aan zeggingskracht en belang. Maar als hij straks is ingespeeld is 'Wat is het nu' een must see voor zowel hen die de kunst een warm hart toedragen als voor marktgerichte types als staatssecretaris Zijlstra. |
|
terug |
|
Wat is het nu
|
 30 april 2011 |
|
Een carrousel van gekkigheid, uitzinnig van de hak op de takdoor: Hein Janssen In een karrevracht aan betekenisvolle lagen, duizelt het ten slotte, mede omdat Rijxman steeds weer in en uit een rol stapt. Jezelf laten zien, of jezelf verbergen - dat is de vraag die actrice Lineke Rijxman bezighoudt. Jezelf laten zien hoort onlosmakelijk bij het vak van acteur, jezelf verbergen hoort bij de persoon Lineke Rijxman. Over die innerlijke controverse heeft ze een voorstelling gemaakt: Wat is het nu, uitgebracht bij Mugmetdegoudentand, de groep waaraan ze de laatste jaren verbonden is. Rijxman maakt het zich niet gemakkelijk, want in Wat is het nu gaat ze niet alleen op zelfonderzoek uit, tot in haar vroege jeugdjaren aan toe, maar wil ze ook iets beweren over de tijdgeest, de kunstsubsidies, de clash tussen populistische politici en elitaire kunstenaars. 'Ik ben tien, ik lig in bed en hoor haar zingen, mijn moeder', is zo'n jeugdherinnering van waaruit ze stukje bij beetje haar persoonlijke familiegeschiedenis opdiept. Dat in Nederland wekelijks 2,7 miljoen mensen naar Ik hou van Holland kijken is kennelijk ook een item, want evenals Rijxman verbaasde ook Laura van Dolron zich daarover in haar formidabele voorstelling Sartre zegt sorry. Rijxman doet verder van alles en nog wat, in een carrousel van bestudeerde invallen en gekkigheid: een imitatie van Carla Bruni die een porno-act opvoert en een fluisterliedje zingt, ze wil een musical maken waarin Henk Poort haar vader en Pia Douwes haar moeder speelt, ze danst lekker gek op Venus van Shocking Blue en ze speelt een vrouwelijke James Bond die de strijd aanbindt met kunsthaters. Ook komen Bonnie St. Clair en Sylvie van der Vaart nog even ter sprake, als vertegenwoordigers van de pulpcultuur, die in kritiekloze kranteninterviews heldinnen worden. Haar leven als actrice en als mens laat ze kritisch onderzoeken door in therapeutisch debat te gaan met de geest van haar moeder (die in 1978 is overleden) en haar denkbeeldige manager die haar in populaire films wil hebben en geen heil meer ziet in toneelspelen in de kleine zaal. Rijxman zelf en mede Mug-lid Joan Nederlof hebben voor Wat is het nu de tekst geschreven. Af en toe is er in een tekstbijdrage van Marjolein Februari ruimte voor een korte filosofische bespiegeling, over waarheid en onwaarheid in kunst en leven. Dit is een vorm van montagetheater waarin zoveel te monteren valt, dat het bouwwerk uiteindelijk bezwijkt. Want in die karrenvracht aan betekenisvolle lagen duizelt het tenslotte, mede omdat Rijxman steeds weer in en uit een rol of typetje stapt, lijnen bewust onderbreekt, beweringen ontkracht of ironiseert. 'Ik ben futloos', zegt ze op een zeker moment, maar ik verstond in eerste instantie: 'ik ben virtuoos.' Dat is wat ik de hele avond - die overigens maar zeventig minuten duurde - te overwinnen had: dat ik zat te kijken naar een actrice die ondanks alle twijfels, onzekerheden en innerlijke overtuigingen toch ook wil laten zien dat ze virtuoos is, en allesbehalve futloos. Los van dat alles springt Lineke Rijxman in Wat is het nu met veel flair en soms uitzinnig van de hak op de tak. Ze toont bovendien lef om zo persoonlijk op dat podium te gaan staan, waar ze een voorstelling lang soeverein is. Uiteindelijk gaat ze in het theater op zoek naar een huis waarin ze zich thuis kan voelen niet naar een huis van baksteen, maar naar geborgenheid van binnen. Van je laten zien weer terug naar het verbergen. |
|
terug |
|
Wat is het nu
|
 28 april 2011 |
|
Lineke Rijxman vertolkt Carla Bruni zo goed dat je het nooit meer vergeet‘Misschien lieg ik de hele boel wel bij elkaar’Lineke Rijxman speelt in de complexe theaterproductie Wat is het nu. Raymond van den Boogaard sprak met haar. Het hoogste wat je van kunst kunt verwachten, zeg ik bij binnenkomst om het ijs te breken, is dat kunst je leven verandert. Wat is het nu heeft, toen ik een repetitie met publiek zag, dat bereikt: ik zal nooit meer aan Carla Bruni denken zonder aan uw vertolking van haar te denken. Een uur later – aan het eind van het gesprek met een bedachtzaam formulerende Lineke Rijxman (54) – blijkt dat precies de verkeerde gespreksopening geweest. Welke indruk moet de toeschouwer niet aan Wat is het nu overhouden, vraag ik. Rijxman: „Dat de toeschouwer Carla Bruni als het beste moment ziet. Het is jammer als de toeschouwer niet het geheel maar slechts één ding zou onthouden.” Gelijk heeft ze. De monoloog Wat is het nu is een complexe theaterervaring. Over kunst en kunstbeleving en hoe die met de tijd is veranderd: Rijxman speelt haar ouders en hoe die over kunst dachten. Ze speelt hoe het moderne cultuurbedrijf van de kunstenaar eist dat deze ter promotie in de media ‘veel van zichzelf laat zien’ en bij het aannemen of afwijzen van werk zich moet afvragen: Do you want to be right or do you want to be happy ? Ze speelt hoe de kunstbezuiniging tot gekweld en humoristisch zelfonderzoek kan leiden. De voorstelling is door haarzelf en Joan Nederlof gemaakt, met een tekstbijdrage van Marjolijn Februari. Ze mengt negen personages dooreen. Kunst, dat is duidelijk, is voor Rijxman een ernstige zaak. Toch valt er in de voorstelling veel te lachen. U zegt in de voorstelling dat ‘hét publiek’ niet bestaat, dat de kunstervaring altijd maar één persoon betreft. Wat zoekt u zelf als u een voorstelling bezoekt? „Ik herinner me Hofscènes in de regie van Gerardjan Rijnders in 1981, bij Globe. Daarin zat een moment waarin actrice Elizabeth Andersen in een jurk werd gehesen. Ze rilde. Het was precies het juiste, zonder dat je kon uitleggen waarom. Dat moment vergeet ik niet, omdat het zo ontzettend veel zei, over macht, over het personage”. Culturele fenomenen als Carla Bruni, of de manier waarop een krant een voetballersvrouw interviewt, bieden geen food for thought? „Jawel. Ik heb een grote nieuwsgierigheid. Ik heb ook geen afschuw van de manier waarop zo’n krant dat doet. Ik lees het met verwondering en probeer het breder te trekken. Het past bij waar ik al veel langer over nadenk: hoe echt en onecht, afstand en geen afstand, waarachtig en onwaarachtig naadloos in elkaar overlopen, en hoe tussen die dingen geen onderscheid meer gemaakt wordt en ook niet altijd meer geprobeerd wordt om dat onderscheid te maken”. U speelt uw vader en uw moeder en vertelt zo zeer persoonlijke dingen over hen. Even later suggereert u dat u die dingen heeft verzonnen, om ze dan te hernemen. Zou u het aanvaardbaar vinden als ik u nu vroeg hoe het écht zat? „Het is een dunne lijn. Ik ben nogal een privé iemand. Ik denk de laatste jaren wel vaker: ik wil toch zeker ook dat de zaal volzit. En als ik zelf in de hand kan houden wat ik wel en niet zeg, wat is daar dan zo erg aan. Ik vind het ook wel prettig een beetje tegen mijn eigen grenzen aan te duwen, want ik heb er ook wel last van dat ik zo privé ben. Soms stel ik me voor dat ik in een interview op alle persoonlijke vragen eerlijk antwoord geef. Enorm lekker. Maar ik doe het niet, want ik heb er te veel bedenkingen bij.” Die bedenkingen heeft u niet op het toneel. U vertelt intieme dingen over uw moeder en speelt een sterfscène van uw vader. „Deze voorstelling is geen ego-document, ik doe niet: Lineke Rijxman gaat autobio. Misschien lieg ik de hele boel wel bij elkaar. Mijn ouders zitten erin om een oudere wereld af te zetten tegen een nieuwere. Daar gebruik ik ze voor: een oudere wereld, met andere waarden, waarin voor deze voorstelling de muziek een grote rol speelt. Ik heb het het gevoel dat er ten opzichte van hun wereld al heel veel is veranderd. Ze zitten er om een inhoudelijke reden in, ze staan ergens voor en ik gebruik ze ergens voor”. Is in de publiciteit het persoonlijke te zeer handelswaar geworden? „De eigen belevingswereld lijkt soms wel erg het begin en einde van alles geworden, ja. Alsof je belevingswereld het enige is wat er toe doet en er geen werkelijkheid meer is.” Wat verstaat u dan onder werkelijkheid? „Er is een verschil tussen hoe je de werkelijkheid beleeft en wat er werkelijk gebeurt. Er is een verschil tussen de dingen die je kiest – hoe je tegen de werkelijkheid aankijkt – en de dingen die je overkomen, die gebeuren, zonder keuze.” In ‘Wat is het nu’ gaat u in op de komende kunstbezuinigingen en de summiere wijze waarop deze worden gerechtvaardigd. Het komt me voor alsof u daarin een persoonlijke belediging ziet. „Het woord belediging klinkt alsof je lange tenen hebt. Maar die heb ik niet. De bezuinigingen raken me en ze raken me niet. Ik twijfel geen seconde aan de waarde van kunst, ondanks alle neerbuigende soundbites over ivoren torens, subsidieslurpers en dergelijke. Soundbites is een goed woord: ze bijten in je oor. Het is zo makkelijk om, als je dat soort dingen vaak hoort, op te houden je af te vragen: is dat wel zo? Ik hoop dat het kunstwerk zelf het antwoord is, en niet het poneren van het eigen gelijk. Ik ben er op uit een mooie voorstelling te maken.” De vorm van Wat is het nu doet denken aan uw optreden in Hannah en Martin, waarvoor u in 2009 de Theo d’Or ontving. Daar wisselde u ook razendsnel van personage en aspect. Hebt een voorliefde voor zulke snelle wisselingen? „Er zijn veel stemmen in mijn hoofd en het is ontzettend prettig er een paar kwijt te kunnen. Het is ook een vormkeuze: ik denk dat die verschillende stemmen voor deze voorstelling het beste werken.” Dit is uw eerste avondvullende monoloog in het theater. Stelt dat bijzondere eisen? „Normaal deel je de zenuwachtigheid met je collega’s. Meestal word ik daar vrij kalm van. Nu heb ik last van krankzinnige zenuwen. De kwetsbaarheid van een acteur bestaat eruit dat iemand kan zeggen: ik vind niks aan jou als persoon. Maar daar zijn try-outs voor bedoeld: bij het inspelen ga je jezelf steeds meer als ‘de vrouw op het toneel’ zien.” |
|
terug |
|
Wat is het nu
|
 28 april 2011 |
|
Topactrice met een boodschapMet haar nieuwe solovoorstelling 'Wat is het nu' probeert actrice Lineke Rijxman mensen aan het denken te zetten over grote thema's als echtheid, waarheid en kunst. 'Maar er valt ook veel te lachen, hoor.' door: Mark Roos Het maken van een solovoorstelling heeft nooit hoog op haar wensenlijstje gestaan. Maar nu haar vaste partners in theatergroep mugmetdegoudentand Marcel Musters (sabbatical) en Joan Nederlof (bezig met een televisieprogramma op basis van de vorige Mug-voorstelling Verlichtinglight) even andere prioriteiten hebben, stort ze zich met liefde op de komende theatertournee. Lineke Rijxman ziet haar solodebuut Wat is het nu als een spannende, leerzame ervaring. Voor de eerste try-out was ik zo verschrikkelijk zenuwachtig. Normaal deel je zenuwen en irritaties met elkaar, waardoor ze worden verdund. Maar nu ben je op jezelf aangewezen. Gelukkig gaat alle spanning tijdens het spelen helemaal weg." Het spelen van een solovoorstelling is het zoveelste wapenfeit in de prachtige carrière van Rijxman. In de toneelwereld werd ze gelauwerd met de Colombina en de Theo d'Or, op televisie gloreerde ze in 't Spaanse Schaep, Hertenkamp, TV7 en Vuurzee en in de bioscopen in Alles is Liefde, Minoes, Zus en Zo en Alle Tijd. De filmrecensent van deze krant hield, naar aanleiding van haar rol naast Paul de Leeuw in Alle Tijd, een warm pleidooi om Rijxman een hoofdrol te geven in een Nederlandse speelfllm. De actrice is op de hoogte van de loftuitingen, maar reageert nuchter. "Ik ben erg gelukkig met de combinatie van televisie, film en theater, maar als ik zou moeten kiezen, kies ik toch voor toneel. Daar ligt mijn hart." Begin deze eeuw maakte Rijxman furore bij Toneelgroep Amsterdam. Sinds 2009 maakt ze met Marcel Musters en Joan Nederlof deel uit van 'mugmetdegoudentand'. Rijxman: "Wij maken theater dat uitgaat van het nu. Qua vorm zoeken we naar vernieuwing, qua inhoud naar thema's die in het hier en nu spelen." Ter voorbereiding van de nieuwe voorstelling Wat is het nu, zijn Rijxman en Nederlof in gesprek gegaan over zaken die hen vandaag de dag bezighouden. Al snel kwamen de dreigende bezuinigingen in de kunstsector ter sprake. "Ik erger me aan de hetze tegen kunst. Dan wordt er gepraat over subsidieslurpers, nietsnutten, elitair gedoe. Ik vind niet dat je dat niet mag vinden; ik vind dat het gewoon niet waar is. Kunstenaars werken keihard. Iedere groep wil voor volle zalen optreden, en iedere groep doet daar zijn stinkende best voor. Rijxman ziet kunst als 'het netwerk van het bestaan'. "Het verruimt je horizon. Het verandert je denkbeelden, je gedrag en je blik op de wereld. Het kan je treffen in schoonheid, wat de mooiste ervaring is die er is. Het kan je aan het denken zetten en je blik op de wereld en je geest verruimen." Rijxman vindt dat je kinderen op jonge leeftijd moet laten kennismaken met kunst. "Je kunt moeilijk de kunstwereld verwijten dat ze te weinig publiek trekt als je muziekscholen sluit en bezuinigt op kunsteducatie. Je moet er gevoel voor creëren. Net als wijn, moet je het leren drinken." Een onderliggend thema in Wat is het nu is de zoektocht naar de verschillen tussen waar en onwaar, tussen echt en onecht. Rijxman: "Op televisie worden dingen geroepen waar veel mensen in meegaan, zonder dat de vraag gesteld wordt of het allemaal wel waar is. Ik ben iemand die regelmatig naar de televisie zit te roepen. Ik zie gesprekken waarin de gei'nterviewde de schone schijn ophoudt of een rol speelt. Ik heb dan wel eens de neiging om heel hard naar een interviewer 'vraag nou dat!' te roepen. Of: Zeg nou eens echt eerlijk wat je vindt." Of ze niet bang is dat het moralistisch en prekerig wordt? "Ik weet nooit zo goed wat ik daar mee moet. Ik geloof niet dat theater amoreel kan zijn. Ik heb niets tegen een preek, mits die eigenzinnig en spannend is. Ik heb er natuurlijk wel voor gezorgd dat het allemaal niet te prekerig wordt en dat er ook wat te lachen is. Ik probeer alles met humor, ernst, afstand en diepe betrokkenheid te brengen." |
|
terug |
|
Wat is het nu
|
 18 april 2011 |
|
Eerste solovoorstelling Lineke RijxmanWAT IS HET NU?door Maaike Staffhorst Een samenleving in heftige verwarring. Rond dit thema maakt de groep Mugmetdegoudentand al ruim 25 jaar theater. "Ik kan met enorme verbijstering kijken naar de wereld om mij heen", zegt actrice Lineke Rijxman. In de nieuwe voorstelling Wat is het nu vraagt ze zich af waardoor dat komt. Ze staat voor het eerst alleen op het toneel, wat ze heel spannend vindt. "Een solo is pittig. Echt een andere ervaring. Alles wat je doet, komt als een boemerang terug. Ik ben benieuwd hoe ik het ga vinden als er straks publiek zit." Maar helemaal alleen is ze eigenlijk ook weer niet, want ze schakelt voortdurend tussen verschillende personages, iets wat Rijxman ook deed in de voorstelling Hannah en Martin uit 2009, waarin ze onder meer de Joodse filosofe Hannah Arendt speelde. Die rol leverde haar de Theo D'Or op, de belangrijkste Nederlandse toneelprijs. In "Wat is het nu, is de vraag naar de betekenis van kunst in onze maatschappij het vertrekpunt. Rijxman: "Natuurlijk ingegeven door de discussies over de aangekondigde bezuinigingen, maar de voorstelling gaat over meer zorgen van nu. Dat past bij De Mug, we maken altijd voorstellingen vanuit de actualiteit. Ik probeer mijn eigen plek te ontdekken in de zee van veranderingen. Er zijn zo veel meningen, en die wijzigen ook steeds weer. Ik wil daar iets van snappen." Moeder Om inzicht te krijgen, graaft Rijxman in haar persoonlijke geschiedenis: "Het is belangrijk dat het publiek weet wie het verhaal vertelt. Het levensverhaal van mijn moeder is daarin heel bepalend. Zij heeft de Tweede Wereldoorlog meegemaakt en dat was de harde werkelijkheid. Dat is iets anders dan de belevingswereld die tegenwoordig zo gekoesterd wordt. Zoeken naar waarachtigheid is een rode draad in de voorstelling. In de tijd van mijn ouders vond er ook een verschuiving plaats in de publieke opinie over kunst. Van waardering van klassieke muziek naar de opkomst van radio Veronica. Ik probeer de verschuiving van nu te beschrijven." Naast haar moeder komen er nog acht personages langs: haar manager, een populaire zanger, een politicus maar ook de momenteel met veel minachting bekeken theaterwereld krijgt een stem. "Mensen praten elkaar zo makkelijk na. Iemand roept in een krant of in een talkshow dat er gespeeld wordt voor lege zalen en vervolgens wordt dat als waarheid aangenomen. Het is gewoon niet waar. Er wordt in Nederland geweldig theater gemaakt voor volle zalen. Er valt veel te behouden. Laat dat het uitgangspunt zijn. En als er dan bezuinigd moet worden, begin dan bij de bureaucratie, die kan wel wat minder. Wat is het nu geeft veel antwoorden, denk ik. Waar ik op hoop, is de bereidheid tot luisteren." |
|
terug |
|
Wat is het nu
|
 18 april 2011 |
|
Toch is het druk op het toneelLineke Rijxman solo in nieuwe voorstelling Mugmetdegoudentand Door Martin Hendriksma Na twaalf jaar Toneelgroep Amsterdam maakte actrice Lineke Rijxman in 2006 de overstap naar Mugmetdegoudentand. Ze werd door de theatergroep gevraagd om haar ervaringen als theatermaker in te zetten voor de regie van Quality Time. "Destijds had ik het even helemaal met toneelspelen gehad", zegt Rijxman. "Wilde niks meer. Maar toen de repetities van de Mug begonnen, kreeg ik meteen de kriebels. Ik wilde niet alleen regisseren, ik wilde ook spelen." Quality Time toonde een ontsporend gezin waarin de twee overspannen ouders niet kunnen kiezen tussen hun carrière en hun kinderen. Met als gevolg dat beide projecten in de soep dreigden te lopen. Wat Rijxman in Quality Time aantrok was ‘de grote mate van herkenning en begrip’. Het is typerend voor alle producties van Mugmetdegoudentand: nieuw toneelwerk waarin de persoonlijke betrokkenheid van de makers bij het onderwerp het vertrekpunt is. Humor wordt doorgaans niet vermeden. De nieuwe Mug-productie ‘Wat is het nu’ is daar ook weer een voorbeeld van. Rijxman zou die spelen samen met Marcel Musters en Joan Nederlof, Mug-leden van het eerste uur. Maar Musters was dringend toe aan een sabbatical en Nederlof werkte in opdracht van de Mug aan een tv-serie naar aanleiding van de voorstelling Verlichtinglight. Daarom staat Rijxman (52) nu voor het eerst van haar leven alleen op toneel. Uitgangspunt van de voorstelling is - hoe kan het bij de Mug anders - haar eigen leven. Hoe doe je dat: een voorstelling maken waarin je eigen frustraties en fascinaties het vertrekpunt zijn? "Het begon met films kijken die iets voor je betekenen en met heel veel praten", zegt Rijxman. "Joan heeft me een aantal keren geïnterviewd. Deels ging dat over praktische dingen uit mijn verleden, maar ook over hoe je in het leven staat." Drie thema’s kwamen tijdens die sessies gaandeweg bovendrijven en vormen nu de kern van het stuk. "Mijn persoonlijke geschiedenis, hoe ik de wereld ervaar en mijn houding tegenover kunst en cultuur." Dat gebeurt allemaal serieus én met een knipoog, haast Rijxman zich te zeggen: "Het is geen ego-document, maar theater." Haar houding tegenover de kunsten geeft Rijxman bijvoorbeeld vorm door zich op het podium in te leven in afwijkende meningen. "Ik geef in de voorstelling de PVV’er een stem, net als de commercie en de tv-wereld. Die leg ik naast mijn eigen visie. Al die meningen tezamen zie ik als een soort spiegelkubus die steeds op een ander vakje rolt." Bij Toneelgroep Amsterdam was ze gewend aan het klassieke toneelrepertoire, aan rollen met een vaste tekst. Hoe verhoudt dat zich tot de werkwijze van de Mug? "Ik ben nooit bij het toneel gegaan om specifieke rollen te spelen", zegt Rijxman. "Het moest altijd om méér gaan, om de zeggingskracht van het stuk. Om wat het zegt over de wereld waarin we leven. De werkwijze van de Mug is erg inspannend, want de tussenpersoon van de schrijver valt ineens weg. De tekst, dat moet je zelf zien te doen. Al is Joan daarin voor mij een enorme steun. Haar bijdrage is onmisbaar." Met Joan Nederlof werkte ze eerder samen in de Mug-productie ‘Hannah en Martin’, een confrontatie tussen de filosofen Hannah Arendt en Martin Heidegger, ook een zelfgeschreven tekst. Voor de wijze waarop Rijxman Arendt gestalte gaf, werd ze onderscheiden met de Theo d’Or voor de beste vrouwelijke hoofdrol in het seizoen 2008/2009. ‘Fenomenaal schakelen, transformeren, tal van schakeringen aanbrengen, bijna onnadrukkelijk van het ene personage in het andere springen. Dat alles voert Lineke Rijxman in deze voorstelling met grote precisie uit’, oordeelde de jury. "Het was een complete verrassing", zegt Rijxman nu. "Meestal kiest de jury voor producties uit het schouwburgcircuit. Ik was blij dat ze kozen voor een actrice in een voor de kleine zaal gemaakt, nieuw stuk. Daar sprak een grote openheid uit. Er wordt ook geweldig toneel voor de kleine zalen gemaakt." Heimwee naar de grote toneelrollen heeft ze na zes jaar Mugmetdegoudentand nog steeds niet. Wel combineert ze het theater nog altijd met film-en tv-rollen. Zo is Rijxman nu ook te zien als Reina, de boezemvriendin van Maarten (Paul de Leeuw) in de film Alle tijd. "Regisseur Job Gosschalk geeft je de ruimte om de rol een eigen invulling te geven. Dat is in de filmwereld tamelijk uniek. Al moet je altijd het eindresultaat afwachten. Films worden niet op de set, maar vooral op de montagetafel gemaakt." Het film- en tv-werk ziet ze als prettige onderbrekingen van het intensieve werk bij de Mug. "De voorstelling ‘Wat is het nu’ is heel persoonlijk geworden. Maar het blijft toch een rol, iets waar ik met afstand aan werk en naar kijk. Er komen zeker negen verschillende personages langs die allemaal met mij te maken hebben. Is het toch nog druk op het toneel." |
|
|
|
terug |
|
Wat is het nu
|
