mugmetdegoudentand
(about the company, Arbeitsweise)  
 
mugmetdegoudentand actueel projecten | werkwijze | mugweb | te koop | reacties | contact
niks
krant

recensies en interviews

 

Quality Time op de radio

interview met regisseur Mijke de Jong en acteurs Marcel Musters en Willem de Wolf gemaakt door Gerd de Smyter voor BNR Nieuwsradio
luister naar de uitzending (ruim 3 minuten, mp3)

reportage van Jaap Boots
De Avonden, vpro radio
uitgezonden donderdag 23 maart op 747AM
luister naar de uitzending (ruim 21 minuten, mp3)

 

pijltje links terug  pijltje naar boven  ga verder Quality Time  
parool
24 maart 2006

Het failliet van de yuppen


gezien: Haarlem, Toneelschuur, 22 maart

door Pieter Bots


Zo gauw de ouders 's avonds bij de buren naar een feestje gaan, stormen de twee kinderen de trap af, en klagen ze over hun angsten, onzekerheden en gebrek aan ouderliefde.

Het zijn ook wel twee heel bijzondere kleuters in Quality time, de nieuwe voorstelling van mugmetdegoudentand. De zeer volwassen acteurs Willem de Wolf en Lineke Rijxman spelen het kroost van het succesvolle veertigers-echtpaar in het stuk. Het zijn kinderen die kleurplaten maken, bang zijn voor zwemles en een prinsessenjurkje willen dragen, maar tegelijkertijd kunnen ze scherper dan wie ook analyseren hoe ontwricht de familie is waar ze deel van uit maken.

Die twee vroegrijpe kinderen zijn de slimme en verontrustende vondst van Joan Nederlof, de auteurvan Quality time en actrice van de moederrol in het stuk. Ze schreef een komisch maar ook ontluisterend gezinsdrama over een echtpaar dat zo op zichzelf gericht is, dat ze er geen enkel oog voor hebben hoe huichelachtig ze de schijn van een gelukkig gezinnetje ophouden. De kleurplaten van de kinderen verdwijnen gedachteloos in de prullenbak, of worden als wc-papier gebruikt.

Joan Nederlof kan met veel humor herkenbare personages schrijven die de grachtengordel als het centrum van de wereld beschouwen, maar tegelijkertijd helemaal verstrikt zijn geraakt in hun eigen complexen en ambities. Man is netcoördinator van Nederland 3, vrouw is Tweede Kamerlid voor D66. Allebei een glanzende carrière, allebei een vat vol neurosen.

Nederlof schept er veel genoegen in om te verwijzen naar bekende personen en actuele gebeurtenissen, en dat levert onder meer aardige grappen over Marijke Vos en Connie Palmen op.

Joan Nederlof en Marcel Musters zijn geestig als het verzenuwde echtpaar, maar in de spelregie (van Mijke de Jong) zijn hysterische aanvallen van de vrouw en de ijdelheid van de man net iets te vet aangezet. De karikaturale invulling haalt af en toe de angel uit de voorstelling. Maar dat geeft niet, want die angel wordt er weer diep ingeplant door de twee kleuters die bijzonder schrijnend het failliet van het hedendaagse yuppengezin kunnen schetsen.

 

pijltje links terug  pijltje naar boven  ga verder Quality Time  

24 maart 2006

Quality Time: het gezin als de grote vernietiger


gezien: Haarlem, Toneelschuur, 22 maart

door Margriet Prinssen



Afgemeten aan de kale feiten, is het een geslaagd gezin: hij heeft een mooie baan bij de omroep, zij maakt carrière in de politiek. Succesvolle veertigers zijn het,  met een zoon van zes en een dochter van vier. Na vijf kwartier Quality time ziet het plaatje er heel anders uit: twee totaal verknipte ouders, typische exponenten van de welvaartgeneratie: opgegroeid met zelfontplooiing als belangrijkste opdracht in het leven. Door en door egoïstische, verwende en neurotische types. Voor de kinderen is al helemaal geen aandacht. Het gezin als de grote vernietiger.

Joan Nederlof schreef Quality time, haar tweede stuk na Brünnhilde 40+, en het is opnieuw een intelligente en geestige tekst, geschreven op de huid van de tijd en met veel gevoel voor timing. De dialogen zijn onnavolgbaar snel en schieten alle kanten uit. De echtelieden (Marcel Musters en Joan Nederlof) doen niet voor elkaar onder in aandachttrekkerij, om beurten slaan zij door in totale hysterie. Duidelijk wordt dat hun grenzeloos egoïsme het gevolg is van de nodige kwetsuren uit hun jeugd. De man is bang dat hij een nul is en dat is kennelijk vroeger zo vaak tegen hem gezegd dat hij nu niets anders meer hoort dan dat. De vrouw is voortdurend bang om in de steek te worden gelaten, ze is gefixeerd op haar uiterlijk en eet alleen slim fast food. Faalangst is een andere belangrijke drijfveer, haar credo luidt: alles gaat fout! Beide personages worden zo overdreven neergezet en gespeeld dat ze bijna weer geloofwaardig worden. Marcel Musters en Joan Nederlof spelen de egoïstische monsters met verve en Lineke Rijxman en Willem de Wolf zijn volstrekt overtuigend als vroegwijze kinderen.

Het stuk speelt zich af op een avond en de volgende ochtend in de woonkamer. Hartverscheurend is de rol van de zoon (door Willem de Wolf fraai tragikomisch neergezet) die zijn eigen fixatie heeft: hij moet de volgende dag voor het eerst in het diepe zwemmen en hij is doodsbang. Met zijn lekgeprikte vleugeltje klampt hij zich vastberaden maar vergeefs vast aan de bank. Niemand luistert naar hem, behalve het bijdehante zusje dat op haar vierde al een pijnlijk inzicht blijkt te hebben in de emotionele huishouding van de ontredderde gezinsleden. Zij slaagt er behendig in om munt te slaan uit de totale chaos en zorgt ervoor dat zij krijgt wat ze wil en dat moeder zowaar haar belangrijke vergadering verzet om met het bange zoontje mee te gaan naar het zwembad. Zo eindigt dit inktzwart portret zowaar met een voorlopig happy end.

 

pijltje links terug  pijltje naar boven  ga verder Quality Time  

24 maart 2006

‘Quality Time’ is opgefokt, gewild cynisch en betekenisloos


gezien: Haarlem, Toneelschuur

door Hein Janssen



‘Wil je me likken, schat? Wil je me even lekker likken?’
Dit is de eerste zin in het nieuwe toneelstuk Quality Time van schrijfster/actrice Joan Nederlof bij Mugmetdegoudentand.
De vrouw vraagt het bijna mechanisch aan haar man, die even mechanisch níet reageert. De vrouw gaat nog net niet met haar benen wijd op de bank liggen, hoewel ze dat even later wel doet, en ook aan haar tepel laat zuigen.
Ietsje verderop in het stuk wil de man gepijpt worden en toch eigenlijk ook weer niet.
Kuthoer, kutkankerhoer, paardenlul, neukpuist en dat alles in allerlei mogelijke variaties. Het moge duidelijk zijn: Nederlof heeft er echt zin in, wil het ergens over hebben.
In Quality Time is de man netcoördinator bij de publieke omroep en de vrouw Tweede-Kamerlid voor D66. Allebei gefrustreerd. Hij omdat hij liever romans wil schrijven en zijn manuscripten stuurt aan Connie Palmen en Jessica Durlacher; zij omdat zij nooit gevraagd wordt voor parlementaire enquêtecommissies.
Verzenuwde, opgeblazen etters zijn het die Nederlof hier schetst.
Zelf speelt ze de vrouw met een door zuur vertrokken bekkie. Marcel Musters is de man die van ellende bijna uit elkaar barst.
Als extra laag voert Nederlof de kinderen van dit beklagenswaardige stel ten tonele: een zoon van 6 (Willem de Wolf) en een dochter van 4 (Lineke Rijxman). De grap moet zijn dat de kinderen met verwondering en afgrijzen op hun pathetische ouders neerkijken en van commentaar voorzien. Maar die koters blijken al even vervelend.
‘Uiteindelijk gaat alles altijd fout’ – dat is de simpele conclusie van dit toneelstuk, dat zo opgefokt en gewild cynisch is dat het zijn doel (de egoïstische, zelfgenoegzame, cultuurminnende moderne mens een spiegel voorhouden) volledig voorbijschiet.
Zeker, er valt hier en daar best wat te lachen, vooral om de fraaie manier waarop Musters de bijkans uit elkaar ploffende man speelt (bijna eng om naar te kijken). En om de Pippi Langkous-act van Lineke Rijxman, die in deze rol sterk op dreef is. Maar wat plat, betekenisloos en leeg is deze voorstelling, Mugmetdegoudentand onwaardig.
Want juist dit gezelschap wil de tijd en de tijdgeest benoemen en verklaren en slaagt daar geregeld in.
De Mug steekt dit keer niet, zij laat slechts haar glinsterende gouden tand zien. Zonder toe te happen, alleen om een publiek te amuseren dat overal om wil lachen.

 

pijltje links terug  pijltje naar boven  ga verder Quality Time  

25 maart 2006

Quality Time van Mug boordevol en knap gespeeld


gezien: Haarlem, Toneelschuur, 22 maart

door Jowi Schmitz



Het stakerige jongetje met het te hoog opgetrokken joggingbroekje kijkt smekend naar zijn moeder. Hij heeft morgen zwemles maar hij durft niet. "Mijn vleugeltjes zijn zo klein."

Moeder luistert niet. Zij heeft het druk met andere zaken. Zij is in diepgaande discussie verwikkeld met haar vierjarige dochter. Van zijn vader moet het jongetje het ook niet hebben. Die staart hikkend voor zich uit en beweert dat hij doodgaat.

Quality Time van Mug met de Gouden Tand is het tweede stuk van actrice Joan Nederlof, die eerder voor haar gezelschap Brünhilde 40+ schreef en de drijvende kracht was achter de tv-serie Hertenkamp.

In deze 'black fear comedy' heeft iedereen het moeilijk met de maatschappij. Maar ook met elkaar, met zichzelf, met angsten, onzekerheden en verlangens.

"Ik wil bijzonder zijn", zegt vader Marcel Musters getergd, als zijn vrouw Joan Nederlof zich afvraagt waarom hij zo nodig zijn manuscript aan Connie Palmen wil opsturen. Zijn baan bij de Publieke Omroep is hem te ge-woontjes. Moeder Nederlof klust bij als politica, maar wordt gepasseerd door andere vrouwen. Bovendien klinkt ze niet alsof ze erg dol is op haar werk. "Lik me nou even", vraagt ze zeurderig aan haar man.

Quality Time bezit twee opvallende kenmerken. Ten eerste zit het boordevol. Ieder karakter maakt zijn eigen ontwikkeling en zijn eigen mimcatharsis door. Die ontwikkelingen zijn vervlochten in een 'gridlock', zoals dat in het Engels zo mooi heet: een onontwarbare kluwen auto's. In Quality Time is die kluwen een gezin, en hun verbondenheid geeft vaart en humor aan de voorstelling. Iedereen praat door elkaar heen en heeft het, als puntje bij paaltje komt, voornamelijk over zichzelf.

De tweede eigenschap van Quality Time is nog belangrijker. Het betreft de uitstekende acteurs en actrices. Vooral de kinderen zijn geweldig. Lineke Rijxman is zonder moeite een vierjarig vroegwijs meisje. De manier waarop ze met zwabberende armpjes de trap af-hupst is zeer aandoenlijk. Willem de Wolfis met zijn twee meter een overtuigend klein jongetje. In een poging de aandacht van zijn moeder te trekken, krult hij zijn grote lijf om haar heen. "Wat heb je toch een lieve voetjes", zegt zij vertederd.

En dan is er nog het echtpaar Musters-Nederlof. Zij staan zij aan zij als strijdmakkers. Ze kibbelen, babbelen, geilen, hoe raar ook hun tekst is. Als in een pingpongwed-strijd slaan ze hun woorden soepeitjes heen en weer.

Het extreme van de personages is ook een typisch Mug-kenmerk. Het gezin is grappig, maar erg bedacht, wat een vanzelfsprekende meeleven in de weg staat. Door de kunstmatige constructie schrijnt het uiteindelijk niet, zelfs niet als de vierjarige dochter ingenieus voor een revolutie zorgt en ten slotte zichzelf ook moet overgeven. Het wekt vooral bewondering voor de kunde van de spelers.

Maar dat is een kleine smet op de anderhalf uur kwaliteit die het nieuwe Mug-stuk biedt. Een voorstelling waarin carrière, kinderen, seks en waanbeelden gebroederlijk op dezelfde bank vertoeven.

 

pijltje links terug  pijltje naar boven  ga verder Quality Time  

27 maart 2006

Scherpe satire Joan Nederlof


gezien: Haarlem, Toneelschuur

door Peter Liefhebber



Lammelingen van ouders zijn het, die Joan Nederlof neerzet in haar tweede toneelstuk, 'Quality Time'. Ongegeneerd egocentrisch, dreinend om aandacht en erkenning, permanent hengelend naar de onmiddellijke bevrediging van hun wispelturige lusten, bang en banaal, emotioneel onvolwassen, en met een mentale controle van nul. Konden kinderen soms maar bewust ouderloos zijn, denk je dan.

Maar dat is niet zo in 'Quality Time'. Het echtpaar heeft er twee, een jongetje van zes en een dochtertje van vier, de laatste uit eigen verkiezing "sterk, slim en eigenwijs". Wat haar echter niet lukt, net zo min als het broertj e, is bij de ouders iets van echte liefde of geborgenheid te vinden.

Het leidende principe bij de ouderlijke probeersels om opgefokte ambitie, gefrustreerd ego en gezin te combineren is schaamteloos ikke-eerst, en de 'kwaliteitsuren' die zij tussen de bedrijven door over hebben voor hun kinderen, bestaan uit afgedwongen kruimeltjes zeer vluchtige belangstelling.

Treurnis troef dus, zou je denken, behalve dat er eerder een satire uit de bus is gekomen dan iets tragisch. Wellicht verdienen ook de ouders deernis, maar dat komt er niet van, omdat ze bijna karikaturale contouren hebben. Dat hoop je althans want, bange gedachte, wat een karikatuur lijkt, ligt soms dicht bij 'normaal'.

Hoe dan ook 'Quality Time' is een vermakelijke en venijnige voorstelling, die kan bogen op sterk spel. Van Nederlof en Marcel Musters bijvoorbeeld, als het afwisselend op imploderen en exploderen staande echtpaar. Van de meterslange Willem de Wolf als het timide jongetje, roerend in z'n constante paniek omdat hij naar zwemles moet. En bovenal van Lineke Rijxman, als het dappere kind dat als enige van de vier aanleg heeft voor wijheid en wijsheid: geestig en verdrietig, aannemelijkin elk aspect, feilloos van observatie en motoriek.

Wie niet dol is op gekruide taal en onverhulde seksgerelateerde scènes is er wellicht niet bij op z'n gemak, maar wie tegen een stootje kan, zal zich bij mugmetdegoudentand niet bekocht voelen.

 

pijltje links terug  pijltje naar boven  ga verder Quality Time  

31 maart 2006

Vlijmscherpe satire op modern ouderschap



door Hanny Alkema



Of er asjeblieft iemand mee wil gaan naar zwemles, vraagt het zesjarig zoontje met bibberangst in zijn stem. 'Meegaan?! Met mij gaat ook niemand mee, ik moet ook alles alleen doen,' is de van bits zelfbeklag druipende reactie van zijn moeder. Het scènetje is typerend voor wat er in 'Quality Time' aan de hand is: twee kinderen die amper de kans krijgen kind te zijn en twee ouders die het zo druk hebben met hun eigen ambities, dat ze over het hoofd zien dat de kleintjes in een heel andere fase zitten.

'Quality Time' staat voor de paar uurtjes die het hele gezin thuis is en er even positieve aandacht aan elkaar besteed kan worden. Dat positieve krijgt hier een soms wel heel bizarre lading. Heeft de vader diarree, wil hij dat er medicijnen worden gehaald, zegt hij gul - het is middernacht - tegen zijn dochtertje: 'Hier, neem de auto maar.' Ik ben pas vier!' roept zij dan. Kruipen de kinderen lekker dicht tegen de moeder aan, die gaat voorlezen, houdt deze er al snel geïrriteerd mee op: Tk ben toch geen zitzak.'

'Quality Time' is het tweede toneelstuk van Mug-actrice Joan Nederlof. Zo flauw en melig haar eersteling was, 'Brünnhilde 40+', zo'n geestige en vlijmscherpe satire op modern ouderschap is dit stuk. Een echtpaar, midden veertigers, dat op oudere leeftijd kinderen heeft gekregen en dan volkomen in de stress schiet van: hoe zorg-voor en carrièredrift te verenigen, het is heel herkenbaar. Nederlof maakt daar samen met regisseuse Mijke de Jong een pracht van een groteske van.

De ontevreden egotripperij van de ouders - hij coördinator bij de publieke omroep, zij kamerlid voor D66 - spettert ervan af. Speciaal voor hen gemaakte tekeningen worden ongezien aan het plakbord gehangen, andere gedachteloos in de prullenmand gegooid, terwijl zij hun gal spuwen op BN'ers die hen niet voor vol aanzien. Joan Nederlof en Marcel Musters zetten hun neurotische gedrag flink vet aan, wat de voorstelling hilarische trekken bezorgt en tegelijk een henzelf ontluisterende antithese vormt met het doen en laten van de kinderen.

Tobberig bekijkt de boomlange Willem de Wolf het gedoe, op en top een zesjarige die niets meer verlangt dan wat begrip voor zijn kinderangsten. Zijn kleine zusje is Lineke Rijxman, die van die rol iets heel bijzonders maakt. Met slechts een enkele handeling - verwoed met kleurpotloden op een papier krassen of even opgewonden rondrennen - typeert zij haar persoontje als vierjarige, voor de rest is haar spel erg volwassen. Uit haar mond krijgen analyses van de gezinssituatie, gekoppeld aan een van de ouders overgenomen woordkeus daardoor een even absurde als navrante lading.

In haar kinderpyjama is Lineke Rijxman de vroegwijsheid in persoon, een schrijnend commentaar op achteloos gesmoorde onschuld, zoals je niet veel ziet.
Marcel Musters, Willem de Wolf, Joan Nederlof en lineke Rijxman als het moderne gezin.

 

pijltje links terug  pijltje naar boven  ga verder Quality Time  

31 maart 2006

Ikke ikke ikke en het
advies van dr Phil


Gezien: 23 maart Toneelschuur Haarlem

door Daphne Richter


'pend quality time with your family', is het advies van de Amerikaanse televisiepsycholoog dr Phil aan ambitieuze ouders met carriëres èn kinderen. Een situatie die ook in menig Hollandse huiskamer voor spanningen zorgt.

In Quality Time van theatergezelschap mugmetdegoudentand is het te ver doorgeschoten. De veertigers die schrijver Joan Nederlof portretteerde, werken zich een slag in de rondte. Beiden zijn echter ontevreden over hun positie. Zij (Nederlof zelf) omdat ze als parlementslid gepasseerd wordt voor publieke functies. Hij (Marcel Musters) werkt bij de televisie maar zou zichzelf liever als succesvol schrijver op het scherm zien. In de opeenvolging van verbale en fysieke confrontaties wordt pijnlijk duidelijk hoe hun obsessieve zelfpsychologisering ten koste gaat van hun kinderen (gespeeld door Lineke Rijxman en Willem de Wolf).

Quality Time schetst een brutaal en soms schrijnend beeld van een hedendaags gezin, waarin narcistische volwassenen en hun veel te wijze kinderen moeten strijden om liefde en erkenning.

'Het is nu', staat in gouden letters gedrukt op het briefpapier van mugmetdegoudentand. Het is een uitgangspunt in al het werk - naast theaterproducties maakt het gezelschap sinds enige jaren ook televisieseries als Hertenkamp en 7V7 - dat 'de Mug' sinds zijn oprichting in 1985 maakte. De makers, onder wie Musters en Nederlof, nemen steeds zichzelf (als kunstenaars) als uitgangspunt om de rol van het individu in de actuele samenleving te onderzoeken. Om met terugkerende thema's en karakters consequent de grenzen tussen fictie en werkelijkheid af te tasten. Zo werden in Onder Controle (1994) schijnbaar persoonlijke problemen met het publiek gedeeld, en gingen de acteurs in Enter, is it finished? (1995) op zoek naar de bron van en alternatieven voor identiteitscrises. In Co★Star (1996), een voorstelling over het kwetsbare evenwicht tussen kunst en amusement, speelde Musters de volkszanger Max, wiens plaatje 'Zin in jou' daadwerkelijk een bescheiden hit werd.

Ongewenst kind

Na enige jaren voor televisie te hebben gewerkt, maakte Joan Nederlof vorig jaar haar comeback op toneel. Quality Time, omschreven als 'een 'black-fear-comedy', is haar tweede toneeltekst.

Waar in eerder werk steeds de zoektocht werd benadrukt, denken de personages in Quality Time - geheel in lijn met de huidige tijdgeest - precies te weten wat ze nodig hebben. Zo "weet' vader dat hij een ongewenst kind is en verlangt moeder 'oprecht' naar geborgenheid. Maar waar die zelfkennis hen dichter bij elkaar zou kunnen brengen, kiezen ze ervoor alles door een negatieve bril te zien. En terwijl moeder roept dat alles fout gaat en vader wegzakt in hypochondrie, zien ze niet hoe hun vierjarige dochter haar best doet om het gezin bij elkaar te houden. Alle aandacht gaat naar zichzelf en hun (ouder wordende) lichamen. Zo voelt de aft op zijn tong aan 'als een tumor', ziet zij vetrollen op haar superslanke lijf en is seks alleen een manier om snel te ontspannen.

De banaliteiten en zelfpsychologisering van deze personages zijn echter zó doorzichtig, dat het niet verontrustend wordt. Ze zeggen èn doen de vreselijkste dingen, maar er is geen moment dat de suggestie gevaar in de lucht blijft hangen. De komische, ironiserende speelstijl van zowel Musters als Nederlof benadrukt de geestelijke afstand tot hun personages, waardoor het de kijker wel erg makkelijk wordt gemaakt om de angel eruit te lachen. Vooral de bewust platte grappen over Tweede-Kamerlid en kandidaat-wethouder Marijke Vos lopen het gevaar hun doel voorbij te schieten. Evenals de keuze om de schrijvers Connie Palmen en Jessica Durlacher te noemen (niet voor niets vrouwen over wie iedereen graag een mening heeft). Het zo unieke 'mug-engagement' komt hier niet optimaal tot zijn recht.

De sympathie van de kijker gaat vooral naar de kinderen, die zeer aandoenlijk worden gespeeld door Rijxman en De Wolf. Was het niet Connie Palmen die in een interview zei dat de liefde van ouders voor hun kinderen nooit onvoorwaardelijk is? Op toneel ligt de VPRO-gids op de bank. Wie niet naar dr Phil kijkt, leest misschien wel de kinderbrieven in de rubriek 'Achterwerk'. Beide media kunnen getuigen van het feit dat de situatie in Quality Time minder irreëel is dan we misschien wel zouden willen.

 

pijltje links terug  pijltje naar boven  ga verder Quality Time  

5 april 2006

Vijf kwartier kwaliteit


door: Ellen op de Weegh

Een mooie carrière, een fijn gezin, een ongeremd seksleven en vooral voldoende ruimte voor persoonlijke ontplooiing. Zie hier het verlanglijstje van veel moderne ouders van boven de dertig. Quality Time neemt dit fijne lijstje onder de loep, en toont een avond en een ochtend in de huiskamer van een jong en hectisch gezin.

Vader (Marcel Musters) werkt bij de tv, moeder (Joan Nederlof) zit in de politiek. De kinderen gaan naar school en zitten op zwemles. Er gebeurt niet zo veel bijzonders tijdens de 'quality time' van dit doorsnee gezin. De kinderen liggen in bed en komen er later stiekem even uit, wat werktelefoontjes worden nog gepleegd, er is een feestje bij de buren en een berichtje van oma. Maar de voorstelling zorgt voor een ongewone kijk op deze doordeweekse gang van zaken.

Wie zorgt voor wie?
Vader wil verzorgd worden, heeft last van diarree en gedraagt zich daarom als een ter dood veroordeelde. Moeder is moe, wil niet alleen zijn en verzoekt achteloos of ze niet even gelikt kan worden voor de broodnodige ontspanning. Musters en Nederlof halen hun hele repertoire van groteske gebaren uit de kast bij het neerzetten van deze carrière beluste blaaskaken. Maar door de vaart en de spitsvondigheden wordt de humor nergens flauw; de voorstelling is scherp en komisch. En hoe hilarisch ook, de overtrokken reacties zijn toch heel herkenbaar. De vraag wie een middag vrij gaat nemen om zoonlief naar zwemles te brengen ontaardt in een grimmige strijd. Tijdens je gegrinnik voel je ook schaamte, ergernis en ontzetting. Om het ontbreken van liefde en plezier en het zegevieren van nietsontziende egotripperij.

Machteloos
De boomlange Willem de Wolf speelt het zoontje van zes die doodsbang is voor zijn zwemles de volgende dag. Lineke Rijxman speelt het eigenzinnige dochtertje van vier die haar broertje heldhaftig bijstaat. Ze worden aangesproken met 'pikkie' en 'prinsesje'; hoe ze echt heten horen we niet. Met hun sterke spel zetten ze bijzondere, genuanceerde karakters neer die met kinderlijke helderheid soms volwassen reageren. Hun drama's worden zo verre van kinderachtig maar invoelbaar en reëel: in het diepe zwemmen is eng en voor het eerst naar school gaan ook. En het valt vooral niet mee om klein, eerlijk en empathisch te zijn, en jezelf machteloos overgeleverd te weten onder het mom van de liefde.

Zwarte aanklacht
Na afloop straalt Joan Nederlof je op de affiches onherkenbaar tegemoet. Ze lacht, en dat heb je haar in haar rol als moeder niet een keer zien doen. Op haar buik is een grijnzende mond getekend, een gapend verslindend gat. Quality Time duurt slechts vijf kwartier en schetst een snelle, komische, maar zwarte aanklacht tegen het moderne jachtige gezinsleven. Wat gebeurt er als er echt niemand meer de tijd en wijsheid heeft om lief te hebben en te zorgen? Van de mannen bij de tv moeten we het niet hebben, van de vrouwen in de politiek waarschijnlijk ook niet. Van de kinderen misschien? Nog maar eens goed nadenken over wat je op je verlanglijstje zet en ondertussen deze mooie voorstelling gaan zien.

 

pijltje links terug  pijltje naar boven  ga verder Quality Time  

31 maart 2006

Quality Time: Het verdelen van tijd en aandacht


interview met Willem de Wolf door Ellen de Jong in o.a. de Stad Amersfoort

AMERSFOORT-Het stuk speelt zich af op een avond, nacht en ochtend uit het leven van een modern gezin met twee jonge kinderen. Hun ouders zijn goedopgeleide, hardwerkende veertigers die het beste met hen voor hebben. In deze black-fear-comedy bevindt het gezin zich middenin een crisissituatie.

Willem de Wolf is actief als tekstschrijver en acteur en speelt in 'Quality Time' de rol van de zoon. Het is vreemd voor hem omdat hij na twintig jaar 'Kas & de Wolf', waarvoor hij samen met Ton Kas de tekst schreef, 'm vormgaf en erin speelde, nu voor het eerst in een tekst van iemand anders staat: "Niet zomaar een tekst maar een toneelstuk met een specifieke rol die ik moet vormgeven. Qua leeftijd staat de zesjarige zoon ver van me af, maar tegelijkertijd dichtbij omdat jezelf ook kind bent geweest. Het moeilijkste was te beoordelen hoe je een kind moet spelen als je zelf vierenveertig bent. Je moet een balans vinden tussen kinderlijk en kinderachtig en de clichés van het kinderachtige vermijden. Eigenlijk kun je dicht bij jezelf blijven en dient het kinderlijke in je mimiek te zitten en hoe je je fysiek gebruikt. Mijn vierjarig zusje (Lineke Rijxman) en ik praten als kinderen in de woorden die we zeggen, maar niet kinderlijk."

Willem zet een kinderachtig stemmetje op, dus niet zó...:"We zijn geen kinderen op de poppenkast manier." Het gaat over een gezin waarvan de ouders carrière mensen zijn. De moeder (Joan Nederlof) is kamerlid voor D66, de vader (Marcel Musters) is netcoördinator bij de omroep. Het verdelen van tijd en aandacht inzake werken kinderen, vormt de kern van de voorstelling. "Dat gaat ze niet gemakkelijk af, anders zou het ook geen drama zijn. Het is een black-fear-comedy die langs alle angsten gaat die je zou kunnen hebben als je nadenkt over het opvoeden van je kinderen. Mensen die kinderen hebben kijken vaak vanuit het ouder standpunt naar het stuk en mensen zonder kroost zijn natuurlijk altijd kind geweest, dus die kijken naar het kind standpunt. Het maakt ook nog uit of je man of vrouw bent en of je een dochter of zoon hebt. Men kijkt daar dus op een verschillende manier naar. Voor degene die geen carrière ambieert blijft het dilemma, aandacht voor jezelf of aandacht voor je kinderen."

Willem heeft grote bewondering voor Joan Nederlof die de moeder speelt en de tekst schreef. "Ze is een scherp observator en ik vind haar ook lef hebben, ze durft ver te gaan in het om- en beschrijven van de dilemma's. Haar dialogen zijn geestig maar bij tijd en wijle ook pijnlijk, zowel voor de kinderen als voor de ouders. 'Quality Time' heeft de suggestie van een happy-end, maar die zou ik als toeschouwer wantrouwen. Of er een boodschap inzit? Het is niet belerend maar ik vind en Joan ook, het prettig als mensen het herkenbaar vinden en bij zichzelf zeggen: laat ik eens proberen bepaalde dingen te vermijden."

 

pijltje links terug  pijltje naar boven  ga verder Quality Time  

Quality Time


woensdagochtend 5 april besprak Adeline van Lier in het radioprogramma Dolce Vita Quality Time als uittip, op de website staat haar recensie:

Geschreven door Joan Nederlof en gespeeld door haarzelf en Marcel Musters, beiden van toneelgroep MugmetdegoudenTand. Zij zijn een echtpaar midden veertig, hij netmanager bij de Publieke Omroep, zij politica in Den Haag en Brussel (volgens mij D66) en samen hebben ze 2 kinderen van 6 en 4. De 6-jarige wordt gespeeld door de boomlange Willem de Wolf en die 4-jarige door Lineke Rijxman.

Ik vond het weergaloos! Ik vond het vlijmscherp, hard, grof, buitengemeen geestig, buitengemeen actueel, heerlijk over-the-top en toch zo herkenbaar. Fantastisch hoe Joan Nederlof je de tijdgeest onder de neus kan wrijven, hoe ze ambitieuze, hedonistische, egocentrische, ongelukkige, moderne, maatschappelijk geslaagde mensen op papier kan krijgen en ze samen met andere echt fantastische acteurs tot leven kan laten komen. Lineke Rijxman als vierjarig wel erg vroegwijs meisje, is onnavolgbaar goed neergezet, zij analyseert haarfijn het echec van dit yuppengezin, voorziet het alcoholisme van haar broertje en speelt uiteindelijk toch de rol die ze nu eenmaal moet spelen.

Nogmaals: ik vond het een fantastische voorstelling, gaat dat zien, morgen in Amersfoort, vrijdag en zaterdag in Groningen, afijn nog toernee door het hele land tot eind mei.

 

pijltje links terug  pijltje naar boven  ga verder Quality Time  

6 april 2006

Een gezin binnenste-
buiten gekeerd


interview met Lineke Rijxman en Marcel Musters door Ingrid Bosman voor o.a. Dagblad Tubantia

Het is geen parodie op de moderne 'druk-druk-druk'-familie, al doet de titel misschien anders vermoeden en valt er ook veel te lachen. In Quality Time laat theatergroep mugmetdegoudentand zien dat in het gezinsverband een vernietigende kracht kan schuilen. Marcel Musters is de vader, Lineke Rijxman de dochter. 'Volwassenen kunnen zó kinderachtig zijn.'

Op het oog is het een gezin uit het boekje. Vader heeft een mooie baan bij de publieke omroep, moeder is een succesvol politica. De zoon maakt goede vorderingen met de zwemles, zijn jongere zusje is een slim kind. Maar dat is de buitenkant. Het laagje vernis van belangrijke vergaderingen en telefoongesprekken met beroemdheden. De kinderen zijn er bijvoorbeeld aan gewend dat presentator Paul de Leeuw, schrijfster Connie Palmen of kamerlid Marijke Vos aan de lijn hangen. Marcel Musters: 'Aan de telefoon klinkt iedereen heel normaal. Maar dat doe ik thuis ook, wat er zich op dat moment om me heen ook afspeelt. Je zet je telefoonstem op en er is niks aan de hand.' Het is het verschil tussen (schone) schijn en werkelijkheid. 'Thuis keren we ons binnenstebuiten.' En dat is precies wat Quality Time laat zien. Niet voor niets had het stuk ook Binnenstebuiten als werktitel. En ja, in de boezem van het gezin drukt men zich niet altijd even fijnzinnig uit. De recensent die zich stoorde aan het grove taalgebruik heeft er dan ook niets van begrepen, reageren beide acteurs. Musters: 'Dat is het: binnenstebuiten. Je kunt even in iemand kijken en zien hoe banaal het eigenlijk is.' Rijxman: 'Er zit ook nog iets anders in die paar zinnen, want meer zijn het er ook niet. Ze zijn ontdaan van elke vorm van liefde. Waardoor duidelijk wordt dat ze puur zijn bedoeld om te manipuleren. Dat doel dient het óók.' Die manipulatie is een tweede natuur van de personages. En niet van hen alleen, zoals Rijxman vaststelt. 'Dat is wat je ook herkent in die ouders. Hoe je in relaties op een bijna niet te vatten manier zo manipuleert dat je van een ander krijgt wat je denkt dat je nodig hebt. Als ik naar Marcel en Joan (Nederlof, red.) kijk als ouders, dan is dat leuk en verschrikkelijk tegelijk.'

Quality Time wordt een black-fear comedy genoemd, angstaanjagend lachwekkend, zou je vrij vertaald kunnen zeggen. 'Maar hard of niet, er valt voor iedereen veel te herkennen. Hoe moeilijk het is om in het hier en nu te leven, zonder de pijn en frustratie van vroeger. Hoe oud met jong omgaat' Des te opmerkelijker, vindt Musters, dat niet iedereen die herkenning op zichzelf betrekt. Of beter: dat kan toegeven. Hoe dat komt? Rijxman. 'De vorm is hilarisch. Misschien zien mensen daardoor toch meer een ander, dan zichzelf. En we zijn natuurlijk gewend aan ons onbewuste gedrag. Pas als er iets met je gebeurt kun je dingen veranderen. Voordat het zover is draait het toch om onbewust gedrag en angsten. Je kunt als toeschouwer alleen de eerste laag (willen) zien, 'dan heb je een ontzettend vrolijke en leuke avond.' Maar Musters hoopt toch dat mensen uiteindelijk de mechanismen wél signaleren en erkennen 'wat het verleden voor invloed heeft op je leven.

Het mooie van het stuk is dat de kinderen heel wijs zijn. Dat je de volwassenheid van het kind ziet.' Rijxman, met afgrijzen in haar stem: 'En vooral het kinderachtige van volwassenen!' Musters: 'Zo is de vader geobsedeerd door de gedachte dat hij er niet mag zijn, dat hij een ongewenst kind was. Dat kleurt zijn hele leven.' Rijxman: 'Daar terroriseert hij iedereen mee. Vooral de kinderen in dit geval.' Musters: 'Kinderen zijn helemaal overgeleverd aan hun ouders. Ook al hebben die de beste bedoelingen.' Vandaar ook dat sommige toeschouwers, de hilariteit ten spijt, tot tranen toe waren geroerd, zoals Lineke Rijxman heeft gemerkt. 'Sommigen identificeren zich met de kinderen, die je echt gemangeld ziet worden. Het wonderlijke is dat ik me zelf ook meer met de kinderen vereenzelvig dan met de ouders. Omdat ik hun gevecht veel meer snap. En door hun puurheid. Als volwassene ben je al zo verdorven.' Het gezin is daarbij in feite niet meer dan een kapstok, zoals de acteurs opmerken. 'Dit gaat over ons, over iedereen.' Daarom is het wat Musters en Rijxman betreft ook van geen belang dat ze zelf geen kinderen hebben. Lineke Rijxman speelt de vierjarige dochter zonder dat ze de fysieke kenmerken van een kind probeert te benaderen. Als haar bewegingen al een keer kinderlijk ogen, dan gebeurt dat bijna vanzelf, legt ze uit. 'Als je een kind bent verandert ook je motoriek.' Belangrijker was dat ze veel herkende in het kind dat Joan Nederlof - die de tekst schreef en de moeder speelt - voor dit stuk schiep. 'Dat kind ligt heel erg dicht bij wie ik zelf ben. Een kleine redder, iemand die probeert van alles goed te maken en dan de neiging heeft niet aan zichzelf toe te komen.' Bovendien is het kind in haar nog volop aanwezig. 'Bepaalde kinderlijke aspecten hoefde ik alleen maar op te schudden. Ik kan bijvoorbeeld plotseling heel erg blij zijn, genieten van kortetermijndingen, maar ook typische kinderpijn voelen, over bijvoorbeeld onrechtvaardigheid.'

Het grote publiek zal beide acteurs vooral kennen van de televisie. Musters was onder andere te zien in de series Oud Geld, Hertenkamp en TV7, Rijxman in de advocatenserie Keyzer en De Boer en als de kettingrokende juf Titia in Kleine Pauze (die momenteel wordt herhaald bij Villa Achterwerk). Samen speelden ze bovendien in de thrillerreeks Vuurzee, over de verdwijning van een meisje in een badplaats aan de Nederlandse kust, die deze winter bij de VARA hoog scoorde. Na Vuurzee was het kleinschaliger werk bij wat ze liefkozend de Mug noemen 'heel erg fijn.' 'Lekker met z'n vieren in een repetitieruimte, ouwehoeren.' Rijxman speelde in Vuurzee Josje, de moeder van het vermiste meisje, Musters was de lokale onroerendgoedmagnaat Rinus. 'We hadden in Vuurzee eigenlijk nauwelijks scènes samen. Af en toe kwam jij in het café, vragen hoe het ermee stond', zegt ze tegen Musters. Ook in Vuurzee is veel te herkennen van de psychologische mechanismen zoals die in Quality Time genadeloos worden blootgelegd, vinden de acteurs. Zeker ook in de relaties tussen ouders en kinderen. Lineke Rijxman: 'Het was veel minder helder uitgewerkt dan in dit stuk, maar er zitten zeker voorbeelden in. Nou ja, het leven gaat er over. Als je het ziet, zie je het overal.'

 

pijltje links terug  pijltje naar boven  ga verder Quality Time  

20 april 2006

Cynisch portret van grachtengordeldieren


door Dick van Teylingen

Gezien 14/3, Den Haag. Op 23/3 in het LAKtheater, Leiden.

Monsters van kinderen, draken van ouders is een fijn boekje dat iedere ouder (of wie ooit aanvechtingen in die richting denkt te krijgen) zou moeten lezen. Het zou ook de titel kunnen zijn van het nieuwe stuk dat Joan Nederlof schreef en speelt bij haar theatergroep Mug met de gouden tand. Het heet nu heel ironisch Quality time. Ironisch omdat in Nederlofs portret van een grachtengordelgezin intermenselijke kwaliteit ver te zoeken is, zowel in de relatie tussen vader en moeder als in de omgang tussen de ouders en hun kinderen

Vader (Marcel Musters) is netcoördinator bij de televisie, maar heeft artistieke ambities: hij zou liever schrijver zijn. Zijn manuscript ligt bij Conny Palmen. Moeder (Joan Nederlof) is tweedekamerlid voor D’66. Ook zij is gefrustreerd, omdat ze maar niet gekozen wordt voor een parlementaire enquêtecomissie. Hun kinderen (Lineke Rijxman en Willem de Wolf) zijn volgens de informatie 4 en 6. Ze gedragen zich soms ook zo, maar doorzien veel meer dan bij hun leeftijd hoort en kunnen daardoor genadeloos commentaar leveren. Ze beseffen bijvoorbeeld dat onderhandelen en subtiele chantage de enige manieren zijn om wat van hun ouders gedaan te krijgen (de zoon wil bijvoorbeeld graag dat er iemand meegaat naar zwemles). Hard roepen is nodig omdat pa en ma het veel te druk met zichzelf hebben. Hij denkt dat hij allerlei ziekten heeft, zij is geobsedeerd met hoe ze fysiek en inhoudelijk overkomt. Ze zijn zo vervuld van zichzelf, dat ze nauwelijks meer naar elkaar luisteren. Als ze iets van elkaar willen, sexuele bevredinging bijvoorbeeld, wordt ook daarover onderhandeld; wil jij iets van mij, dan wil ik iets van jou. Tot praktische actie zijn ze intussen niet in staat.

Mug met de gouden tand maakt al een tijd naam met een satirische kijk op het moderne leven en zijn verzenuwde deelnemers, op televisie (TV7 en Hertenkamp) en toneel (Brünnhilde 40+). Dat lukt ook hier weer goed. De vier acteurs spelen uitstekend, hebben talent voor komedie, de teksten zijn geestig. Goed voor anderhalf uur onderhoudend toneel. Quality time is een cynisch portret. Cynisme mag dan het wapen van de machteloze zijn, het gaat te ver om dit machteloos theater te noemen. Toch is het een nadeel dat de personages heel extreem zijn en vanaf het begin vastliggen. Voor ontwikkeling is geen plaats, je krijgt hooguit nog maffere (en vermakelijkere) voorbeelden van doorgeslagen egoïsme te verwerken. Intussen kun je door de groteske vorm heenkijken en vaststellen dat de ouders te kinderachtig zijn, en de kinderen te volwassen. Dat zegt toch iets over onze wereld.

 

pijltje links terug  pijltje naar boven  ga verder Quality Time  

wijbrandschaap.punt.nl
18 mei 2006

De hel, dat zijn de kinderen


door Wijbrand Schaap


Amsterdam - Arme ouders. Neem je een kind omdat dat hoort, is het alleen. Doe je der een kind bij. Kunnen ze samen spelen. En dan helpt dat niet. Vechten ze elkaar de tent uit. Ook al spreek je ze nog zo wijs en volwassen toe. Maakt die keukentafelfilosofie waarmee je die o zo zelfstandige kleuters het bos in stuurt het allemaal nog erger.

Ik wist dat al, proefondervindelijk. Natuurlijk niet met levende mensen. Hier doen wij dierproeven. Hannus van vijf heeft bijvoorbeeld last van bindingsangst sinds Schopenhauer in zijn leven kwam en Joop van vijf wordt agressief van GTA San Andreas. En dat zonder balletjes.

Dat het kindertechnisch vaak misgaat met carrièremensen is dus een feit, en wie nog twijfelt bezoeke Quality Time. Het tweede toneelstuk van de hand van Joan Nederlof is een buitengewoon geslaagd portret geworden van grachtengordelgezinsellende. Joan zelf, bekend van Hertenkamp en TV7, speelt samen met Marcel Musters een ouderpaar. Zij is een anorectisch kamerlid van een verdwijnende partij, hij een hypochondrische netmanager, die zijn schrijfambities vooral koestert omdat je er zo interessant van in memorecorders gaat praten. Zo met zijn tweeën maken ze er een klucht van die helemaal over het vaste Mugmetdegoudentandpubliek gaat, en dat is al best nieuw. Voor kluchten moesten wij vroeger tenslotte bij de kleinburgers zijn die in de streekschouwburgen het Theater van de Lach bezochten. Nu mogen wij ook.

Gelukkig blijft het niet bij die klucht. Nederlof is een van de beste satiremaaktsers die we hebben, zoals ze ook al aantoonde met Brünnhilde 40+, twee jaar geleden. En die satire bedrijft ze in Quality Time nog beter, omdat ze de rollen van de kinderen laat spelen door volwassen acteurs die volwassen teksten spreken maar kleuterzielen hebben. Dat werkt prachtig pijnlijk en als je dan ook nog Lineke Rijxman hebt, die er overigens met iedere productie die ze doet beter uit gaat zien, kan er weinig meer misgaan. En dus is er ook helemaal niks mis mee.

Quality time is ook geselecteerd voor TF1, het nieuwe theaterfestival van Amsterdam.

 

pijltje links terug  pijltje naar boven  ga verder Quality Time