uit de Volkskrant van 15 mei 2004


(about the company, Arbeitsweise)
mugmetdegoudentand actueel	projecten \| werkwijze \| mugweb \| te koop \| reacties \| contact

15 mei 2004

Stedelijk CS maakt belofte nog niet waar

Door Rutger Pontzen

Installatie 'Daytime' van Germaine Kruip in het SMCS. Foto's: Joost Van Den Broek

Een nieuw gebouw een nieuw begin. Dat was de boodschap die voorafgaand aan de opening dit weekeinde van het Stedelijk Museum in het oude TPG-gebouw aan de Amsterdamse Oosterdokskade de ronde deed.

De verwachtingen waren hooggespannen. Alleen al vanwege het gebouw. In een half jaar tijd werd zesduizend vierkante meter museumoppervlak (iets groter dan het oude Stedelijk met zijn ruim vijfduizend vierkante meter) in het voormalige hoofdpostkantoor gestript herbouwd en ingericht. Verlaagde plafonds en de donkerblauwe noppenvloer werden weggehaald nieuwe muren gebouwd luchtverversing en klimaatbeheersing aangelegd. En dat voor anderhalf miljoen euro. Een huzarenstukje.

Bovendien spraken museummedewerkers van de spirit die onder de werknemers van het museum was teruggekeerd. Eindelijk zou de collectie getoond kunnen worden in een nieuwe opstelling. Aangevuld met tijdelijke presentaties van zowel delen uit de verzameling als kunst die representatief is voor wat er nu gebeurt.

Het moet worden gezegd: wat beloofd is is uitgevoerd. De topwerken uit de verzamelingen zijn verdeeld over meerdere zalen op twee verdiepingen na lange tijd weer te zien. Er is een speciale opstelling gemaakt van de meubels (met name van Piet Kramer en Gerrit Rietveld) die het Stedelijk in de kelders had. Dat is gebeurd naar aanleiding van deel 1 van de bestandscatalogus die interim-directeur Hans van Beers vrijdag met trots presenteerde.

Niet dat het experiment al tot volle wasdom is gekomen. De keuze en inrichting van zowel de vaste collectie als de tijdelijke tentoonstellingen is vooral keurig en hier een daar een tikkeltje belegen. Neem de collectie-opstelling van de Europese kunst uit de twintigste eeuw. Daarin zijn alleen de grote jongens van de schilderkunst vertegenwoordigd (met een enkele foto of relief) wat een te rechtvaardigen keuze is.

Minder geslaagd is de opzet om daarin een ontwikkeling te laten zien van de houterige figuratie van Die Bruecke via de expressionistische figuratie van Soutine naar de lyrische abstractie van Klein tot het minimalisme van Mondriaan en Schoonhoven. Een vergelijkbaar verhaal wordt een etage hoger verteld maar dan van de Amerikaanse kunst.

Het is een zouteloze opsomming van wat de kunst honderd jaar lang aan topwerken heeft voortgebracht en wat daarvan door het Stedelijk is aangekocht. Met als grootste nadeel dat de geschiedenis is teruggebracht tot de simpele oneliner van herkenbaar tot abstract. Elk inhoudelijk relief is gladgestreken alle spanning eruit gehaald.

In de aanloop naar de opening klonk het dat het updaten van de verzameling een belangrijk uitgangspunt was voor het nieuwe Stedelijk. Daarvan is bij de eerste proeve weinig te bemerken. Met als pijnlijke conclusie dat de weg die Rudi Fuchs destijds insloeg met zijn Coupletten waarmee hij opmerkelijke dwarsverbanden wilde leggen tussen de verschillende kunststromingen nu in een doodlopende steeg is veranderd.

Vergelijkbaar is de tentoonstelling 20/20 Vision een titel die aan de optica is ontleend en die verwijst naar optimaal zicht en een nieuwe blik. De acht gekozen kunstenaars uit binnen-en buitenland zouden daarvoor model moeten staan. Dat is inderdaad het geval zoals de even simpele als ingenieuze lichtinstallatie van Germaine Kruip aantoont en de (bekende) projectie Bantar Gebang van De Rijke/De Rooij: een langgerekt filmschilderij van een bewoonde vuilnisbelt nabij JakartaTegen de keuze van de meeste kunstenaars is niets in te brengen. Wel tegen het geheel dat maar geen totaalbeeld wil worden. Wat waarschijnlijk ook niet lukt als je zoveel disciplines (video fotografie schilderkunst en installatie) bij elkaar brengt van kunstenaars met zulke uiteenlopende opvattingen invalshoeken en nationaliteiten.

Uitgesproken daarentegen is de meubelshow notabene het deel van de collectie dat lange tijd het minst zichtbaar is geweest. Mede door de inrichting is het de meest verrassende tentoonstelling: de meubels zijn gecombineerd met filmfragmenten waarin tafels en stoelen een hoofdrol spelen.

Het Stedelijk meldt het in zijn bulletin wil reflecteren op de spektakelmaatschappij waarin alles een belevenis moet zijn. Een spektakelmaatschappij waarin het museum in zijn tijdelijke behuizing tussen het Centraal Station en het nieuwe Muziekcentrum een verfrissende rol zou gaan spelen. En waarvoor het gebouw zelf met zijn betonnen vloer en de chaos van leidingen en pijpen tegen het plafond het ideale onderkomen is. Die belofte maakt het Stedelijk (nog) niet waar.

Stedelijk Museum CS Oosterdokskade 5 Amsterdam. Vanaf zondag open. Iedere dag van 10.00 tot 18.00 uur geopend op donderdag tot 21.00 uur.

terug

opening SMCS Parool, Groene