IN DE LUCHT in de pers

26-01-2000

Moeder knipt de draden met haar zoon door door Annette Embrechts Voorstelling: In De Lucht Spel: Marcel Musters en Marjan Luif Productie: toneelgroep 'Mug met de Gouden Tand' Gezien: 22 januari in de Toneelschuur in Haarlem. Tournee t/m 16 maart. Het hing al in de lucht tijdens de eerste twee delen van de Blanchard-trilogie van Mug met de Gouden Tand. De moeder-zoon relatie tussen Pia en Roy Blanchard, gespeeld door Marjan Luif en Marcel Musters, kreeg zulke symbiotische trekken dat een breuk onafwendbaar leek. Na het initiatief tot lokale radio vanuit hun woning in Tilburg-Noord (In de Rui) en hun muzikale benefietuitzending voor het goede dierendoel (In Concert/Benefiet) nadert het afscheid in In De Lucht. Nog even treffen we ze zingend aan voor de microfoon. Zij in badjas en op anti-slipsloffen. Hij in een alien-T-shirt en op blote voeten. Nog even dromen we weg op hun doorleefde karaoke-versies van Wild Thing, Yellow Submarine en With a little help. Dan knip moeder Pia het lint door dat tot dan toe de microfoons en later hun polsen verbond. Van een helderziende heeft ze opdracht gekregen tot een 'los-weeksessie'. Dat vernemen we na afloop van de voorstelling via een Blanchard-documentaire die bij de ingang van het theater wordt gedraaid. Maar ook zonder deze informatie is het duidelijk dat het duo oefent in afscheid nemen. Roy duikt regelmatig weg achter de brede bedbank om als een geest in Pia's dromen te voorschijn te komen. Dan ziet ze hem zwemmen in zee, terwijl Musters zijn hoofd laat bewegen op de rand van de bank. Ook vraagt Pia haar zoon een laatste groet te brengen terwijl zij als dood ligt in het kille schijnsel van een gezichtsbruiner. Voor de zoveelste keer informeert Roy naar zijn onbekende vader. Een minuut later kruipt hij zelf in de huid van Limburger Bob die Pia al Zorba-dansend het hof maakt op een Grieks eiland. Nu weten zij wat Pia nooit aan Roy heeft willen vertellen. Het zijn ontroerende scènes waarin de wil een eigen leven te leiden vecht met de angst voor eenzaamheid. Musters stelt zich daarbij dienstbaar op aan Luif die het meest in beeld is. Zij koestert voortdurend een furby (Roy's plaatsvervanger), die commentaar brabbelt wanneer ze weer een paar T-shirts van Roy heeft weten weg te gooien. Toch zijn het spel en de inhoud bij vlagen te iel om de voorstelling te dragen. Luif en Musters zakken af en toe door de zo zorgvuldig opgebouwde ijle transparantie. Bijvoorbeeld als Musters door een onhandige motoriek zijn langharige pruik verliest. Of als Luif te veel leunt op haar slonzige houding te midden van huiselijke rommel. Op die momenten lijkt bij Mug met de Gouden Tand de inspiratie voor Blanchard opgedroogd. Het afscheid komt dus niet te vroeg, het is tijd voor nieuwe creaties.

IN DE LUCHT in de pers

15-02-2000

'In de lucht' met Musters en Luif is fascinerend toneel door Peter Aansorgh Voorstelling :'In de lucht' van Michiel van Erp Door: Mug Met de Gouden Tand Spelers: Marjan Luif en Marcel Musters Regie: Don Duyns Gezien: 10/2 042 Nijmegen. Herhalingen: 22/2 Gigant Apeldoorn en 23/2 Schouwburg Arnhem Til een willekeurig dak van een rijtjeswoning, zet er een camera op en je hebt een voorstelling. Drama. Echter tragedie is amper na te maken. De ironie huist eenvoudig in de blik van de kijker. Hazes speelt in "Zij gelooft in mij" (van John Appel) ook niet. Hij is er gewoon. In 'In de Lucht' zetten Marjan Luif en Marcel Musters een moeder en een zoon neer. De zoon, Roy - een man al - woont bij zijn moeder, Pia, in. Centraal in het grandioos gespeelde, zeer geestige dramaverhaal staat het begrip: verlatingsangst. Of beter gezegd: de onthechtingproblematiek. De zoon is een volwassen man waarvan 'het tijd wordt' dat hij eens opstapt. We zien moeder Pia na de scheiding met Roy, en middels flashbacks toont het verhaal de 'opstapconflicten'. "Ma, ik wil je heel hartelijk bedanken voor de opvoeding. Iedereen maakt wel eens een foutje natuurlijk, maar ..." Zij vlucht in het negeren. Valt aan zelfs: "Wat zou je doen als ik dood was Roy? Michiel van Erp (of Don Duyns) heeft de twee met een touwtje aan elkaar verbonden. Mooi bedacht: de navelstreng, die aan het eind van het liedje door Pia wordt doorgeknipt. Fascinerend aan 'In de lucht' is de ongewoonheid van de gewoonheid van de tekst. Niks hoogdravend. Niks extreem ingewikkeld voor de kunstzinnigheid. Gewoon doordeweeks dramatisch: "Als mama dood is en ik zie er eng uit moet je niet in de kist kijken hoor. Beloof je me dat?" En Roy tegen Pia (die ook een enkele keer de doorbraak lijkt te willen forceren): "Moet je dat nou echt allemaal meenemen? Ook die naaidoos? Musters en Luif spelen wonderschoon en maken van iedere zin een verhaal. Als Roy weg is smoest Pia tegen haar Furby of vouwt T-shirtjes. Vermakelijk is, dat, net als de bezoeker denkt: waar heb ik dat (zeurderige, zemelige) Brabantse blonde schipperstrui accent van Roy meer gehoord, Pia uitgebreid een 'Big Brother-shirt opvouwt. Michiel van Erp heeft zowel de tragiek van de domheid als die van de machteloosheid weten te verbeelden. Zo stak Pia haar geliefde zoon zelfs een keer bijna dood. "Je moet mama ook niet kietelen als ze een aardappelschilmesje in hand heeft, schat."

IN DE LUCHT in de pers

12-02-2000

De poëzie van de breikous door Minke Muilwijk Gebeurtenis: Mug met de gouden tand speelt In de lucht Spel: Marjan Luif en Marcel Musters Begeleiding: Don Duyns Techniek: Dirk Kuiper Gezien: 11 februari in het Grand Theatre, Groningen Publiek: uitverkocht Bijzonderheid: ook vanavond Moeder Pia en zoon Roy definitief tot elkaar veroordeeld. Dat was plat gezegd ongeveer de uitkomst van In de lucht, het laatste deel van de Blanchard-trilogie van het Amsterdamse toneelgezelschap Mug met de gouden tand. Plat gezegd, omdat er heel wat gaande was tussen moeder en zoon Blanchard, terwijl er feitelijk zogezegd niets gebeurde. In de lucht had alle kenmerken van het docudrama, met toetsen van real life soap; en, om het toch ergens mee te vergelijken, eigenlijk had het nog het meeste weg van Jiskefet. Het begon al omineus met de televisiedocumentaire, waarin Pia zich van de maatschappelijk werker moet voorstellen dat ze met een gouden schaar de koorden die haar met Roy verbinden gaat doorknippen. Maar niet allemaal. Daar had je het: de moeder en haar volwassen zoon zitten aan elkaar vast, of ze dat nou willen of niet. Het gegeven was op zichzelf niet zo bijzonder, maar de uitwerking ervan was zo fraai van ijle sfeertekening, dat het ombeurten komisch, ontroerend, meewarig, schaterachtig flauw en stil-treurig was. Prachtig om te beginnen was al de manier waarop Marjan Luif en Marcel Musters hun publiek binnenvoerden in de intimiteit van hun licht oedipale moeder-zoon relatie: die schutterig gezongen duetten hadden alle kenmerken van een taal, zoals twee geliefden, die onderling spreken. Volgens de absurditeiten die eigenlijk bij nader inzien zo absurd niet waren; de moeder die haar zoon verwijt dat ze heeft gedroomd dat hij in zee verdronk, en die vervolgens dood gaat liggen om voor zichzelf de bevestiging te krijgen hoezeer haar zoon niet zonder haar kan. Dat was net zo raar en tegelijkertijd alledaags als de trage dromerijen - moeder op de slonzige slaapbank en zoon met zijn domme kop op de leuning - over de ongezelligheid van het tussen de haaien zwemmen en de niet-discriminerende eigenschappen van het zwembad. De inertie, de machtsspelletjes, het zingen en zelfs het praten met moeders Furbie, het telde allemaal op tot de wederzijdse afhankelijkheidsverklaring die niet werd uitgesproken. Want dromen over vliegen, dat doe je het beste wanneer je je er geen rekenschap van geeft dat je je aan elkaar en aan de slaapbank hebt vastgeketend. We kregen het te zien in al zijn alledaagse eenvoud. In de lucht gaf het broze mensenbestaan zonder meer, en met alle geaarzel, gestotter, schutterig gezang en uitweidingen in het niets werd dat poëzie, ook al was het de poëzie van de breikous.

terug

IN DE LUCHT