| |
|
| (about the company, Arbeitsweise) |
|
| mugmetdegoudentand actueel | projecten | werkwijze | mugweb | te koop | reacties | contact |
|
|
 Verlichtinglightrecensies uit de krant, online recensies, interviews, aankondigingen, op radio en tv |
recensies uit de krant
|
online recensies
|
interviews
|
aankondigingen
|
op radio en tv
|
 terug |
 |
 Verlichtinglight
|
 23 september 2010 |
 |
Familie van Kaat Mosseldoor Loek Zonneveld De familie waar we door de tijdmachine van mugmetdegoudentand, de pen van huisauteur Joan Nederhof en haar stuk Verlichtinglight naartoe worden gekatapulteerd bestaat (anno 1781 e.v.) uit drie baronnen Van Zundert tot Bommelding, Balthasar (conservatief en gelovig), Coert (a-politiek levensgenieter) en Geurt (gematigd patriot) en twee bedienden, Caatje (ex-katholiek, radicaal patriot) en Karel (prinsgezind twijfelaar). Een slimme uitsnede van de Republiek der Nederlanden onder leiding van de besluiteloze stadhouder Willem V. De bekendste politieke feiten uit die jaren, die op de achtergrond door de toneeltekst zwerven, zijn een aanvankelijk anoniem gepubliceerd manifest Aan het volk van Nederland!, een lange aanklacht tegen de prinsen van Oranje. En: de reis naar Den Haag in 1787 van de stadhouders-ega-met-de- broek-aan, Wilhelmina van Hohenzollern, om in de residentie een orangistische contrarevolutie te bewerkstelligen. Zij werd door bewapende patriottistische vrijkorpsen bij Schoonhoven tegengehouden en in het nabije Goejanverwellesluis een dag lang gegijzeld. Het onder de knie krijgen van de naam van dat verrekte gat was in mijn lagere schooltijd een erezaak. We begrepen verder weinig van de verhoudingen in het land van het rancuneuze Oranje-janhagel, de geleerde sympathisanten van de Amerikaanse Onafhankelijkheidsstrijd en de toekomstige patriotten die met de Franse bezetter gemene zaak gingen maken. Het meest tot mijn verbeelding spraken nog vrijgevochten helden als Kaat Mossel, de Rotterdamse volksvrouw die werd gearresteerd omdat ze drank uitdeelde onder Oranjeklanten, de kachel aanmaakte met alle patriottische hervormingen, en vrijgelaten werd omdat ze de beste advocaat van de Nederlanden had, de dichter Willem Bilderdijk. Caatje in Verlichtinglight is op z'n minst familie van die Kaat Mossel. Er zit pit in de tijd van de Hollandse Verlichting (hoe bleekjes die ook is uitgevallen), er is drama en verwarring in overvloed, er zijn politieke lijntjes met het radeloos reddeloze polderland anno 2010. Misschien hebben Nederlof en regisseur Lineke Rijxman te veel in script en voorstelling willen proppen. En mogelijk is het ook mijn humor niet - de mensen om me heen tijdens de reprise-première in De Meervaart in Amsterdam hadden zo te zien een topavond. Het nogal uitgemolken repertoire aan bijdehante grappen en klismagrollen gaat er in als Kaat Mossels jenever in een orangist, mij bereikte het nauwelijks. Het bleef me allemaal te veel hangen in Isings-schoolplaatlummelen-toneel, toewerkend naar de presentatie van een nieuwe politieke beweging in 2010, waarin 'het woord Verlichting eindelijk smoel krijgt, een fris, zelfverzekerd, tikkeltje agressief smoel'. Het moet vanzelfsprekend wel 'gezellig' blijven. De oudste baron Van Zundert tot Bommelding, Balthasar, die in de slotscène bij wijze van spreken in een nacht van kortzichtig conservatief tot gematigd liberaal blijkt te zijn getransformeerd, begint tegen het slot als een wijze mastodont te pleiten voor historisch inzicht. Hij kan met zijn modieuze praatjes van Fier op Holland de bomen in en de wind van voren krijgen. Caat Verdonk is niet van zins die linkse hobby te financieren. Zo sterft een op zichzelf veelbelovend begonnen satire de zachte dood van een klapsigaar. Maar: let op uw saeck, wees verlicht, ga vooral kijken, en oordeel zelf. |
|
terug |
|
Wat is het nu
|
 Ons Erfdeel 2010/4, zie www.onserfdeel.be of www.onserfdeel.nl |
|
In de ban van de tijdgeest. 25 jaar theatergroep Mugmetdegoudentanddoor Jos Nijhof De waan van de dag en de geest van de tijd betrappen, in alle facetten, dat is wat de Amsterdamse theatergroep met de illustere naam mugmetdegoudentand - voor het gemak meestal afgekort tot 'de Mug' - al vijfentwintig jaar lang poogt en beoogt. Niet dat de voorstellingen van de groep zich zonder uitzondering afspelen in een onmiddellijk herkenbare actualiteit, maar altijd zijn er minimaal ankerpunten en verwijzingen die daaraan raken. In de periode nadat regisseur Jan Ritsema met een groep afgestudeerde acteurs de groep had opgericht, lag het accent vooral op moderne bewerkingen van klassieke teksten van onder meer Goethe, Tsjechov en Virginia Woolf Maar al snel nam het ensemble het maken van voorstellingen volledig in eigen hand, met als eerste echte hoogtepunt Onder controle uit 1994, dat onder meer geselecteerd werd voor het Theaterfestival. Onder controle was een voorstelling over verwarde dertigers die vat proberen te krijgen op de chaotische wereld om hen heen, volgens de typische 'Mug-formule' gemaakt op de grens van werkelijkheid en fictie, van authenticiteit en spel, van documentaire en drama, van kleedkamer en podium. Met onder meer Joan Nederlof en Marcel Musters, die met hun nadrukkelijk onnadrukkelijke spel een beslissende stempel op de voorstelling drukten en die weldra de ware iconen van het gezelschap zouden worden. Dat laatste geldt tot vandaag: zonder de andere medewerkers van de vroege of late uren tekort te willen doen: wie mugmetdegoudentand zegt, zegt Nederlof en Musters, vooral ook omdat dit tweetal in hoge mate de geschiedenis van de groep heeft bepaald. Vanaf 1998 werd de Mug bekend bij een breder publiek dankzij het zesdelige televisiedrama Hertenkamp, geregisseerd door Pieter Kramer in opdracht van de VPRO. Het 'drie-onder-één-kap drama' van de bewoners van villa Hertenkamp verwierf gaandeweg een zekere cultstatus; na de miniserie van zes volgden nog eens dertig afleveringen en inmiddels is de serie een aantal keren herhaald. Ook officiële erkenning bleef niet uit: er waren Gouden Beelden en Gouden Kalveren, en in 2000 werd Hertenkamp bekroond met de Premio Ondas, de belangrijkste televisieprijs van Spanje. In februari 2002 verscheen Het Groot Hertenkamp Boek bij wijze van definitieve afsluiting van de serie en tegelijkertijd als opmaat van TV7, een televisieserie in negen delen over de fictieve, commerciële kwaliteitszender TV7, waarin naast Mug-acteurs enkele Bekende Nederlanders hun eigen positie in het mediabestel vrijwillig persifleerden. Later in hetzelfde jaar ontstond de zevendelige serie De Koekoeksclub, een minder geslaagd dramatisch experiment, waarna er een eind kwam aan de televisiehoogtijdagen. Wel maakte regisseur Michiel van Erp nog een registratie van de lunchvoorstelling Smoeder (2004), met prachtige, ontroerende moederverhalen van Marcel Musters en scenarioschrijfster Maria Goos, die op 30 december 2008 door de VPRO werd uitgezonden. Het avontuur bij de televisie betekende niet dat de acteurs van de Mug in een klap zelf tot de zogenaamde BN'ers gingen horen: daarvoor was hun drama te weinig middle-of-the-road en te veel het domein van de fijnproevers die de groep waarschijnlijk al kenden van het theater. Het duurde hierna even voordat de groep de vertrouwde kwaliteit op het podium wist te hervinden. Achteraf bezien lijkt Quality Time (2006) de voorstelling die een nieuwe sterke fase inluidde, nadat de Mug in november 2005 met een drietal studiopresentaties onder de titel Mug Inn nieuwe ideeën had geëxploreerd. De dertigers van Onder controle waren intussen veertigers en dus op een leeftijd gekomen die andere problemen met zich meebrengt: vastlopende carrièreambities, egocentrische kinderen in de peuterleeftijd, fysieke en psychische tekortkomingen. Quality Time was een satirisch demasqué van het moderne ouderschap en een staaltje komediespelen op het hoogste niveau: terecht werd de productie geselecteerd voor het theaterfestival TF-1. Bovendien ontving Lineke Rijxman, aanvankelijk actrice bij Toneelgroep Amsterdam, maar vanaf deze productie voorgoed onder dak bij de Mug, een Colombina, de prijs van de Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties (VSCD) voor de beste vrouwelijke bijrol. Een jaar later regisseerde dezelfde Lineke Rijxman een tourneeversie van een soort definitieve Mug Inn, een tekst van Joan Nederlof, gespeeld door de leden van de artistieke leiding, waartoe naast Nederlof en Marcel Musters voor een korte periode ook de eerder genoemde Michiel van Erp en acteur en toneelschrijver Frank Houtappels behoorden. Deze productie werd niet alleen geselecteerd voor het TF-1 in Nederland, maar ook voor het Theaterfestival in Vlaanderen. Dat de betekenis van Rijxman voor de groep, en misschien zelfs voor het voortbestaan ervan, in de volgende jaren alleen maar groter werd, staat buiten discussie. Na een ijzersterke regie en verrassend, in zekere zin complementair acteerwerk naast Nederlof in Inside Out (2008), volgde in het seizoen 2009-2010 voor Rijxman persoonlijk de ultieme lof: de VCSD bekroonde haar met de Theo d'Or, de prijs voor de beste vrouwelijke hoofdrol. Ze kreeg die onderscheiding voor haar optreden in Hannah en Martin, een voorstelling gebaseerd op de geheime liefdesrelatie van de Joodse filosofe Hannah Arendt en haar leraar, de kortstondig actieve nationaalsocialist Martin Heidegger. Het bijzondere, maar juist ook weer typerende voor de Mug is dat Rijxman in deze productie niet alleen het personage Hannah Arendt speelt, maar ook zichzelf, zoals ook haar tegenspeler Willem de Wolf naast Martin Heidegger tegelijk zichzelf portretteert. Er lopen als het ware twee werkelijkheden door elkaar, waarbij niet alleen de fictieve werkelijkheid, maar ook de actuele werkelijkheid een beroep doet op de verbeelding van de toeschouwer: in feite is 'zichzelf' spelen immers een onmogelijkheid en evenzeer een vorm van verdichting. Het juryrapport prijst Rijxmans virtuoze beheersing van dit spel - misschien moeten we zeggen: dit spelletje: "Fenomenaal schakelen, transformeren, tal van schakeringen aanbrengen, bijna onnadrukkelijk van het ene personage in het andere springen. Dat alles voert Lineke Rijxman in deze voorstelling met grote precisie uit. Ze speelt filosofe Hannah Arendt in verschillende perioden van haar leven, afgewisseld met de rol van de actrice Lineke Rijxman." Ook Hannah en Martin werd geselecteerd voor het Nederlandse TF-i, maar mij persoonlijk kon de voorstelling Verlichtinglight uit het afgelopen seizoen veel meer bekoren. Weliswaar is Hannah en Martin een voorstelling met een rijke inhoud die interessante (morele) vragen oproept, maar het acteren had hier naar mijn mening niet dat eerder genoemde nadrukkelijk onnadrukkelijke dat de Mug doorgaans zo interessant maakt. De speelstijl kwam op mij soms gekunsteld en op de slechtste momenten zelfs behaagziek over. In Verlichtinglight daarentegen, andermaal geregisseerd door Rijxman, werd heerlijk tongue in cheek geacteerd en zat de humor op plekken waar de toeschouwer die hebben wilde en niet in een opgedrongen stramien. De voorstelling, op basis van een tekst van Nederlof en Rijxman, neemt het tijdperk van de Verlichting tot uitgangspunt voor een eigentijdse bespiegeling over conservatisme en vernieuwing, integriteit en populisme. Alles in een krankzinnige, ordeloze setting en met aanstekelijk acteerwerk van Han Kerckhoffs, Dick van den Toorn en Marcel Musters. Verlichtinglight was een mijlpaal: een jubileumvoorstelling ter viering van een kwarteeuw mugmetdegoudentand en inderdaad van het feestelijke genre dat je daarbij hoopt aan te treffen. Voor de liefhebbers die verder in de annalen van de groep willen duiken, maakte de groep een rijk gevuld, glossy magazine, bij de voorstellingen in 2009-2010 gratis verstrekt en ook te bestellen via de website van het gezelschap: "Over toen en nu, hoe en waarom, waar, wie en wanneer. Lezen over en veel kijken naar een gulle greep uit de (g)oude(n) Mug-doos." De Mug, inmiddels onder de verwachte artistieke leiding van Marcel Musters, Joan Nederlof en Lineke Rijxman, komt erin naar voren als de eigenzinnige familie die al vijfentwintig jaar via onverwachte invalshoeken de actualiteit besluipt en moderne trends en tendensen becommentarieert. Tot slot: wie nieuwsgierig is naar de herkomst van de naam mugmetdegoudentand, die raadplege de website van de groep. In een kort filmpje geeft de moeder van Marcel Musters een raadsel op dat tegelijk de oplossing ervan bevat. |
|
terug |
|
Verlichtinglight
|
 20 September 2010, Noord Hollands Dagblad editie Waterland |
|
Theatergroep Mugmetdegoudentand met de voorstelling Verlichtinglight. Gezien: zaterdagavond in theater De Verbeelding in Purmerend.Mugmetdegoudentand geeft fijne geschiedenislesdoor Elly Molenaar Theatergroep Mugmetdegoudentand gaf zaterdagavond een fijne geschiedenisles. De groep speelde de voorstelling Verlichtinglight, geheel in het teken van een belangrijk tijdperk in onze historie. "Wij hebben de verlichting meegemaakt. Je hoort het vaak, maar wat houdt het eigenlijk in?" Drie bepruikte woestelingen proberen op het podium een beeld te geven van de sores in ons land aan het einde van de achttiende eeuw. Dat doen ze zonder een blad voor de mond te nemen. Soms komen behoorlijk moderne uitspraken, voor die tijd in elk geval, voorbij. De verlichting blijkt best een ingewikkeld onderwerp en behoorlijk onbekend ook. Als bediende Karel het publiek confronteert met een quiz, krijgt hij amper respons op zijn vragen. "Van wanneer tot wanneer duurde de patriottische revolutie?", werpt hij erin. Het blijft angstvallig stil. Zelfs een gokje wordt niet gewaagd, ondanks die gedachte aan een Toyota Corolla die beloofd wordt aan de winnaar van de quiz. Humor is een belangrijk onderdeel van de voorstelling. Ingewikkelde, vlotte monologen blijven overeind door de hilarische draai die er steeds weer aan gegeven wordt. Sterke uitspraken smeulen nog lang na bij de toeschouwers. "Hij gaat met zijn elitaire zweetkakken vol op onze revolutie staan", roept dienstmeisje Kaatje die later in de voorstelling met fluorescerende gele naaldhakken aan komt zetten. Als het eerste democratisch gekozen stadsbestuur van Utrecht aan bod komt, levert dat ook weer een grappige opmerking op. "Je stuurt toch ook niet het bestuur van ABN/AMRO naar huis na een paar ingezonden brieven?" Verlichting betekent je eigen verstand gebruiken. Dat wordt vrij snel duidelijk. Maar niet alle personages zijn blij met de patriottische opstand. "Ik ben voor universele gelijkheid, behalve voor vrouwen, negers en joden", roept de een. "Je moet vrouwen respecteren, tot op zekere hoogte", stelt de ander. Het levert heel wat gelach op. Verlichtinglight eindigt met een moderne verkiezingscampagne. "Het lijkt misschien of ons verlicht verleden niet zoveel betekenis heeft, maar als je alle ruis weghaalt..." Het publiek dat de voorstelling van Mugmetdegoudentand van begin tot het eind gezien heeft, heeft in elk geval een duidelijker en aangenaam beeld gekregen van de roerige periode in onze geschiedenis. |
|
terug |
|
Verlichtinglight
|
 22 mei 2010, Noordhollands Dagblad, Leids Dagblad, Gooi en Eemlander en Haarlems Dagblad |
|
Jubilerend Mugmetdegoudentand kijkt terug maar ook naar nuNieuwe productie Verlichtinglight in première in Haarlemdoor Jos Schuring Het is geen geringe prestatie. Theatergezelschap Mugmetdegoudentand bestaat 25 jaar en is nog steeds springlevend. Voor hun vorige productie Hannah en Martin kreeg Lineke Rijxman de Theo d’Or, de belangrijkste toneelprijs in Nederland. Rijxman en Joan Nederlof zijn de makers van Verlichtinglight, de nieuwste productie van ‘De Mug’. Marcel Musters was een van de mede-oprichters en speelt een van de prominente rollen. De tweede try-out van Verlichtinglight afgelopen vrijdag kon rekenen op enthousiaste bijval van het publiek, maar Musters is nog niet helemaal tevreden. “Ik weet nog niet of dit de definitieve vorm is. Joan heeft ‘s ochtends nog nieuwe tekst ingebracht en we hebben een ander einde bedacht.” zegt Musters. De première is donderdag aanstaande. In Verlichtinglight krijgt het publiek een luchtige geschiedenisles waarin wordt stil gestaan bij de Verlichting, de tijd tussen 1650 en 1900 waarin nieuwe denkbeelden ontstonden over religie en opvattingen over politiek, filosofie, wetenschap in de westerse wereld grondig wijzigde. Velen denken dat de Verlichting, ondanks Spinoza, aan Nederland voorbij ging.” Maar dat is dus helemaal niet zo.“ Aldus Musters. “Volgens de Engelsman Jonathan Israel heeft Nederland juist een belangrijke rol gespeeld. Over het waarom daarvan verwijst Musters naar Joan Nederlof. “Ik zag bij haar thuis echt een meter boeken liggen. Die bleek ze ook echt allemaal gelezen te hebben. Dat is niets voor mij.” Dat er sinds de Verlichting meer psychische problemen bij mensen ontstaan zijn, zoals in de voorstelling verteld wordt, vindt Musters wel logisch. “Het is natuurlijk zo dat in die tijd de allesoverheersende rol van religie veranderde. Dat is lastig, omdat veel mensen zich graag vastklampen aan zekerheid. Maar de Verlichting gooide alle heilige huisjes omver. Mensen gingen veel meer zelf bepalen wat ze van iets vonden. Dat is best ingewikkeld. Daar heb je ook twijfel voor nodig.” Hilarisch is de passsage waarin Joan Nederlof een Rita Verdonk-achitge politica speelt in een talkshow-setting. Er is zelfs sprake van een fysieke overeenkomst tussen Verdonk en Nederlof. “Ik zag dat gisteravond voor het eerst.” zegt Musters. “Het heeft ook te maken met spel, maar de gelijkenis is inderdaad frappant.” Uniek element van Mugmetdegoudentand is de eigen stijl heeft die herkenbaar is, maar niettemin vaak voor verrassingen zorgt. Mug zit altijd boven op de tijdgeest. Ander kenmerk is de creatieve mix van high art en low art. Die zit ook in Verlichtinglight met veel anachronistische grapjes en door een ingeblikte Hans Goedkoop als voice over te hanteren. Musters heeft altijd gezegd dat zijn moeder de voorstelling ook moet kunnen volgen. “Ze snapte misschien niet altijd alles, maar ze vond het wel altijd leuk en interessant om te komen kijken. ik hecht er veel waarde aan dat je gelaagd theater kan maken, waar zowel de getrainde theaterkijker als de meer incidentele bezoeker plezier aan kan beleven. ”Het jubileumjaar van Mugmetdegoudentand gaat gepaard met veel activiteiten. Een magazine, een I-phoneapplicatie en er zijn postzegels ontworpen met foto’s van Inez van Lamsweerde. En Vinoodh Matadin. Gaan ze nog 25 jaar door? “Ik heb jaren lang telkens gedacht, na deze productie stop ik er mee. Maar we zijn altijd op veel fronten actief. De tv-serie Hertenkamp was weer zo anders dan ons theaterwerk. En dat we allemaal uitstapjes maken, houdt het ook fris. Ik speel bijvoorbeeld heel graag in Gooische vrouwen, maar iedereen doet er altijd dingen naast. Zo lang we allemaal vinden dat het goed gaat en er een zekere noodzaak is, gaan we door.” Mugmetdegoudentand heeft een vaste fanbase die ook komt kijken als de kritieken niet goed zijn. “Bij ons zitten de zalen altijd wel vol, ook buiten de Randstad. Mensen willen toch kennelijk altijd zelf hun mening vormen. Dat is prachtig.” |
|
terug |
|
Verlichtinglight
|
 15 mei 2010 in PSvdW |
|
|
|
terug |
|
Verlichtinglight
|
12 mei 2010 |
|
Tasten naar het verschil tussen hoofd- en bijzakenmugmetdegoudentand viert deze week in Frascati zijn 25-jarig bestaan. Met een talkshow, een magazine, een applicatie voor de mobiele telefoon en de herneming van Hannah en Martin. "We zoeken de grens tussen echt, onecht, inhoud." door Ronald Ockhuysen "De collectieve bemoeizucht." Dat is het eerst wat Lineke Rijxman, met een brede lach, noemt op de vraag wat haar vijf jaar geleden het meest opviel toen zij toetrad tot het artistieke team van Mugmetdegoudentand. "Al weet ik niet of bemoeizucht wel het goede woord is. Mug is een hecht collectief. Iedereen heeft overal een mening over en die wordt ook uitgesproken. Daar moest ik aan wennen. Ook omdat ik zelf gewend ben selectief te luisteren." Heb je daar echt aan moeten wennen?" vraagt actrice en schrijver Joan Nederlof, een van de mede-oprichters van Mug. "Daar kijk ik dan toch van op. Het was namelijk nog veel erger." "Ik weet nog," zegt Marcel Musters, medeoprichter en acteur, "dat we met zijn zevenen boven een nieuw posterontwerp hingen. Iedereen had wel iets op te merken. Dat was natuurlijk niet te doen. De vormgever werd helemaal gek." Rijxman: "De werkelijkheid bleek trouwens gelaagder. Na verloop van tijd ontdekte ik dat ook hier wel degelijk de taken zijn verdeeld, en dat daar een systeem in zit. Wij weten als artistieke leiding precies waar die grenzen lopen. Je zou kunnen zeggen dat Joan en ik ons bezighouden met de voorstellingen en Marcel met alles daar omheen." Rijxman, Nederlof en Musters vieren met hun gezelschap feest. Dat gebeurt, zoals Mugmetdegoudentand betaamt, op geheel eigen wijze. Zondag vindt in Frascati MusmetdegoudenWAT? plaats. Tijdens die talkshow wordt het 25mugmetdegoudentand magazine gepresenteerd en de Mug-Booth onthuld -een multimediale installatie waarin bezoekers hun mooiste Mugmomenten kunnen delen met Mugacteurs. Ook feestelijk: speciale Mug-postzegels met foto's van huisfotografen Inez van Lamsweerde en Vinoodh Matadin, en de iPhone applicatie Imug. Musters: "Toen we besloten echt iets met het jubileum te gaan doen, kregen we allerlei ideeën. Dingen die we altijd nog eens hadden willen doen." Toen Mug 25 jaar geleden begon, werd de groep als buitengewoon experimenteel bestempeld. Nederlof: We deden vooral wat we graag wilden doen: zelf voorstellingen maken. We hadden geen enkele ervaring en we hoorden nergens bij. Dan sta je als snel als onconventioneel te boek." Nederlof heeft het gevoel dat de eigenzinnigheid van Mug nu meer kracht heeft dan in de begintijd. "Dat komt vooral door de tijdsgeest. In de jaren tachtig stond men meer open voor het experiment. Dat werd zelfs wel gewaardeerd. Nu wordt eigenzinnigheid heel anders bekeken. De mainstream is veel behoudender en tuttiger geworden. In die zin roeien we nu nog meer tegen de tijdgeest in dan toen." Musters: "Wij begonnen in de tijd dat de Berlijnse Muur er nog stond -25 jaar is niet niets. Destijds probeerde iedereen van alles uit. Ik weet nog dat wij heel erg hebben gezocht naar mensen of groepen waar we ons tegen konden afzetten. Maar we konden niemand vinden." Onlangs ging de nieuwste voorstelling van mugmetdegoudentand in première. Verlichtinglight is een vrolijk en tegelijk tot nadenken dwingend stuk waarin Mug de kenmerken van de Verlichting verkent en zich de vraag stelt hoe die zich verhouden tot de huidige maatschappij. Rijxman: "Verlichtinglight gaat over een belangrijk tijdperk uit de Nederlandse geschiedenis. Je hoort vaak dat wij allemaal kinderen zijn van de Verlichting. De Verlichting heeft de hele westerse beschaving diepgaand gevormd. Dan denken wij: maar hoe zit dat dan? Wat weten nu eigenlijk van die hele Verlichting af?" Nederlof: "Omdat iedereen tegenwoordig van alles roept, wordt de chaos groter en groter. Bij mij ontstaat een enorme behoefte aan ordening. Omdat ik lang niet altijd snap wie nou wat bedoelt en wat er precies wordt gezegd. Daarom ben ik met Lineke gaan werken aan een stuk over de Verlichting. Zoals wij eerder Inside Out over Ayaan Hirsi Ali maakten. Om het in eerste instantie zelf te begrijpen." Die keuze voor actuele kwesties zit de werkwijze van Mug ingebakken. De groep maakt maatschappelijk betrokken theater zonder verder uit te zijn op pasklare antwoorden of behapbare conclusies. In de Mug-stukken wordt veeleer getast en naar houvast gezocht. Nederlof: "Wat wij maken, is per definitie geëngageerd theater. Omdat het vanuit onze persoonlijke fascinaties ontstaat. Dat kan zowel gaan over de band van Marcel met zijn moeder als over dat we gek worden van al die makkelijke meningen en luid geformuleerde opvattingen om ons heen. Wij omarmen de twijfel. De twijfel lijkt wel een zwaktebod te zijn geworden. Niet weten wordt niet meer geaccepteerd." Rijxman: "In ons beleidsplan staat dat dit voor Mug de jaren des onderscheids zijn. Ik denk dat dat het belangrijk is - zeker in een tijd waarin elke mening lijkt te tellen -om een groter bewustzijn te kweken over hoe meningen tot stand komen. En op welke manier ze de werkelijkheid een bepalend gezicht lijken te geven." Musters: "Dat is toch wel onze missie - als ik het zo mag noemen. Om met onze voorstellingen onderscheid te maken tussen de ene mening en de andere, tussen werkelijkheid en projectie, tussen verstand en onderbuik, tussen objectiviteit en stemmingmakerij. Of kort gezegd: tussen hoofd- en bijzaak." Tijdens deze feestweek wordt ook de voorstelling Hannah en Martin hernomen, over de geheime liefdesrelatie van de Joodse filosofe Hannah Arendt en haar leraar, de kortstondig actieve nationaalsocialist Martin Heidegger. In een decor van houten kisten met aardewerken poppetjes spelen Willem de Wolf en Rijxman in Hannah en Martin een uitdagend spel met identiteit, filosofie en acteerstijlen. Ook hier toont Rijxman, die werd onderscheiden met de Theo d'Or, haarscherp aan dat 'de waarheid' te ingewikkeld is om in woorden vast te pinnen. Rijxman: "In Hannah en Martin wordt de vraag gesteld of je door goed na te denken beter gewapend bent tegen allerlei invloeden en meningen van buitenaf. Dat vmd ik zo ontzettend over nu gaan. Tegenwoordig is bijna alles vorm. Op tv zijn programma's die waarachtig pretenderen te zijn, terwijl ze in feite niets meer voorstellen dan een grote pose. Met Mug zoeken we de grens tussen echt, onecht, inhoud. Je zoekt een weg in een omgeving vol halve waarheden of leugens. En te midden van heel veel lawaai." Musters: "Zo. Dat is gezegd. Het lijkt wel een partijprogramma, maar het klopt wel met wat we doen." Nederlof: "Het is nu is vanaf 1993 ons motto. Met zo'n motto heb je een overvloed aan materiaal. Alles wat je opvalt in de wereld om je heen en in je innerlijke wereld, is bruikbaar om actueel theater over te maken. Alleen moet je wel weten hoe je dat theatraal moet maken. Ik denk dat wij daar na 25 jaar best wel de nodige ervaring in hebben." Theatergroep Mugmetdegoudentand werd in 1985 opgericht door regisseur Jan Ritsema en een aantal net afgestudeerde toneelschoolleerlingen onder wie Joan Nederlof en Marcel Musters. De groep debuteerde met de voorstelling Wilhelm Meisters leerjaren. De eerste jaren werden veel literatuurbewerkingen gemaakt, waaronder Om Eleanor(1986) en Vita en Violet (1987). Rond 1990 ontstond een drieluik van voorstellingen onder de titel Plaatsbepalingen. Daarin probeerden de makers hun plek in de maatschappij te formuleren en vorm te geven. Dit leverde een aantal maatschappelijk geëngageerde en persoonlijk getinte voorstellingen op als Het is nu, Lost in Hotel Paradise en Video/Games. Voor de VPRO werden de tv-series Hertenkamp, TV7 en De Koekoeksclub gemaakt. Succesvoorstellingen van de laatste jaren zijn Onder Controle, Smoeder, Quality Time, Mug Inn, Sexappeal, Inside Out en Hannah en Martin. |
|
terug |
|
Verlichtinglight
|
 4 mei 2010 |
|
De dag dat God van zijn voetstuk vieldoor Daphne Broers Een toneelstuk over de Verlichting. Dat klinkt eerder muf dan sexy. En het zou waarschijnlijk ook uitdraaien op een avondje knikkebollen, ware het niet dat het thema onder handen is genomen door mugmetdegoudentand. De Mug bestaat dit seizoen 25 jaar en in die jaren heeft het gezelschap aan de lopende band humoristische voorstellingen gemaakt over 'het nu', zoals ze dat zelf omschrijven. En dat geldt ook voor Verlichtinglight, dat woensdag 5 en donderdag 6 mei in Plaza Futura te zien is. "Het is pittige materie, de Verlichting", vind Mug-acteur en medeoprichter Marcel Musters. "Je hoort het de laatste jaren heel veel vallen, dat woord. Vooral bij politici. Wij hebben twee eeuwen geleden de Verlichting meegemaakt en zouden daarom voorlopen op andere culturen." Voor Mug-schrijfster, -actrice en mede-oprichter Joan Nederlof reden om dat tot op de bodem uit te zoeken. "Op een dag vroeg ze ineens: weten jullie eigenlijk wat de Verlichting is? We hadden wel ergens een klok horen luiden, maar uiteindelijk kwamen we niet verder dan een beetje glazig kijken. Terwijl het een enorm belangrijke periode is geweest. Tot die tijd was God de baas. Tijdens de Verlichting is hij een beetje doodgegaan. De mensen werden aangespoord om ook zelf na te denken, ze gingen zich beseffen dat God niet overal verantwoordelijk voor was, dat veel dingen te verklaren waren door na te denken. In deze tijd moet iedereen overal meteen een mening over hebben. Maar dat kan helemaal niet. Je moet ergens over nadenken om tot een genuanceerde mening te komen. Ik denk dat we ons moeten beseffen dat twijfel een groot goed is. Maar het lijkt er tegenwoordig op alsof dat niet mag. Politici strooien met oneliners en soundbites en komen met stellige ongenuanceerde oplossingen. Terwijl het leven helaas niet zo simpel is." In Verlichtinglight maakt het publiek kennis met drie broers uit de Verlichting. De eerste is gelovig en houdt vast aan oude opvattingen, de tweede (gespeeld door Musters) is een handelsman -"de verlichtingsidealen kunnen hem aan zijn reet roesten" en de derde een patriot. Hij is nieuwsgierig en wil onderzoeken wat waar is en wat niet. Uiteindelijk stappen de drie in een soort van tijdmachine en belanden in het nu. "We willen altijd de tijdsgeest pakken, dat doen we al 25 jaar." Het recept achter het succes (de Mug trekt bijna altijd volle zalen) bestaat daarnaast ook uit de hoofdingrediënten originaliteit en humor. Musters kan zich niet herinneren dat hij ooit in een stuk zonder humor heeft gespeeld. "Ik heb wel eens gelezen dat humor overwonnen droefheid is. Dat vind ik mooi klinken. Iedereen maakt de meest verschrikkelijke dingen mee. Het leven is veel te hard. Als je er niet om kan lachen is het niet te doen. Niet dat ik zelf altijd alles kan relativeren, hoor. Ik ben een pessimistische optimist Èn een optimistische pessimist in één. Ik kan heel mateloos zijn, ook op emotioneel vlak. Nee, dat kan ook niet anders in dit vak. Je moet kwetsbaar durven zijn. Theater is wel nep, maar het is niet fake. Mensen projecteren hun eigen gevoelens op jou. Daarom is theater zo mooi, je beleeft zo'n avond samen." En nu op naar de volgende 25 jaar? "Vorig jaar dacht ik: misschien is dit jubileum een goed moment om te stoppen met theater. Ik ben vijftig, ik denk wel eens: dit houd ik nooit vol. Om twee uur 's nachts thuiskomen tijdens een tournee, om zes uur 's ochtens beginnen tijdens filmopnames. Maar toen zag ik een stuk met mensen tussen de 70 en 95, die liedjes zongen op een stoel. Die zaten daar zo mooi oud te wezen en te zingen dat ik dacht: ik ga gewoon door zolang ik het volhoud." |
|
terug |
|
Verlichtinglight
|
 1 mei 2010 |
|
VerlichtingLight geen saaie geschiedenislesdoor: Margriet Prinssen Al 25 jaar maakt mugmetdegoudentand bijzondere voorstellingen: intelligent, geestig, origineel en actueel theater. Bekend bij een groot publiek zijn de makers vooral geworden door de televisieseries 'Hertenkamp' en "TV7". Voor hun jubileumvoorstelling 'Verlichtinglight' doken ze in een belangrijk tijdperk in de geschiedenis: de verwarrende periode aan het eind van de achttiende eeuw, vlak voor de Franse Revolutie. Een voorstelling waarin we heuse pruiken te zien krijgen en het Nederlands ouderwetsig klinkt. Typische Verlichtingattributen zoals een laterna magica en een sterrenkijker maken het beeld compleet. Dichterbij een ouderwets kostuumdrama - prachtige kostuums overigens van Klavers en van Engelen - is 'de mug' bij mijn weten nooit geweest. Maar de voorstelling is alles-behalve een saaie geschiedenisles. 'De mug' maakt theater dat altijd gaat over relevante maatschappelijke vraagstukken. Actuele kwesties worden op een intelligente manier verbonden met, in dit geval, een episode uit de Nederlandse geschiedenis. Joan Nederlof, die samen met Lineke Rijxman de tekst schreef, is een geweldig observator en zij zet de tijdgeest, zowel die van toen als die van nu, haarscherp neer. Het verhaal gaat over de drie jonker-baronnen van Zundert tot Bommelding. Drie broers die totaal verschillend reageren op de grote veranderingen die het conflict tussen prinsgezinden en patriotten met zich meebrengt. De acteurs storten zich met zichtbaar plezier op hun rollen. Tussendoor wordt voortdurend uit de rollen en uit de tijd gestapt, om te eindigen met een parodie op De Wereld Draait Door: een geweldige Nederlof die de show steelt als de lijsttrekker van Fier op Nederland. Door de uitstapjes richting Verlichting waarin de kiem ligt van alles waar onze maatschappij op is gestoeld- vrijheid van meningsuiting, gelijkheid, democratie-, wordt met terugwerkende kracht duidelijk hoe versimpeld, eendimensionaal en populistisch het huidige debat is. |
|
terug |
|
Verlichtinglight
|
 1 mei 2010 |
|
Mug ontneemt God zijn toverkrachtdoor: Esther Kleuver Het tandje van Mugmetdegoudentand blikkert er alweer 25 jaar vrolijk op los en dat viert het gezelschap met een hele reeks jubileumactiviteiten, waaronder de voorstelling Verlichtinglight. Hierin bijt de groep zich eens flink vast in de Verlichting. Een onderwerp dat hen na aan het hart ligt, aangezien zij als geen ander in de zoektocht naar de stem van de rede geloven. Jazeker, de makers van de Mug vragen zich in deze voorstelling af wat de Verlichting nu eigenlijk precies inhoudt, wat het voor Nederland heeft betekend en wat we er nu nog van merken. De extravagante, tijdloze kostuums van ontwerpersduo Klavers van Engelen duiden al aan dat Verlichtinglight zeker niet in de achttiende eeuw is blijven steken. De pruiken en de inrichting van de salon mogen dan wel uit het verleden stammen, verder schiet het stuk als een balletje in de flipperkast dwars door alle tijden heen. Klassiek kostuumdrama is tenslotte niet besteed aan een gezelschap als Mugmetdegoudentand. In een tijd dat God langzaamaan zijn toverkracht werd ontnomen, zien we hoe drie regentenbroers en hun twee bediendes ieder hun eigen stroming vertegenwoordigen. De apolitieke handelaar Marcel Musters ziet er woest uit met zijn donkere punklook. De broer, die claimt een gevoelsmens te zijn, waait met alle winden mee zolang het zijn eigenbelang dient. Zijn amateurwetenschappelijke broertje (een innemende Dick van den Toorn) valt als een blok voor de Verlichting, maar blijkt uiteindelijk toch niet zo principieel, terwijl de oudste en meest conservatieve van het stel (Han Kerckhoffs) juist begint te twijfelen en ontdekt dat geloven en denken wellicht toch best samengaan. Bediende Karel (Sieger Sloot) en huishoudster Kaatje (Joan Nederlof) vertegenwoordigen dan weer de stem van het volk. De acteurs spelen stuk voor stuk met een losheid die een schat aan ervaring verraadt, al moeten ze oppassen dat dit niet te veel tot nonchalance verleidt. Geholpen door de speelse, maar informatieve teksten van Nederlof - die het ene moment het Oudnederlandsch op grappige wijze verhaspelt, om het publiek op het eind dan weer op een hedendaags tv-debat met een populistische politica te trakteren -wordt een abstract begrip als de Verlichting toegankelijk en actueel gemaakt. Al hebben de makers zich wel iets te veel laten meeslepen door hun inhoudelijke compleetheid-drang. De voorstelling heeft daardoor soms iets weg van een volgepropte les van een net iets te bevlogen geschiedenisleraar. Tel daar de vele grappen - zelfs een voice-over van Andere Tijden-presentator Hans Goedkoop ontbreekt niet - en gehanteerde speelstijlen bij op, en het wordt hier en daar wat onoverzichtelijk. Maar dat mag de pret niet drukken. Het geheel is verpakt in luchtige, hapklare brokjes en vormt een mooie viering van de democratie, de gelijkheid van de mens en de vrijheid van meningsuiting. Waarden waar juist een gezelschap als de Mugmetdegoudentand al 25 jaar zijn bestaansrecht aan ontleent. |
|
terug |
|
Verlichtinglight
|
 1 mei 2010 |
|
Pleidooi voor niet wetenDolkomisch geschiedenislesje van Mugmetdegoudentanddoor: Vincent Kouters HAARLEM Acteur Marcel Musters zit met een woeste pruik op zijn hoofd onderuitgezakt in een klassieke fauteuil en verlustigt zich aan zijn bediende. Dick van den Toorn haalt rare fratsen uit als amateurwetenschapper met zelfgemaakte aftapapparaatjes. En Sieger Sloot speelt een quizje (thema: 18de-eeuwse geschiedenis), met het publiek. De dit jaar 25 jaar bestaande theatergroep Mugmetdegoudentand speelt Verlichtinglight, een ambitieuze jubileumvoorstelling over 'een belangrijk tijdperk uit de Nederlandse geschiedenis'. Op het eerste gezicht lijkt het vooral een dolle komedie. Toch bevat Verlichtinglight wel degelijk alle ingrediënten van een geschiedenislesje. Alleen hebben Mug-tekstschrijver Joan Nederlof en -regisseur Lineke Rijxman die bijzonder goed verpakt in grappen en grollen. Daarnaast is er nog de droge voice-over van Andere Tijden-presentator Hans Goedkoop, die in soundbytes de 18de-eeuwse politieke situatie schetst. Alles draait om de drie aristocratische broers Balthazar, Koert en Geurt van Zundert tot Bommelding (gespeeld door Han Kerckhoffs, Musters en Van den Toorn in weelderige kostuums van ontwerpers Niels Klavers en Astrid van Engelen). Als ze het opruiende pamflet Aan het volk van Nederland in handen krijgen, gericht tegen de heersende elite, ontstaat er twijfel en verdeeldheid. De ene broer verzet zich hevig tegen de opkomst van alle nieuwerwetse Verlichtingskul, zoals wetenschap, democratie en gelijkheid. Geurt gaat er juist mee aan de haal en sluit zich aan bij de revolutie van het volk Niet geheel belangeloos: hij is verliefd op de huismeid (gespeeld door Nederlof en Rijxman). Geregeld wordt beklemtoond dat de Verlichting niet een onverdeeld goede ontwikkeling was. De redelijkheid is soms zelfs ver te zoeken bij de naar rede en rechtvaardigheid strevende verlichte geesten. Zodoende is de voorstelling eigenlijk een pleidooi voor de twijfel en het niet weten. Verlichtinglight zit vol met vermakelijke anachronismen, platte poep- en pies humor en Oudhollandse woordgrapjes. Alex Klaasen schreef daarnaast enkele aandoenlijke liedteksten; Een aantal grappen is ronduit flauw, maar de acteurs zijn zo goed op elkaar ingespeeld dat de oprechte lol van de makers aanstekelijk is. Nederlof noemt dit in de voorstelling 'het glijmiddel' dat nodig is om het publiek te verleiden voor deze stoffige materie. Waarmee ze het feitelijke onderwerp van de voorstelling benoemt: hoe laat je een volk, of publiek, warmlopen voor complexe en cruciale zaken, zoals Verlichting, geschiedenis of democratie? Door het 'light' te brengen dus.Toch wil de Mug ten slotte nog even zeggen dat hedendaagse media hierin vaak te ver doorschieten. De laatste, beetje uit de toon vallende, scène is een persiflage op talkshows als De wereld draait door, waarin dagelijks hapklare brokjes politiek worden opgediend. Hierin treedt Nederlof naar voren als een Rita Verdonk-achtige politica: zonder partijprogramma maar met des te meer verontwaardiging. Na een spervuur van soundbytes en glimlachjes rondt een opgewekte presentator de non-discussie af. Er is niets gezegd. Maar het publiek is verleid, en de twijfel even uitgebannen. |
|
terug |
|
Verlichtinglight
|
30 april 2010 |
|
Jarige Mugmetdegoudentand in topvormdoor: Joukje Akveld Weet het hedendaagse theaterpubliek nog wat de belangrijkste denkbeelden van de Verlichting waren? Als acteur Steger Sloot ernaar vraagt, blijft het ongemakkelijk stil in de zaal, tot een aarzelend Iets met de rede' klinkt. Mugmetdegoudentand is jarig en viert dat met een uitbundige voorstelling over ons verleden. Het gezelschap onder de artistieke leiding van Marcel Musters, Joan Nederlof en Lineke Rijxman staat al vijfentwintig jaar voor eigenzinnig, actueel en geestig theater. In Verlichtinglight pakken de theatermakers uit met protserige pruiken, een exuberante cocktail aan historische idealen en een verbluffend taalmengsel van anachronismen en archaïsche zegswijzen. Plaats van handeling is de salonkamer van de familie Zundert tot Bommelding in de jaren tachtig van de achttiende eeuw. De barones heeft zojuist het loodje gelegd ('den etter was niet meer te stelpen') en haar zoons Balthasar (Han Kerckhoffs), Geurt (Dick van den Toorn) en Koert (Marcel Musters) staan er alleen voor. Als de 'patriottische revolutie' zich aandient, blijkt het drietal er verschillende denkwijzen op na te houden. Geurt is het prototype verlicht denker, Balthasar wil geloof en ratio het liefst combineren terwijl de hedonist Koert herhaaldelijk roept een gevoelsmens te zijn. Het leidt tot onnavolgbare gesprekken, waarin veelvuldig gezinspeeld wordt op onze moderne samenleving, zonder overigens het schoolse toontje dat maatschappijkritiek op het toneel vaak aankleeft. Ondertussen debiteert de stem van Hans Goedkoop (Andere Tijden) via een voice-over wijsheden over onze geschiedenis en vertegenwoordigen Joan Nederlof en Sieger Sloot het gepeupel voor wie de vooruitgang niet snel genoeg kan gaan. Verlichtinglight is een tjokvolle voorstelling met een laterna magica, een knuffelkonijn dat slachtoffer wordt van een amateuristisch experiment en een theaterquiz ais glijmiddel. Terwijl voor op het toneel over Spinoza wordt gepraat, vindt achteraan een groteske verkrachting plaats. De acteurs zijn met hun fysieke gedoe en kluchtige spel in topvorm, met als hoogtepunt de uitgestreken tronie van Dick van den Toorn; daarbij houden zelfs de andere acteurs hun gezicht niet in de plooi. Als het publiek na anderhalf uur de zaal verlaat, is het een hoop zin en onzin wijzer en borrelt de lach nog na in het lijf. Met zo'n jubileumvoorstelling wens je het gezelschap Mugmetdegoudentand een lange en gelukkige toekomst. |
|
terug |
|
Verlichtinglight
|
 30 april 2010 |
|
Mug rehabiliteert Patriotten uit de 18de eeuwdoor: Wilfred Takken Het trefwoord ‘Pruikentijd’ heeft ontwerpersduo Klavers van Engelen dankbaar aangegrepen om de krankzinnigste kostuums te ontwerpen voor het toneelstuk Verlichtinglight. Marcel Musters heeft een wilde pruik gekregen, en een wijd uitstaand gewaad, waarin hij bourgondisch uitgezakt kan zitten. Dick van den Toorn draagt hakjes en wijde mouwen waarmee hij enthousiast kan zwaaien. De 18de-eeuwse mode is het uitgangspunt, maar de snit is duidelijk 21ste-eeuws, alles een beetje groezelig en bij elkaar geraapt. Met Verlichtinglight schrijft Joan Nederlof een rehabilitatie van de Nederlandse Verlichting, de enigszins vergeten 18de-eeuwse periode, die al snel werd overschaduwd door de Franse tijd en aansluitend de Restauratie, toen Nederland een koninkrijk werd. Overigens krijgen de Patriotten hun verdiende credits vooral niet omdat ze heulden met de Franse bezetter, maar dat vertelt Nederlof er niet bij. Uit Nederlofs spreekbeurttoneel blijkt dat de verlichtingsidealen toen weliswaar in de kiem werden gesmoord, maar dat ze inmiddels tot de pijlers van de Nederlandse staat behoren: democratie, de rechtsstaat, scheiding van kerk en staat, zelfbeschikkingsrecht, vrijheid voor het individu om zichzelf te ontplooien. Het geschiedenislesje – tv-presentator Hans Goedkoop geeft op band nog wat toelichting – wordt losjes verpakt in een toneelstuk over drie regentenbroers die eind 18de eeuw hun moeder verliezen. De eerste is een apolitieke bruut , de tweede een pessimistische tegenstander van de Verlichting, de derde een enthousiast amateurwetenschapper en aanhanger van de nakende revolutie. Daarnaast zijn er nog twee bedienden, de een een radicale, de ander een orangist. Prinsgezind, Staatsgezind, gematigd Patriot, radicaal Patriot: In de vijf personages zijn zo de stromingen vertegenwoordigd die de Republiek in zijn nadagen verscheurden. Het toneelstuk heeft verder niet veel om het lijf, en dient duidelijk als vehikel voor het essay. Als het stuk wel enige dramatische handeling krijgt – regent verkracht huisknecht en laat hem executeren – is dat eigenlijk storende afleiding. Komische grootheden Marcel Musters, Dick van den Toorn en Han Kerckhoffs spelen de drie broers, ieder met hun eigen speelstijl. Musters als een hedonistisch beest, een „gevoelsmens”, Kerckhoffs als de brommerige calvinist, Van der Toorn innemend blijmoedig en open. Joan Nederlof en Sieger Sloot spelen de bediendes en praten steeds het publiek bij. Nederlof heeft de dialogen doorspekt met verouderde, 18de-eeuws aandoende taal die geestig wordt verhaspeld. Daarnaast wemelt het van de 21ste-eeuwse anachronismen, niet alleen voor het komische effect en om de toegankelijkheid te vergroten, maar ook om de relevantie voor het huidige Nederland te benadrukken. De verdienste van deze rommelig opgezette voorstelling is dat ze zoveel interessante informatie losjes en geestig brengt. Het zou voor het betoog en het drama wel beter zijn geweest als Nederlof in haar tekst meer tegenstand tegen de verlichtingsidealen had aangebracht. De conservatieve regenten zijn zo slecht en dom, en hebben zo weinig verweer, dat je te makkelijk kiest voor de vernieuwers. Verlichtinglight eindigt met een talkshow waarin een populistische politica, van de partij Fier op Nederland, met ingestudeerde grapjes, lachjes, ijzeren optimisme, lege slogans en hier en daar een onterechte sneer, de vloer aanveegt met twee redelijke politici. De Verlichting, zo wil Nederlof zeggen, is nog relevant, maar faalt als ze geen rekening houdt met de irrationele driften die een mens ook drijven. „Ik twijfel dus ik ben” is nog altijd een goede leidraad, maar de twijfelende rede verliest het makkelijk van overtuigde redeloosheid. |
|
terug |
|
Verlichtinglight
|
 HRLM, haarlemse stadsglossy 30 april 2010 |
|
'Het vliegt in de lucht en het blinkt'Theatergezelschap mugmetdegoudentand betovert het publiek Mugmetdegoudenwat?! Theatergroep mugmetdegoudentand intrigeert en fascineert. Het theatergezelschap viert haar vijfentwintigste verjaardag met de jubileumvoorstelling Verlichtinglight en is opnieuw te zien in de Toneelschuur. Marcel Musters en Joan Nederlof over raadseltjes, 25 jaar mugmetdegoudentand en verlichting. door: Marit Swart 'Het publiek gaat de voorstelling natuurlijk verlicht verlaten!' Hét is 1985. Het jaar waarin voor het eerst sinds 1963 weer een Elfstedentocht wordt gereden, minister Neelie Smit-Kroes de eerste pin-betaling in Nederland verricht en Wubbo Ockels de eerste Nederlander in de ruimte is. Een memorabel jaar uit onze geschiedenis. 1985 is ook het jaar waarin regisseur Jan Ritsema samen met twaalf jonge en gedreven acteurs theatergezelschap mugmetdegoudentand opricht. Acteur en artistiek leider Marcel Musters vertelt er lachend over "Toen we onze eerste voorstelling aan het maken waren, moest de theatergroep natuurlijk een naam krijgen", gaat hij terug in de tijd. "Op een avond, toen we aan het brainstormen waren over een naam, schoot me plots een naam te binnen. We hebben de naam grotendeels te danken aan een van mijn moeders raadsels.Toen ze me vroeger naar bed bracht, verzon ze ter plekke altijd een raadseltje. Eén van die raadseltjes was:'Het vliegt in de lucht en het blinkt'. Het antwoord bleek 'mus met een gouden tand' te zijn, maar ik verstond mug! Tijdens de brainstorm flitste dat opeens door m'n hoofd. Vooral dat ik het verkeerd had verstaan. Het klonk zo intrigerend: een mug met een gouden tand. Prikkelend, onverwacht en nieuwsgierigmakend." Open naar het publiek Theatergezelschap mugmetdegoudentand was geboren."De grote doorbraak in het theater kwam in I 994 met de voorstelling Onder Controle", vertelt Marcel verder. "Voor het eerst zonder regisseur, zonder een bestaande tekst.Via improvisaties, krantenartikelen, films, interviews en vooral onze persoonlijke verhalen kwam Onder Controle tot stand. De doorbraak op televisie was de met twee Gouden Kalveren en twee Gouden Beelden bekroonde '3-onder-l-kap' dramaserie Hertenkamp voor de VPRO. Daar hebben we uiteindelijk 36 afleveringen van gemaakt. In het begin lag onze aandacht vooral op het bewerken van literaire teksten. Rond I990 ontstond een drieluik van voorstellingen onder de titel Plaatsbepalingen waarin we onze plek in de geschiedenis en de maatschappij probeerden te formuleren en vorm te geven. Nog steeds maken we voorstellingen over het hier en nu. Ons motto is dan ook 'het is nu'. Joan Nederlof schrijft de toneelteksten en tijdens de repetities blijft ze samen met Lineke Rijxman aan de tekst werken. Ook tijdens onze tournee blijven we eraan vijlen. Onze speelstijl valt te omschrijven als actueel, vitaal, fysiek, humoristisch, persoonlijk en open naar het publiek." Kinderen van de verlichting Ruim vijfentwintig jaar na hun debuut is de groep nog steeds een grote naam in de Nederlandse theaterwereld. Het jubileum wordt gevierd met een nieuwe Mugvoorstelling die van 22 april t/m 2 mei in de Toneelschuur speelt. "Verlichtinglight gaat over een belangrijk tijdperk uit de Nederlandse geschiedenis", beschrijft schrijfster en artistiek leider Joan Nederlof de jubileumvoorstelling. "We hebben voor het tijdperk van de politieke en filosofische stroming de 'verlichting' gekozen omdat die van wezenlijk belang is geweest voor onze westerse beschaving. In de media lees je bijvoorbeeld dat wij als westerlingen 'kinderen van de verlichting' zijn. Alleen. toen we onszelf de vraag stelden wat dat 'verlichting' nu eigenlijk precies inhoudt, kwamen we erachter dat we er bar weinig vanaf wisten. Iets met de seculiere staat, scheiding van kerk en staat en democratie, natuurlijk. Maar hoe het nou precies gegaan is, wisten we eigenlijk niet. En heel veel mensen om ons heen bleken het ook niet te weten. De Mug is gaan onderzoeken hoe het allemaal in elkaar stak en wat 'de verlichting' in onze tijd nog betekent.Veel van onze voorstellingen ontstaan uit vragen die we onszelf stellen, Verlichtinglight vertrekt vanuit de achttiende eeuw en komt via een avontuurlijke gedachtegang uiteindelijk aan in 2010. In onze eigen tijd. De voorstelling draait om drie aristocratische broers en de totaal verschillende manier waarop zij met alle veranderingen die 'de verlichting' teweegbrengt, omgaan. De show heeft een serieuze,'denkende' ondertoon, maar is ook erg om te lachen en er wordt in gegoocheld. Het publiek gaat de voorstelling natuurlijk verlicht verlaten. Haha!" Het vieren van het jubileum Met z'n vijven staat de theatergroep op het toneel. Han Kerckhoffs, Marcel Musters, Dick van den Toorn, Sieger Sloot zijn de mannen binnen het gezelschap, en Joan Nederlof en Lineke Rijxman spelen afwisselend de vrouwenrol."De repetities zijn inmiddels in volle gang", aldus Joan. "Het is een mengeling van in opperste concentratie met elkaar teksten leren, gesprekken over het onderwerp 'italiaantjes' (snelle tekstdoorlopen, red.), persoonlijk gebabbel, dingen uitproberen op de vloer en dat herhalen, herhalen en herhalen. En niet te vergeten: tussendoor ever staand lunchen aan het aanrecht in de keuken. Verder hebben we een aantal interessante columnisten gevraagd in samenwerking met ons wat teksten te schrijven over hun kijk op de hedendaagse wereld. Deze teksten gaan we op een open en experimentele manier vormgeven. Zo werkt de Mug wel meer. Het geeft ons de mogelijkheid van alles uit te proberen voordat we het echt helemaal tot op het bot gaan uitwerken. We hopen ook die columnisten zo enthousiast te krijgen, dat ze vaker voor het theater willen gaan schrijven. Maar allereerst staan ons in 2010 allerlei feestelijke dingen te wachten!" Marcel haakt in: "Zo brengen we een magazine, een verjaardagskalender, theaterteksten, Mugpostzegels en een iPhone-applicatie uit. Daarmee zijn we de eerste Nederlandse toneelgroep met een 'app'. Daar zijn we natuurlijk ontzettend trots op!" De iPhone-applicatie is gratis te downloaden via de iTunesstore/lmug en via www.mugmetdegoudentand.nl. |
|
terug |
|
Verlichtinglight
|
 29 april 2010 |
|
Verlicht naar huis, en flink in de wardoor: Arjan Terpstra Mugmetdegoudentand koos voor haar jubileum een voorstelling over de Verlichting. Maar wel met poep. Het stuk Verlichtinglight, ‘een verfrissende duik in het staartje van de Pruikentijd’, opent met een sterfgeval. Mammie is dood, ‘De chirurgijn heeft nog geprobeerd haar achterlangs af te tappen’, zegt een van haar drie zoons. ‘Met een buisje. Haetelijk pijnlijck.’ Welkom bij toneelgezelschap Mugmetdegoudentand, bij wie een ingewikkeld historisch thema als de Verlichting in goede handen is. Er zijn discussies over vrijheid van religie, democratie en de macht van de Rede, maar fantasievol ingebed in boertige scènes over stoelgang en klisteerspuit. Een voice-over van Hans Goedkoop (de presentator van televisieprogramma Andere Tijden) vertelt over de belangrijkste historische ontwikkelingen, en de gekostumeerde en bepruikte acteurs op het podium reageren daarop in een pseudo-achttiende-eeuwse taal, zich onderwijl niets aantrekkend van de heilige toneeleenheid tussen tijd, plaats en handeling. ‘Oh sorry, dat gebeurt pas volgend jaar.’ In de beste traditie van Mugmetdegoudentand is het een stuk dat zichzelf niet helemaal serieus neemt, maar dat mensen toch ‘verlicht’ naar huis wil sturen. Of op zijn minst lacherig en in de war. De rol van een van de drie broers, Coert, wordt gespeeld door Marcel Musters. ‘Er zitten mooie zinnen in het stuk’, zegt hij aan de telefoon. ‘Wat segt ge nou wesenlijk’, vraagt Coert aan zijn broer, na weer een monoloog met verheven idealen. ‘Niks toch?’ Dat is een machtige toneelzin. Meningsvorming is zoiets ingewikkelds, maar je móet het met elkaar over de wezenlijke dingen blijven hebben. Het is een erfenis van de Verlichting dat we twijfelen aan de waarheden die zich opdringen. Terwijl mensen eigenlijk alleen van duidelijkheid houden.’ Verlichtinglight is de jubileumvoorstelling van Mugmetdegoudentand, waar Musters een van de oprichters van is en al vijfentwintig jaar in speelt. ‘Natuurlijk gaat Verlichtinglightover vandaag’, zegt Musters. ‘We hebben het in het verleden geplaatst om de belangrijke ontwikkelingen uit de achttiende eeuw in vogelvlucht te kunnen presenteren. Er is toen hard gestreden voor een betere maatschappij, in een strijd waar wij nu de vruchten van plukken.’ Op het podium is de bourgondische handelsman Coert constant in gevecht met broers Balthasar en Geurt. De eerste is een oudere Orangist, gelovig, conservatief, de ander juist jong, rationalistisch, nieuwsgierig en patriottisch ingesteld. Musters: ‘Die drie broers, samen met de volkse huishoudsters Caatje en Karel, geven het spanningsveld uit die tijd weer. Vooral de botsing tussen rationaliteit en emotie is interessant. Dat is niet enkel een gegeven uit de geschiedenisboekjes, het is een strijd die je in jezelf voert. Iedereen streeft naar geluk, terwijl je het rationeel gesproken niet af kunt dwingen. Het is ons door niemand beloofd, maar iedereen gaat uit van de belofte.’ ‘Coert’ is de tweede historische rol waarin we de veelgevraagde acteur Musters (o.a. Hertenkamp, Gooische Vrouwen, Zwartboek) dit jaar kunnen bewonderen. Eerder werd de televisieserie De Troon uitgezonden, waarin Musters koning Willem III speelde. ‘Die had wel wat van Coert, was ook een conservatieve en botte man. Het is leuk om je zo in het verleden te bewegen. Doordat we bij Mug nu voor de verandering eens in vol kostuum spelen, in een opgetuigd decor, past het ook bij het feestelijke van het jubileum. Het is echt bijzonder dat we na vijfentwintig jaar nog steeds alive and kicking zijn, daar hoort een bonte aankleding bij.’ |
|
terug |
|
Verlichtinglight
|
 29 april 2010 |
|
Voor twijfel is moed nodigdoor: Hanny Alkema Lineke Rijxman is een zoekende actrice. Bij het jubilerende Mugmetdegoudentand voert zij een voortdurend gesprek om voorstellingen te kunnen maken over thema's die haar na aan het hart liggen. Dat is nu de Verlichting. Waarom een voorstelling over de Verlichting? Het begrip valt ontzettend vaak in de media en wordt, net als vrijheid en gelijkheid, met het grootste gemak in de mond genomen. We weten dat de Verlichting beslissend is geweest voor hoe we leven en hoe onze maatschappij is ingericht, maar van de geschiedenis weten we eigenlijk weinig af. Voor alles wat je zomaar doet of voetstoots aanneemt geldt, vind ik, dat je terug moet naar hoe het werkelijk begon." Actrice/regisseuse Lineke Rijxman (1957) houdt van geschiedenis. In het jaar dat toneelgezelschap Mugmetdegoudentand, in de wandeling de Mug, vijfentwintig jaar bestaat, regisseert zij er 'Verlichtinglight'. Het stuk gaat over de periode waarin, eind achttiende eeuw, de Verlichting voet aan de grond kreeg in Nederland. In dialoog met Joan Nederlof, die de tekst heeft geschreven, deed Rijxman de regie. Uitgangspunt werd de strijd destijds tussen de patriotten en prinsgezinden, waarin de macht van Oranje - in persona stad houder Willem V - en vrijheid van denken lijnrecht tegenover elkaar stonden. „We leven in een lawaaierige tijd met zo veel beelden en meningen, dat je soms het gevoel krijgt gemanipuleerd te worden. Toetsen wat waar is en niet waar, is lastig. Om open te staan voor andere inzichten en motieven moet je blijven nadenken, vragen en onderzoeken. Dat hoort bij het verlichtingsdenken: je gezonde verstand gebruiken. Anders dan geloof biedt dat niet direct een houvast en gaat het dus gepaard met twijfel. Er is moed voor nodig om twijfel toe te laten. Maar dan kan denken ook voor opwinding en vrijheid in je hoofd zorgen." In 'Verlichtinglight' krijgt het thema een gezicht door de verschillende standpunten te concentreren op drie broers. Geurt (Dick van den Toorn) is de patriot die het denken en de vooruitgang omarmt, Balthasar (Han Kerckhoffs) een prinsgezinde gelovige, en Coert (Marcel Musters) een handelsman die de controverses honend becommentarieert. De dialoog valt op door een archaïsch idioom en tal van referenties naar het nu. „Die tekst", zegt Rijxman, „zorgt datje snapt dat zij geen honderd procent achttiende eeuwers zijn. Wij willen relaties tussen opvattingen van toen en nu leggen. Er is een diepe kloof tussen verlichtingsdenken en religieus fundamentalisme. Zo'n Coert echter ontwikkelt zich als iemand die gelovig blijft en tegelijk juist heel gewillig is om vastomlijnde ideeën te bevragen. Anderzijds kun je een heel moreel mens zijn, ook al valt God als ijkpunt weg." Rijxman onderbreekt de tekstrepetitie geregeld voor heel precieze accenten en nuances. De sfeer is aandachtig, de toon licht. Zij is duidelijk in haar element. Na haar vertrek bij Toneelgroep Amsterdam in 2003 en wat zoekende jaren, vooral gevuld met veel televisiewerk, heeft zij bij de Mug haar nieuwe stek gevonden. Alsof zij opbloeide, viel zij meteen in de belangrijke toneelprijzen: de Colombina 2006 voor haar rol van vierjarig meisje in 'Quality Time', de Theo d'Or 2009 voor haar vertolking van de filosofe Hannah Arendt in 'Hannah en Martin'. Inmiddels vormt zij met Joan Nederlof en Marcel Musters het artistieke team van deMug. Rijxman: „Ik weet niet of die prijzen te maken hébben met mijn ontwikkeling bij de Mug. Misschien zat er net een jury die het zag. Want bij Toneelgroep Amsterdam heb ik veel dingen gedaan waar ik blij mee was, zoals 'Ashes to ashes', 'Liefhebber', "Een soort Hades'. Ik ben een zoekende actrice. Ik heb altijd toneel willen spelen, maar kon na de toneelschool niet een plek vinden waarvan ik dacht: die wacht op mij. Tot ik in 1987 in 'Pick-up' voor het eerst met Gerardjan Rijnders werkte. Ik snapte waar hij het over had, vond zijn theatertaal spannend, gedurfd, en door weinig te zeggen gaf hij me juist erg veel vrijheid. Door die werkwijze ontdekte ik veel van mezelf." - Aan de vruchtbare periode van ruim tien jaar in vaste dienst van Toneelgroep Amsterdam kwam een abrupt einde met de komst van Ivo van Hove als nieuw artistiek leider. „Ik voelde me", zegt Rijxman, „niet meer thuis bij Toneelgroep Amsterdam. Ik voelde minder ruimte om zelf na te denken. Het was lastig maar goed om weg te gaan." „Bij de Mug voeren wij een ongoing gesprek. Daardoor kun je voorstellingen maken over thema's die je na aan het hart liggen. Zo werd in de periode van 'Quality Time' onverwacht het paspoort van Ayaan Hirsi Ali ingenomen. Het heeft ons toen verbijsterd hoe snel het eerste rumoer daarover weer was weggeëbd. En vervolgens ook hoe dun het vernis om haar persoon bleek en in korte tijd haar imago van heel positief in heel negatief veranderde. Dat leidde tot 'Inside out' over het effect van de publieke opinie op persoonlijke relaties." „De kleine zaal, waar de Mug gewoonlijk speelt, vereist een andere techniek dan een grote zaal, en is minder anoniem. Toch mis ik soms de grote zaal. Je kunt er een zekere intimiteit creëren door je spel zo te vergroten datje het publiek raakt, en tegelijk is het een veilige bubbel door de zogenaamde 'vierde Wand' tussen jou en de toeschouwers. Het is voor mij moeilijk om, zoals Joan deed bij 'Inside', binnenkomende mensen te begroeten, al ben ik nu wel in staat een soort verbondje te sluiten met iemand uit het publiek als representant van het geheel. 'Verlichtinglight' zou overigens goed in de grote zaal passen, omdat het heel theatraal is met zijn uitbundige, naar de Pruikentijd verwijzende kostuums en pruiken." „Ik vind het prettig om met z'n allen over alle aspecten van een stuk 'Verlichtinglight' na te denken, zoals over kostuums en licht. Net zoals ik het fijn vind om in deze voorstelling de rol van dienstbode Caatje met Joan af te wisselen. Ons budget laat maar anderhalve productie per jaar toe en een heel jaar geen nieuwe rol spelen zou me veel te lang duren. Juist de afwisseling van maken en spelen is voor mij heel belangrijk", besluit Lineke Rijxman. Lineke Rijxman regisseert 'Verlichtinglight', een stuk door Mugmetdegoudentand over een historische periode in de Nederlandse cultuurgeschiedenis; première 29 april in de Toneelschuur te Haarlem; tournee t/m 30-10; inl.: 020-6163218 of www.mugmetdegoudentand.nl 'Mug' viert 25-jarig jubileum In 1985 kwam Mugmetdegoudentand als een raket de Nederlandse toneelwereld binnengeschoten. Onder regie van oprichter Jan Ritsema debuteerde een aantal toneelschoolleerlingen met een onorthodox gekostumeerde kijk op Goethes 'Wilhelm Meisters Leerjaren'. Al even brutaal waren daaropvolgend romanbewerkingen als 'Om Eleanor' (naar Virginia Woolf). In de jaren negentig gaf de groep onder de overkoepelende titel 'Plaatsbepalingen' een reactie op de omringende wereld in een aantal zelfgemaakte, zeer persoonlijke voorstellingen, zoals 'Lost in Hotel Paradise' of 'Onder controle'. Met Joan Nederiof en Marcel Musters als vaste krachten vanaf het eerste uur is een eigenzinnige vorm van maatschappelijk engagement het leidende motief gebleven. Lange tijd gebeurde dat nauwelijks op de toneelvloer, maar meer op televisie. Bij de VPRO groeiden 'Hertenkamp' en TV7' uit tot cultseries. Sinds het succesvolle 'Quality Time' in 2006 ontwikkelt Joan Nederlof zich tot toneelschrijfster. Na een paar wisselingen in de leiding is actrice/regisseuse Lineke Rijxman in 2008 toegetreden tot het artistieke team. Blijvend motto van de Mug is: "Het is nu." Het 25-jarig jubileum wordt gevierd met de nieuwe voorstelling 'Verlichtinglight' (première 29 april) en de presentatie van Mug-Magazine (16 mei). |
|
terug |
|
Verlichtinglight
|
24 april 2010 |
|
DE NAAM IS… MUGMETDEGOUDENTANDStekelig en blinkenddoor: Hein Janssen Wat gaat er schuil achter de namen in de kunst? In deze rubriek stelt de Volkskrant wekelijks iets of iemand aan u voor. Moeder Musters had vier zonen en die wilden dat ze iedere avond voordat ze naar bed moesten een verhaaltje zou vertellen, een grap uithalen of een raadsel opgeven. 'Het blinkt en het vliegt door de lucht, wat is dat?', vroeg ze op een keer aan haar kroost. Het antwoord luidde: een mus met een gouden tand. Maar de kleine Marcel had het verkeerd gehoord en dacht dat het een mug met een gouden tand was. En die mug is vanaf toen in zijn hoofd een beetje blijven rondvliegen. Vele jaren later kwam Marcel Musters van de toneelschool en richtte met een aantal andere net afgestudeerde acteurs en regisseur Jan Ritsema een nieuwe toneelgroep op. In de Toneelschuur in Haarlem werd gerepeteerd aan de debuutvoorstelling Wilhelm Meisters Leerjaren. Maar er was één probleem: de groep had geen naam. Het plan was zich in Amsterdam te vestigen, dus op tafel kwam al snel als suggestie Theatergroep Amsterdam. Maar iedereen vond dat eigenlijk nogal saai, en tamelijk braaf. Wat toen erg in de mode was, waren namen als De Zaak, De Salon en De Trust - zakelijke, korte namen. En dat wilden ze ook niet. Na een avondje flink doorzakken en ouwehoeren, gooide Marcel Musters dat oude raadsel van zijn moeder op tafel - zo maar, uit balorigheid. 'Het blinkt en vliegt door de lucht… Mug met de gouden tand'. Ja, riep Jan Ritsema, dat wordt onze naam: Mug met de Gouden Tand. Dat is apart, je kunt hem niet goed plaatsen, het heeft iets van een Japanse mythe, en zo willen we zijn: klein en een beetje stekelig (mug), en we willen ook blinken (goud)! Later zijn die vijf lossen woorden aan elkaar gesmeed en is de naam Mugmetdegoudentand ontstaan. Gewoon, omdat het vaak zo snel achter elkaar uitgesproken werd, en de groepsleden het visueel ook mooier vonden. Moeder Musters is altijd trots geweest op de naamgeving van de theatergroep. Veel later is ze ook nog inspiratiebron geweest voor de Mugvoorstelling Smoeder, waarin Marcel Musters en Maria Goos liefdevolle en soms ook minder liefdevolle herinneringen ophaalden aan hun Brabantse moeders. Volgende week gaat in diezelfde Toneelschuur de voorstelling Verlichtinglight in première, waarmee Mugmetdegoudentand zijn 25-jarig jubileum viert. Met dank aan moeder Musters, die al lang niet meer leeft, maar die wel voor een stukje theatergeschiedenis heeft gezorgd. |
|
terug |
|
Verlichtinglight
|
23 april 2010 |
|
TONEELGEZELSCHAP DE MUG BESTAAT 25 JAAREen noodzakelijke plekMugmetdegoudentand viert zijn 25-jarig bestaan. Met onder meer een nieuwe voorstelling over de Verlichting, een periode die veel wordt aangehaald in deze tijd waarin iedereen maar wat roept. 'In dat pandemonium van lawaai om ons heen willen wij voor onszelf helderheid brengen'. door Hein Janssen Op tafel liggen een zak honingdrop, een perforator, een cd van Les Misérables, het tijdschrift Jan ('met 36 pagina's mode'), een restje roombotercake en boeken van uiteenlopende aard. Waaronder De tijd van pruiken en revoluties en de Lesbo Encyclopedie. In het repetitielokaal van de Mug -de snijzaal van het voormalige Wilhelmina Gasthuis in hartje Amsterdam - is het een gezellige bende. Te midden van de oplopende collegebanken waar medicijnenstudenten vroeger snijles kregen, bevindt zich nu een oud-Hollandse binnenkamer vol robuuste, donkere meubels. Salontafels, crapauds, fauteuils, sofa's -dat alles uitgevoerd in sombere grijs- en bruintinten. Zo zal straks het decor voor Verlichtinglight eruit zien, de nieuwe voorstelling van Mugmetdegoudentand waarmee de komende maanden het 25-jarig bestaan van de groep wordt gevierd. Een voorstelling met een historische inslag. Theater dat teruggaat tot het jaar 1781 - en dat is tamelijk uniek voor een theatergroep die vooral het hier en nu, en de tijdgeest als uitgangspunt neemt. Over de Verlichting, hoe die is ontstaan en hoe dat begrip tegenwoordig te pas en te onpas wordt gebruikt. Gemaakt door Joan Nederlof die in samenwerking met Lineke Rijxman de tekst schreef, met Rijxman als regisseur, Marcel Musters als vaste Mug-acteur en Han Kerckhoffs, Dick van den Toorn en Sieger Sloot als gastspelers. Twee jaar terug vroeg de Mug zich ineens af waarom er in Nederland in debatten en discussies zo vaak gerefereerd wordt aan de Verlichting. En bedacht dat het doorgronden daarvan wellicht een goed idee voor een theatervoorstelling zou zijn. Een terugblik, maar doorgetrokken naar wat die tijd voor ons nu nog betekent. Nederlof: 'Over het begrip Verlichting heeft iedereen een ander idee. Als je er over nadenkt, blijkt dat we er eigenlijk vrij weinig van weten. Wat is die Verlichting precies, wat is er toen gebeurd, en wat is de waarde ervan voor de huidige tijd? Toen we gingen rondvragen, kwamen er vooral vage antwoorden. Verlichting? Dat heeft toch iets te maken met Frankrijk en de Trias Politica? Dat is toch een antireligieuze denkstroming, vrijheid van denken - dat soort dingen.' Musters: 'Iedereen heeft de klok horen luiden, maar er zijn vele klepels'. 'Verlichtinglight gaat over een belangrijk tijdperk uit de Nederlandse geschiedenis. Via de media vernemen we al jaren dat wij allen kinderen zijn van de Verlichting en dat ze ons en onze Westerse beschaving diepgaand gevormd heeft. Dus kom kijken en test uw kennis over deze belangwekkende historische periode.' Zo wordt de voorstelling aangekondigd, die overigens niet begint bij Spinoza maar bij het pamflet Aan het volk van Nederland dat in 1781 huis aan huis werd verspreid. Opgesteld door Joan Derk van der Capellen tot den Pol, een patriot die zich fel keerde tegen de Prins van Oranje en de Haagse elite. In het pamflet riep hij het volk op zich te verenigen en zich tegen de elite te keren, met vrijheid van drukpers en meningsuiting als wapen. Ruim twee eeuwen later zou Pim Fortuyn hetzelfde doen, nota bene in een boekje met dezelfde titel. Nagenoeg niemand weet nog wie Van der Capellen tot de Pol is. Er staat een standbeeld van hem opgeslagen onder een afdakje in de tuin van Villa Borghese in Rome. Nederlof is twee jaar bezig geweest met de voorbereidingen voor deze productie, in nauwe samenwerking met Rijxman. Veel lezen, veel studie, stapels boeken doorwerken. Nederlof: 'Omdat iedereen tegenwoordig maar van alles en nog wat roept, heb ik behoefte aan ordening. Omdat ik niet meer snap wie nou wat bedoelt, en wat er nou waar gezegd wordt. Daarom ben ik hierover gaan schrijven, om het zelf te begrijpen.' Rijxman: 'Ik ben me al bewust van het positieve dat de Verlichting ons heeft opgeleverd, en wat dat heeft betekent voor de verworvenheden van ons leven nu, voor de enorme vrijheid van nu. Dat hoeft voor mij niet geordend.' Musters: 'Ik heb het zelf met mijn homo-zijn. Stel dat de tolerantie echt achteruit holt, dan ga ik de barricaden op. Aan die vrijheid, aan wat onze ouders op dat vlak hebben bereikt, mag niet worden getornd. Dat voel ik heel sterk, en dat bewustzijn en inzicht heb ik mede gekregen door het maken van deze voorstelling.' Drie jaar terug maakten Rijxman en Nederlof bij de Mug al Inside Out, over het wel en wee van een vriendinnen-stel dat kampte met een interne meningsvorming over de kwestie Ayaan Hirsi Ali. De VVD-politica was toen slachtoffer van de kordaatheid van minister Verdonk die haar paspoort dreigde in te trekken. In Inside Out was die affaire aanleiding in te zoomen op dit land waarin allerlei stromingen, opvattingen en meningen van dag tot dag over elkaar heen buitelen - de ene dag een held, de volgende uitgekotst. Rijxman: 'Er wordt de laatste jaren ontzettend veel beweerd, met enorm veel agressie en overtuiging. De vorm van de beweringen en de felheid ervan lijkt de inhoud volkomen te hebben overgenomen. In dat pandemonium van lawaai om ons heen willen wij voor onszelf helderheid brengen.' In Verlichtinglight maakt het publiek kennis met drie broers uit de achttiende eeuw die ieder een stroming vertegenwoordigen: Balthazar, Geurt en Koert van Zundert tot Bommelding. Volgens Nederlof kende ook die tijd een wirwar van meningen en politieke overtuigingen; de drie broers staan voor de handelsman, de oranjegezinde gelovige en de patriot, tevens vurig liefhebber van de vooruitgang. Dat alles wordt, zoals het de Mug betaamt, met een lichte dramaturgie gebracht. Alex Klaasen heeft een paar liedjes geschreven, er zijn opzichtige pruiken en ravissante kostuums van de ontwerpers Klavers van Engelen. Tegen het eind is er een parodie op de lawaaiige massamedia, inclusief een pastiche op een De Wereld Draait Door-achtige talkshow waarin een op Rita Verdonk lijkende politica optreedt. Hans Goedkoop van het tv-programma Andere Tijden verzorgt het commentaar. En er is zelfs een tijdmachine waarin een van de personages van de 18e eeuw de huidige tijd wordt ingeschoten. Musters: 'Door die lichte vorm willen we ons publiek verleiden. Daardoor zal het, denk ik, verhelderend werken.' Rijxman: 'Wel vragen we ons af of, als je de toegankelijkheid wilt vergroten, het altijd om te lachen moet zijn. En tot hoever dat lachen moet gaan, ernst kan ook mooi zijn. Daar hebben we dan tijdens de repetities een heen en weer gaand gesprek over.' Musters: 'In die zin hebben we verschillende karakters. Ik zeg altijd maar, heel gechargeerd, dat mijn moeder het ook moet kunnen snappen. Hoewel mijn moeder al lang dood is.' Nederlof: 'Het is geëngageerd theater, in die zin dat het vanuit onze betrokkenheid gemaakt wordt. Tussen al die pertinente opvattingen van tegenwoordig omarmen wij de twijfel. Twijfel wordt vaak gezien als zwakte, omdat iedereen zekerheid wil. Maar als je over de Verlichting nadenkt, weet je dat je die twijfel moet koesteren.' Rijxman: 'Waarschijnlijk is het veel stoerder te zeggen 'Zo zit het en niet anders', maar wat is er mis met dingen niet zeker weten, en ze onderzoeken?' Verlichtinglight is geen politiek theater in enge zin. Het zal niet gaan over Wilders, of angst voor vreemde religies, en ook niet over partijpolitiek. Maar dat de behoefte aan rust en ordening die de Mug bepleit, gebaat is bij de komst van Job Cohen als mogelijk leider van het land, lijkt waarschijnlijk. Nederlof: 'Ik vind hem een intelligente en goede man, maar dat hij meteen Messiaanse proporties krijgt, vind ik een beetje hysterisch.' Musters: 'Ook dat is weer een voorbeeld van hoe de media ermee omgaan.' Rijxman: 'Hij zal al die kwaliteiten best hebben, maar dat betekent niet dat alle problemen straks zijn opgelost. Er moet enorm bezuinigd worden en hij zal onaangename beslissingen moeten nemen.' Nederlof: 'Hij wordt gevraagd omdat hij slim en charismatisch is, en omdat hij de uitstraling van een pappa heeft. Maar het kan ook zo maar gedaan zijn met zijn populariteit.' Met de komst in 2005 van Lineke Rijxman, daarvoor vooral bekend als actrice bij Toneelgroep Amsterdam, kreeg de Mug een nieuwe impuls. Zij werd al snel de sparringpartner van Joan Nederlof; Musters legde zich meer toe op het acteren. Gedrieën vormen ze nu de artistieke kern. De Mug ontvangt een structurele vierjarige subsidie van bescheiden omvang. Nederlof: 'Dat wij intussen al met al 25 jaar bestaan, is toch tamelijk uniek te noemen in het Nederlandse theater. Heel lang, belachelijk lang eigenlijk, zijn wij vooral beschouwd als een jonge, aankomende groep, zelfs toen we al dik middelbaar waren. Gelukkig is dat niet meer zo'. Musters: 'Hoewel Joan en ik van begin af aan bij de Mug zaten, is de samenstelling ook vaak veranderd. De Mug is nooit één groep. geweest, maar wel zeven groepen. En nu met Lineke erbij zijn we weer een nieuwe groep.' Nederlof: 'Wij zijn niet echt een vriendenclub, het is meer-een familieachtige relatie. Een zelfgekozen familie weliswaar, waarbij het altijd om het werk gaat.' Musters: 'De Mug is een noodzakelijke plek waar we die dingen maken, die we willen maken.' De Mug-leden vliegen ook regelmatig uit. Dan zijn Rijxman en Musters te zien in de tv-serie Vuurzee, is Musters Willem III in De Troon en een dikke Brabantse moeder in de Ro Theaterproductie Snorro. Rijxman was onder meer Bijenkorf-verkoopster in de film Alles is liefde. Nederlof schreef teksten voor Gooische Vrouwen en speelde een rol in de Net 5-serie Floor Faber met Georgina Verbaan. Dat lijkt soms verwarrend omdat deze theatermakers door de jaren heen altijd op zoek zijn geweest naar de grenzen tussen hoge en lage cultuur, tussen de intimiteit van het theater en volle glorie van de (massa)media. Voorstellingen als Onder Controle en lost in Hotel Paradise waren vaak een kompas in de zoektocht naar de raakvlakken tussen genres, disciplines en smaak. Rijxman: 'De grens tussen wat je wel of niet doet, ligt bij je persoonlijke smaak en voorkeuren. Soms doet een van ons wel eens iets waarvan je denkt: waarom eigenlijk? En dan hebben we daar een gesprek over. Of niet. Marcel in Snorro vond ik niet gek, nee. Daar heb ik van genoten.' Toen de Mug 25 jaar geleden begon werd de groep als buitengewoon experimenteel bestempeld. Volgens Nederlof is dat niet alleen maar een bewuste keuze geweest, maar had dat ook te maken met het feit dat ze geen idee hadden hoe dat moest, zelf theater maken. Knippen, plakken, monteren, improviseren – zo zijn de voorstellingen gaandeweg ontstaan. Én nog steeds wordt alles in het eigen repetitielokaal bedacht, hoewel de stukken inmiddels hechte bouwwerken zijn geworden. Zo ook Verlichtinglight, maar dan wel met zang en dans, en alles erop en eraan. De Mug heeft tenslotte een jubileum te vieren. Rijxman: 'Maar we vergeten de ernst niet. Tegenwoordig is bijna alles vorm geworden. We nemen alles maar aan en checken niets meer. Ik vind dat wij moeten proberen uit te zoeken hoe het nu zit. In deze tijd moet je proberen je een weg té banen door dat moeras aan meningen en lawaai.' Verlichtinglight gaat op 29 april in de Toneelschuur Haarlem in première. Daarna tournee tot eind oktober. –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– Mug 25 jaar Het jubileum van de Mug wordt niet alleen gevierd met de voorstelling Verlichtinglight. Op 16 mei verschijnt er een speciaal tijdschrift met verschillende bijdragen in woord en beeld over de geschiedenis en betekenis van de groep. Op 10 mei wordt op Nederland 2 de televisiefilm Smoeder uitgezonden, gebaseerd op de voorstelling die Marcel Musters en Maria Goos bij de Mug maakten over hun Brabantse moeders. Imug is de eerste iPhone applicatie van een theatergezelschap in Nederland. Foto's die Inéz van Lamsweerde de afgelopen jaren van de Mug maakte, vormen de basis voor een exclusieve verjaardagskalender op groot formaat. In juni wordt de kalender in het fotografiemuseum FOAM in Amsterdam gepresenteerd. Op het Theaterfestival 2010 zal Joan Nederlof in september de openingstoespraak De Staat van het Theater houden en zal de Mug op tal van manieren vertegenwoordigd zijn. Er zijn inmiddels postzegels uitgebracht met de beeltenis van Musters en Nederlof erop. 25 Jaar Mug wordt afgesloten met een groot feest op 31 oktober in Theater Bellevue in Amsterdam. –––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––– 25 jaar Mug Theatergroep Mug met de Gouden Tand werd in 1985 opgericht door regisseur Jan Ritsema en een aantal net afgestudeerde toneelschoolleerlingen onder wie Joan Nederlof en Marcel Musters. De groep debuteerde met de voorstelling Wilhelm Meisters Leerjaren. De eerste jaren werden veel literatuurbewerkingen gemaakt, waaronder Om Eleanor (1986) en Vita en Violet(1987). Rond 1990 ontstond een drieluik van voorstellingen onder de titel 'plaatsbepalingen' waarin de makers hun plek in de maatschappij probeerden te formuleren en vorm te geven. Dit leverde een aantal maatschappelijk geëngageerde en persoonlijk getinte voorstellingen op als Het is nu, Lost in Hotel Paradise en Video/Games. Het gezelschap kampte met de nodige subsidieperikelen en personeelswisselingen, maar bleef altijd een platform voor eigenzinnige theatermakers. Voor de VPRO werden de tv-series Hertenkamp (1998) en TV7 gemaakt. Succesvoorstellingen van de laatste jaren zijn onder meer Quality Time, Mug Inn, Inside Out en Hannah en Martin, over de relatie tussen de joodse filosofe Hannah Arendt en Martin Heidegger. Lineke Rijxman won vorig jaar voor haar rol van Hannah de Theo d'Or. |
|
terug |
|
Verlichtinglight
|
 NRC CS 23 april 2010 |
|
 Mugmetdegoudentand wil eerherstel voor de Hollandse PruikentijdWie denkt,
|
|
terug |
|
Verlichtinglight
|
NRC Weekblad 17-23 april 2010 |
|
 Aynouk draagt Blouse en schoenen Klavers/ Van Engelen voor mugmetde- goudentand. Verlichtinglight is van 29 april t/m 30 oktober te zien in theaters door heel Nederland. klaversvanengelen.com, mugmetdegoudentand.nl Kniekousen Wolford. € 16, Wolford.com Pruik Backstage, €90, back-stage.nl Zucht naar VerlichtingIn het toneelstuk ‘Verlichtinglight’ van theatergezelschap mugmetdegoudentand zwaait het personage Geurt van Zundert tot Bommelding wild met zijn armen. Hij is een enthousiaste patriot en voorstander van de Verlichting. En dus ontwierp modeduo Klavers/ Van Engelen een blouse, met mouwen die zijn bewegingen accentueren. Het toneelstuk gaat over hoe de burgers de macht aan het einde van de achttiende eeuw overnamen van de Kerk. De Verlichting blijkt nog steeds een actueel thema. „De waarden vrijheid en gelijkheid worden door politici als Geert Wilders te pas en te onpas geclaimd”, zegt Marcel Musters, een van Mugs artistieke leiders. „Maar zijn definitie van vrijheid staat haaks op hoe die tijdens de Verlichting is ontstaan.” De Verlichters vochten juist tegen gedicteerde waarheden en tegen het onvermogen om zonder leiding van anderen het eigen verstand te gebruiken. Dat moet modeontwerpers Klavers/Van Engelen aanspreken: ze maakten ooit jasjes met meerdere mouwen, met als doel mensen aan het denken te zetten. Waarom zou een jas er immers twee moeten hebben? Tegenwoordig pakken ze het subtieler aan. Voor de Mug heeft het duo de mouwen een historisch tintje gegeven; het silhouet – lang en recht – is heel erg van nu, de versierde mouwen doen eind-achttiende-eeuws aan. „Het heeft iets weg van de Marokkaanse klederdracht, tegelijkertijd is het een gewone blouse”, zegt ontwerper Niels Klavers. „Als je als theatergroep het doel hebt om de twijfel en het denken te stimuleren, moeten de kostuums vooral dienend zijn.” |
|
|
|
terug |
|
Verlichtinglight
|
luister online