14 oktober 2004
Geen kwaad woord over dode smoeders
door Hanny Alkema'Smoeder', vertelvoorstelling door Maria Goos en Marcel Musters t/m 24-10 (beh. za/ma) m Th. Bellevue te Amsterdam, 12.30 u; tournee t/m 13-11. Info: 020-5305301,020-6163218 of info@theaterbellevue.nl
Wanneer maak je een voorstelling over je moeder? Als ze dood is, natuurlijk. En die van schrijfster Maria Goos en acteur Marcel Musters zijn beiden dood. De ene twintig, de andere twee jaar. Na het laatste geval ontstaat dan vanzelf een gevoel van lotsverbondenheid, zeker als je elkaar goed kent, al hebt samengewerkt bij de televieserie 'Oud Geld' en je ook nog eens allebei van beneden de grote rivieren komt. 'Smoeder is dood', zeggen ze daar in het Brabantse, met de s van het samengetrokken ons. Kijk aan, de titel is er. En daar zitten ze dan, de twee wezen van in de laatste helft van de veertig, om ons hun hoogstpersoonlijke gesprekjes nog eens na te vertellen aan een cafétafeltje met een brandend waxine-lichtje, een glaasje water en een potje thee. Dat schept een genoeglijk soort intimiteit die het doorgaans welwillende lunchpauzetheater-publiek onmiddellijk ontvankelijk maakt voor hun ontboezemingen. Goos en Musters zijn genoeg vakvrouw en -man om er zoveel structuur en vorm aan te geven, dat 'Smoeder' niet in gebabbel blijft hangen.
Herinneringen worden afgewisseld met een bandje 'Ave verum' zingende tantes, luchtige bespiegelingen over geluk of tevredenheid, het bij zichzelf ontdekken van dezelfde houdingen en tics als van smoeder.
Plus een portie leed, over vaders, die alcoholist of oorlogsinvalide waren. Maar hoe smoeders, eenmaal weduwe, beiden wat rebelser werden, hun haar kort knipten en opbloeiden. Goos en Musters blijven heel dicht bij zichzelf, wat voor een wat nerveuze Goos als niet-actrice een houvast zal zijn, al doen ze soms hun moeder even na, of laten ze die moeders een dialoog-je-na-de-dood opvoeren. Nostalgie, docudrama en fantasie door elkaar gesneden. Ze doen dat geestig, met gevoel voor taal, en met kennelijke genegenheid voor elkaar en hun onderwerp. De vertedering en de lach van herkenning golven regelmatig door het publiek. Want, zoals zij hun moeders eveneens laten zeggen, wij hebben ook allemaal een moeder. En dus vergelijkbare, althans zó op te roepen herinneringen, emoties en associaties. De daaruit voortvloeiende saamhorigheid is tegelijk het manco van de voorstelling.
'Smoeder' heeft niet een extra dimensie, zoals een roman als 'Het zwijgen van Maria Zachea' van Judith Koelemeijer via sterk in leeftijd verschillende kinderen een heel tijdsbeeld oproept.
Eigenzinnig of tegendraads is de opzet al evenmin. 'Smoeder' overstijgt het particuliere karakter niet, al wordt tranentrekkend sentiment gelukkig net voorkomen. 'Smoeder' is wel nogal voorspelbaar: achgossie, die lieve moeders met hun toch ook weer zo aandoenlijke eigenaardigheden. Waar de liefhebbende kinderen zelf, maken ze en passant duidelijk, zoveel van hebben meegekregen. Geen kwaad woord, heet dat. Prikkelend is anders.
© Hanny Alkema, uit dagblad Trouw, 14 oktober 2004
terug
SMOEDER