recensies De miraculeuze come-back van Mea L. Loman

De miraculeuze come-back van Mea L. Loman in de pers

Rake typering van vulgair artistiek burgermansmilieu

door Noor Hellmann

Voorstelling: De miraculeuze come-back van Mea L. Loman van Guus Vleugel en Ton Vortenbosch door Mug met de gouden tand
Regie: Porgy Franssen; Hans Klasema
spel: Mouna Goeman-Borgesius, Marcel Musters, Joan Nederlof, Rafaël Troch, e.a.
gezien: 90/4 Toneelschuur Haarlem. Tournee t/m 29/5

Mug met de gouden tand is een theatergroep die haar toneelprodukties meestal zelf maakt. Slechts heel af en toe grijpen ze terug op een bestaand stuk zoals nu met De miraculeuze come-back van Mea L. Loman, een tekst uit 1979 van Guus Vleugel en Ton Vorstenbosch waarvan Gerardjan Rijnders bij Globe tien jaar geleden een memorabele voorstelling maakte. Ditmaal is het stuk geënsceneerd door Porgy Franssen, die met deze voorstelling debuteert als regisseur.

Anders dan tien jaar geleden, toen de voorstelling zich afspeelde tegen een realistisch burgermansdecor van Paul Gallis, is het toneelbeeld nu kaal. Op de vloer ligt slechts een groot wit kleed. Dat voor deze minimale aankleding een vormgever (Hans Klasema) nodig was, zoals in de programmatoelichting staat vermeld, is moeilijk voor te stellen, tenzij ook gedoeld wordt op de kostumering. De acteurs verkleden zich veel tussen de rekken met kleren op de achtergrond en elke keer weer typeren ze daarmee heel raak hun milieu: burgerlijk, en op een vulgaire manier artistiek.

Vooral Mea Loman wil graag voor artistiek doorgaan. Ze draagt zwierige hoeden en wijde felgekleurde jassen. Het is een stijl die ze overgehouden heeft aan de tijd dat ze met de amateurartiesten van vereniging Zon en Vreugd optrad in bejaardentehuizen om er Franse chansons te zingen. Ze is ermee opgehouden omdat haar zoon niet tegen haar uithuizige bestaan kon, maar nu ze vijf jaar verder zijn wil ze, aangespoord door de buurvrouw, proberen haar comeback te maken. Recht op zelfontplooiing noemt de buurvrouw dat.

Mea's werkloze echtgenoot Huib is het er niet mee eens: hij bedankt ervoor om drie keer in de week zelf in de keuken te moeten gaan rotzooien. Marcel Musters zet hem neer als een botte bulderende man, type autohandelaar met witte sokken en een zegelring aan zijn pink. Mouna Goeman-Borgesius speelt een sterke rol als Mea. Ze is een vlotte, babbelende meid die weigert in te zien hoe tragisch haar leven is: zelfs als haar zoon zelfmoord heeft gepleegd, Huib door de buurvrouw is ingepikt en zij niet meer welkom blijkt te zijn bij Zon en Vreugd haalt ze naast het graf van haar zoon nog flink uit met het lied 'Non, je ne regrette rien'.

Het melodrama wordt door de acteurs stevig aangezet in flitsend gespeelde scènes die er misschien niet meer zo inhakken als tien jaar geleden, maar nog steeds even vals en geestig zijn. De scènes met buurvrouw Teuni zijn vaak hilarisch. Het is om te beginnen al een grote vreugde om Joan Nederlof telkens op te zien komen in weer een nieuwe waanzinnige creatie. Daar komt bij dat ze precies de juiste toon en timing heeft waardoor deze bemoeizieke en van elk psychologisch inzicht gespeende buurvrouw uitgroeit tot een van de meest markante figuren in het stuk. Gedenkwaardig zijn ook met name Yolanda Entius als Loes de Haas van de muziekvereniging en Rafaël Troch als zoon Freek: een jongen die zo lijkt weggelopen uit een tekening van Peter van Straaten.
Een grappige inval in de Kalverstraat op zaterdagmiddag.

De miraculeuze come-back van Mea L. Loman in de pers

De miraculeuze come-back van Mea L. Loman van Guus Vleugel en Ton Vorstenbosch

Hein Janssen

'Non, je ne regrette rien', zingt Mea L. Loman aan het eind van de voorstelling. Alles verloren: man, kind, vrienden en carrière, en dan toch zingen dat je nergens spijt van hebt. Dan moet je òf heel sterk zijn òf een beetje gestoord. Mea L. Loman is beide.

Ton Vorstenbosch en Guus Vleugel schreven De miraculeuze come-back van Mea L. Loman in 1979 en Gerardjan Rijnders zette met dit oer-Hollandse melodrama drie jaar later bij Globe het theater op stelten. Het werd een van die zeldzame voorstellingen die tot in detail blijven hangen. Treurig en hilarisch tegelijk, een operette van de slechte smaak zoals die alleen geschreven kon zijn door twee valse nichten met gevoel voor stijl en tijdgeest.

Na tien jaar maakt Mea Loman opnieuw haar come-back. Mug met de Gouden Tand speelt het stuk nu in regie van Porgy Franssen en maakt twee dingen duidelijk: Mea Loman is allesbehalve achterhaald, maar choqueren doet ze niet meer. Aan derderangs amusement en huiskamerleed zijn we kennelijk via de televisie gewend geraakt. In de Soundmix Show zien we drie nep-Liesbeth Lists en Edith Piafs na elkaar en bij Oprah Winfrey vertellen moeders over de zelfmoord van hun kind. Iedere dag weer.

Daarover gaat het in De miraculeuze come-back van Mea L.Loman: derderangs amusement in een derderangs leven. Mea is het huisvrouwtje dat ooit droomde van een carrière als chansonnière. Ze bracht het niet verder dan Zon & Vreugd, de vereniging die met accordeon en smartlap bonte avonden verzorgt in bejaardenhuizen.

Mea moest naar haar gezin terugkeren en raakte depressief. Na vijf jaar wil ze haar come-back maken, maar komt nergens meer aan de bak. Het gaat snel bergafwaarts met onze tragische heldin: zoon wil dood, man legt het aan met buurvrouw, Zon & Vreugd wil haar niet meer terug. Maar Mea zingt toch vol overgave het slotlied 'Non, je ne regrette rien' en wij huiveren mee.

Als Mea Loman een 'lachwekkend drama' is zoals de Mug meldt, dan heeft Porgy Franssen in zijn regie het woord drama geschrapt. Hij maakte met de negen spelers een razendsnelle revue, op en rond een kale speelvloer, met als achtergrond rekken vol kleding waar de spelers zich continue verkleden. Zo kijken we ondubbelzinnig naar acteurs die artiesten spelen in een vrije bewerking van het stuk.

Een zin als 'Ik eet vanavond nasi en moet de groenten nog snijden' is vervangen door 'Ik eet vanavond sushi en moet de rijst nog kleven'. Als de zoon zijn zoveelste zelfmoordpoging heeft gedaan, wordt Eric Claptons 'Tears in heaven' gezongen, dat hij vorig jaar schreef toen zijn zoontje van achthoog te pletter viel.

Met dat ingebouwde commentaar speelt de Mug De miraculeuze come-back van Mea L. Loman als een potpourri van invallen. Mouna Goeman-Borgesius is een mooie Mea, een gezellige meid waarin de onrust smeult, licht neurotisch en zeer scherp. Marcel Musters is haar man Huib, getroubleerd en gevaarlijk en Rafaël Troch maakt van zoontje Freek een engel op aarde. De C-artiesten van Zon & Vreugd worden ontluisterend echt gespeeld door vijf jonge acteurs van wie Yolanda Entius als supertrut Loes de Haas de show steelt. Joan Nederlof ten slotte, maakt van buurvrouwtje Teuni een onweerstaanbaar komisch type. Teuni is met haar blauwe legging en roze schoenen de Kalverstraat op zaterdagmiddag en La Nederlof opnieuw de actrice die zo feilloos de weg tussen ernst en knipoog weet.

Teuni komt op met een staafmixer en wij liggen dubbel omdat het een vibrator moet zijn. Zo'n voorstelling is het.

De miraculeuze come-back van Mea L. Loman in de pers

'Mea Loman' is prachtig schril, vals en gedateerd

Door Hans Oranje

13/4 Hoorn, 14 IJmuiden, 15 Utrecht, 16 Nijmegen, 17 Deventer, 20, 21 Groningen, 22 Arnhem, 23 Amersfoort, 29, 30 Den Bosch, 7/5 Tilburg, 8 Alphen a/d Rijn, 10 t/m 15 Amsterdam, 21, 22 Eindhoven, 26, 27 Rotterdam, 28 Enschede, 29 Alkmaar.

HAARLEM - 'De miraculeuze come-back van Mea L. Loman' maakte tien jaar geleden furore bij het gezelschap Globe. Het was een valse en geestige komedie van het schrijversduo Ton Vorstenbosch en Guus Vleugel over een ambitieuze moeder en haar zoon die wordt platgewalst onder het gigantish grote bord dat de moeder voor haar kop heeft.

De voorstelling die destijds door Gerardjan Rijnders werd geregisseerd, heeft nog steeds een legendarische klank. Ik heb hem niet gezien; dus was de reprise van het stuk door Mug met de Gouden Tand, in de regie van Porgy Franssen vorige week uitgebracht, mijn eerste kennismaking met het stuk.

Al binnen één scène voelt de toeschouwer zich geamuseerd teruggeplaatst in de tijd: dit is een stuk over het ik-tijdperk zoals daar toen druk over werd geschreven, een nostalgische terugblik naar de jaren zeventig (Vorstenbosch en Vleugel schreven het in 1979).

Hoewel door de geschiedenis van Mea Loman een tragische draad loopt, lukte het de spelers althans bij mij niet een heuse brok in de keel op te roepen. Mouna Goeman-Borgesius als Mea en Joan Nederlof als buurvrouw Teuni de Winter, die het met haar jaren zeventig-praatjes over zelfontplooiing vooral flink achter de ellebogen heeft, zijn in de eerste plaats karikaturen.

Het is heel aangenaam daarnaar te kijken, want het spel in karikaturen vertelt veel over de afgelopen tien jaar. Het opzettelijk over-acteren veroorzaakt wellicht juist nu pas, zoveel jaren na het spelen van een duidelijk gedateerd stuk, een sterke komische werking. Behalve de twee Mug-actrices heeft Rafaël Troch als zoon Freek daarin een groot aandeel.

Er wordt gespeeld op een volkomen leeg toneel; alle acteurs bevinden zich tegen de achterwand, waar zij zich voor hun volgende opkomst in weer andere kleren hijsen. Die kostuums (van Hans Klasema) zijn alle even schril en vals als de tekst van het stuk. Prachtig.

terug

Mea L. Loman