mugmetdegoudentand
 
 
mugmetdegoudentand actueel projecten | werkwijze | mugweb | te koop | reacties | links | contact
niks
 

vrijdag 2 mei 2002

Op de grens van fictie en werkelijkheid



Door Anna Teresa Bellinzis



Op televisie passeren dagelijks verscheidene genres de revue zoals documentaire, reportage, interview, talkshow, reality, soap en drama. Vanaf zondag komt daar nog een nieuwe manier van televisiemaken bij. De VPRO brengt dan De Koekoeksclub, een gecombineerde drama- en documentaireserie.

ZON. NED3, 22.10 uur

De Koekoeksclub is een zevendelige actuele serie waarin een groep vaste acteurs elke aflevering een rol midden in het werkelijke leven speelt. De ene week zijn ze bijvoorbeeld het verplegend personeel in een ziekenhuis waar prinses Juliana ligt (mocht dat die week het geval zijn), de andere week verzorgen ze de catering voor de Rotterdamse gemeenteraad. De scènes spelen zich af op werkelijk bestaande plekken, te midden van échte mensen (niet-acteurs), die ook onderdeel kunnen uitmaken van de scène. De redactie van De Koekoeksclub zoekt een interessante werkomgeving uit en observeert de mensen en de sfeer. Dan kiezen ze enkele niet-acteurs uit die een speciale functie bekleden of op een andere manier opvallen. Vervolgens wordt bekeken welke acteur aan welke niet-acteur wordt gekoppeld en tot slot worden verhaallijnen bedacht. De acteurs hebben elke week dezelfde karaktertrekken, waardoor ze herkenbaar zijn voor de kijker. De afleveringen worden bedacht en opgenomen in de week van uitzending waardoor de serie midden in de samenleving én de actualiteit komt te staan. Hierdoor is er geen tijd om eindeloos te repeteren wat de serie ook weer een spontaan tintje geeft. De afleveringen hebben daarnaast geen begin of eind, wat wil zeggen dat de camera (en dus ook de kijker) neerstrijkt in een onbekende situatie en daar dan ook zomaar weer weggaat. Volgens regisseur Michiel van Erp is dat ook waar de titel voor staat: "Een koekoek broedt zijn eigen eieren niet uit, maar legt ze in een ander nest. Wij belanden elke week eigenlijk ook op die manier in een ander nest. Een omgeving die we niet kennen en waar we ons werk, het acteren en tv-maken, uitoefenen." De verhaallijnen en acteursdialogen worden geschreven door het team van de vorige VPRO series Hertenkamp en TV7; Frank Houtappels en Joan Nederlof. Het acterende team bestaat uit Alix-Hendrien Adams, Marcel Musters, Finn Poncin, Joan Nederlof en Maureen Teeuwen. Regisseur Michiel van Erp is bekend van onder meer de documentaireserie Lang Leve..., waarin Nederlanders en hun zoektocht naar geluk centraal staan. Vorig jaar regisseerde hij de laatste aflevering van TV7: Een bril voor wie wil. Van Erps documentaire achtergrond en zijn specifieke manier van het in beeld brengen van de samenleving wordt ook in deze serie toegepast.

Improviseren

Met De Koekoeksclub hopen de regisseur en de bedenkers op een nieuwe manier met het medium televisie om te gaan. Tijdens de lange voorbereiding en de opnameperiodes van Hertenkamp en TV7 was er relatief weinig ruimte voor spontane invallen en improvisaties. Met De Koekoeksclub wordt nu een serie gemaakt die juist gebaseerd is op improviseren: spontane werkelijkheid en zorgvuldig voorbereide fictie moeten elkaar vinden in nauwkeurig gekozen situaties. Het is balanceren op de grens van fictie en werkelijkheid.

Doordat het idee geheel nieuw is, is het voor de makers niet makkelijk om te vertellen wat de kijker kan verwachten. Voor de persviewing die anderhalve week geleden plaatsvond, was een proefaflevering gemaakt. Zo konden Michiel van Erp, de schrijvers en de acteurs zien hoe hun ideeën op de beeldbuis tot leven komen en kreeg de pers inzicht in dit nieuwe genre. De proefaflevering speelde zich af in het ziekenhuis waar patiënten en personeel geconfronteerd worden met SARS. Wie niet weet hoe de acteurs eruit zien, zal geen onderscheid kunnen maken tussen acteurs en niet-acteurs. De vijf spelers krijgen voor de opname een biografie zodat ze weten of hun karakter bijvoorbeeld getrouwd is, kinderen heeft en hobby's heeft. Dat kan dan gebruikt worden tijdens het spelen. Daarnaast word voor slechts sommige scènes teksten geschreven, zodat de dialoog voor het merendeel ter plekke kan ontstaan. Michiel van Erp: "Ik wil met deze serie dichter bij de mensen komen. De acteurs kunnen een gesprek sturen of een situatie verheffen. Ze begeven zich onder de mensen waarom het draait waardoor persoonlijke problemen naar voren komen en de werksfeer belicht wordt."

Afremmen

Door deze manier van werken hebben de makers een scène niet altijd in de hand. Zo krijgt een acteur die in de proefaflevering in quarantaine ligt gezelschap van een oudere man die hetzelfde virus heeft. De acteur heeft een doel tijdens deze scène: praten over zijn boerderij die geruimd is. De andere patiënt is echter een niet-acteur die, eenmaal gewend aan de camera, graag zijn eigen verhaal vertelt. Daardoor moet de acteur ter plekke improviseren hoe hij het gesprek weer tot zijn eigen probleem kan leiden. Als dat dan lukt en de camera verdwijnt uit de kamer, kan de acteur niet zomaar rechtop gaan zitten en het gesprek eindigen. De camera beweegt en verplaatst zich namelijk vrij en registeert alle gesprekken en handelingen in de buurt. Daarbij vinden de acteurs het ook onbeleefd naar de niet-acteurs om midden in een gesprek weg te lopen. Doordat de acteurs constant bezig zijn met hun rol, kunnen ze zich ook te veel mengen in het echte leven. Zo vertelt Michiel van Erp dat terwijl hij een bepaalde scène filmde, actrice Joan een patiënt naar de operatiekamer bracht. Ze had immers een uniform aan en liep rond op de afdeling. Dan kon ze zich net zo goed nuttig maken, vertelt ze lachend.

En er kan nog meer gebeuren, zoals niet-acteurs die 'afgeremd' moeten worden. Dokter Jan in de proefaflevering praatte zo enthousiast dat de schrijvers dachten 'dit hadden wij nooit kunnen schrijven. Als een acteur volgens hen hetzelfde gezegd zou hebben, zou het overdreven zijn'. De te enthousiaste mensen worden dus in toom gehouden. Er wordt echter niet gestopt met filmen. Als een acteur een dokter niet kan bijhouden, dan wordt deze bijvoorbeeld weggeroepen naar een andere afdeling. Michiel van Erp: "Als wij steeds de opnames stilleggen en zeggen dat het anders moet, denken de niet-acteurs dat ze in een heel slechte versie van Medisch Centrum West zijn terechtgekomen!"

Wat we de komende zeven weken kunnen verwachten van De Koekoeksclub zal steeds tot kort voor uitzending spannend zijn. De eerste aflevering wordt op 4 mei uitgezonden zodat het voor de hand ligt om de moord op Pim Fortuyn te behandelen die op 6 mei een jaar dood is. Maar dat is volgens Michiel van Erp te voor de hand liggend. Een combinatie met de dodenherdenking zou dan wel weer kunnen. Ook zijn er al contacten gelegd met defensie om te kijken of de ploeg iets bij het leger kan doen, dit uiteraard in verband met de oorlog. Maar zodra er zich iets actuelers voordoet, krijgt dat voorrang.

© Sp!ts, 11-04-2002
pijltje links terug  pijltje naar boven  ga verder De Koekoeksclub in de pers