| |
|
| |
|
| mugmetdegoudentand actueel | projecten | werkwijze | mugweb | te koop | reacties | contact |
|
|
recensies Brünnhilde 40+
over de Mug en Brünnhilde 40+
|
 terug |
 |
 Brünnhilde 40+
|
 25 juni 2005 |
 |
De echte toppersHet theaterseizoen loopt ten einde, tijd voor het grote lauweren. Maandag worden in de Stadsschouwburg in Amsterdam de prijzen uitgereikt voor de beste acteurs en theatervoorstellingen. Parool-recensent Pieter Bots heeft zo zijn eigen voorkeuren.door Pieter Bots BLACK TIE is de code voor het Gala van het Nederlandse Theater, maandag in de Stadsschouwburg. Op die avond worden de jaarlijkse VSCD toneelprijzen uitgereikt, waaronder de Theo d'Or en Louis d'Or. Het is de vijftigste keer dat deze prestigieuze onderscheidingen worden toegekend en waarschijnlijk heeft de organisatie om die reden besloten dat het eens afgelopen moet zijn met dat sjofele gedoe. Ditmaal wordt het een heus gala met een formeel kledingvoorschrift. Maar het is nog maar de vraag of veel gasten in smoking en avondjurk hun entree zullen maken. De Nederlandse theaterwereld is wars van decorum en gaat het liefst in spijkerbroek of slobbertrui naar een première. En hoewel er niets mis is met een beetje stijl, hoort die informele sfeer ook wel bij het hedendaagse theater. De met pluche beklede schouwburg waar de bourgeoisie in zijn zondagse pak heengaat om te zien en gezien te worden, is al lang niet meer de enige plek waar bijzonder toneel gemaakt wordt. De mooiste theateravonden beleef je net zo goed in achterafzaaltjes en op onherbergzame locaties. En daar kleedt het publiek zich ook naar. Kandidaten voor de acteurs-prijzen zijn er dit jaar genoeg. Liefst vijf genomineerden voor de Louis d'Or (de beste mannelijke hoofdrol); drie genomineerden voor de Theo d'Or (beste vrouwelijke hoofdrol) en twee voor respectievelijk de beste mannelijke en vrouwelijke bijrol. Stuk voor stuk zijn de genomineerden acteurs en actrices die een grote prijs verdienen; Bert Luppes en Ria Eimers hebben zelfs al een Louis dan wel Theo d'Or in hun bezit en Elsie de Brauw had die prijs al Tang geleden moeten krijgen. Toch ontbreken bij de genomineerden acteurs die maandag zeker ook kans op de prijzen zouden moeten maken. Waar is bijvoorbeeld Dirk Roofthooft (Bezonken rood) gebleven? Waarom is Joan Nederlof (Brünnhilde 40+) niet genomineerd? Naar mijn smaak verdienen ook de drie hoeren uit Fort Europa (Elsie de Brauw, Chris Nietvelt en Betty Schuurman) en de twee vertellers uit Proust (Eelco Smits en Paul R. Kooij) gedeelde prijzen voor de beste vrouwelijke en mannelijke bijrollen. Maandagavond wordt ook de Toneelpublieksprijs uitgereikt voor de beste voorstelling van het voorbije seizoen. De voorstellingen Mozart (Fred Delfgaauw), De tante van Charlie van V&V Entertainment, Raak me aan van Het Toneel speelt en Trouw van het Nationale Toneel strijden om de prijs van 55.000 euro, die dit jaar voor het laatst door NRG Handels-blad wordt bekostigd (de organisatie is nog naarstig op zoek naar een nieuwe sponsor). Terwijl in het verleden regisseurs zoals Ivo van Hove en Guy Cassiers nog wel eens de Toneelpublieksprijs in de wacht sleepten, is de smaak van de zaal tegenwoordig een stuk minder gedurfd. Wat dit betreft, kan het gesubsidieerde toneel nog wel wat publicitair zendingswerk verrichten, om het grote publiek ervan te overtuigen dat niet alleen kluchtacteur Jon van Eerd maar ook Hans Kesting heel geestig is, en dat de experimentele literatuurbewerkingen van Guy Cassiers minstens even intens zijn als het conventionele broer-en-zusdrama Raak me aan. Uit het aanbod van het voorbije toneelseizoen kan moeiteloos een toptien worden samengesteld van hoogtepunten die stuk voor stuk door de publieksjury genegeerd zijn. Een toptien die vanzelfsprekend wordt aangevoerd door het slotdeel van Guy Cassiers magistrale Proust-cyclus, en waarin de Ayckbourn-komedie De Kruistochten niet ontbreekt, evenmin als een groot aantal geëngageerde voorstellingen. Want dat is de belangrijkste tendens van het huidige Nederlandse theater: hedendaagse theatermakers deinzen er niet meer voor terug in hun voorstellingen te reflecteren op de maatschappelijke onrust in Nederland en de rest van de wereld. Dat zie je in Fort Europa, waarin men gedesillusioneerd het Europese continent verlaat, dat blijkt uit Het temmen van de feeks, waarin de decadente slempcultuur op de korrel wordt genomen, en dat is ook zichtbaar in Spartacus, die wel genomineerd is voor de VSCD mimeprijs. Hier wordt een groep Volendammer jongeren door een cafébaas gedrild tot een meedogenloze bende hooligans. Deze anarchistische, pornografische voorstelling staat haaks op de deftigheid die het toneelgala uitstraalt, maar zij staat wel model voor een groot deel van het Nederlandse theater: rauw, experimenteel en compromisloos. De keuze van Bots:1. Proust 4 (Ro-theater, Guy Cassiers)2. Fort Europa ZTHollandia, Johan Simons) 3. Het temmen van de feeks (Toneelgroep Amsterdam, Ivo van Hove) 4. Bezonken rood (Ro-theater, Guy Cassiers) 5. Brünnhilde 40+ (Mugmetdegoudentand, Alix Adams) 6. De Kruistochten (Toneelgroep Amsterdam, Ivo van Hove) 7. Pendant la nuit (Lantaren/Venster, Eric de Vroedt) 8. Spartacus (Nieuw West, Marien dongewaard) 9. Seemannslieder (ZT Hollandia, Christoph Marthaler) 10. Meiskes en jongens (Ro-theater, Alize Zandwijk) |
|
terug |
|
Brünnhilde 40+
|
17 mei 2005 |
|
Het kwaad in de theaterwereldln Brünnhilde 40+, de nieuwe voorstelling van mugmetdegoudentand, wordt het verhaal van de teloorgang van een musicaldiva vermengd met schokkende visioenen uit de actualiteit. Publiek en critici raakten in verwarring. Schrijfster en actrice Joan Nederlof geeft tekst en uitleg.door Pieter Bots Brünnhilde 40+ speelt verstoppertje met het verwachtingspatroon van de toeschouwer. De nieuwe voorstelling van mugmetdegoudentand begint als een uitgelaten komedie over de theaterster Bibi Schuhmacher Diego. Terwijl ze de hoofdrol in een musicalbewerking van Richard Wagners Der Ring des Nibelungen speelt, wordt ze door Joop van den Ende aan de kant gezet, en probeert ze vervolgens voet aan de grond te krijgen op het serieuze toneel. Joan Nederlof, die de tekst schreef en de hoofdrol speelt, maakt vileine grappen over de Nederlandse theaterwereld, terwijl haar nichterige assistent (Marcel Musters) om haar heen vlindert. Maar geleidelijk verstoren allerlei verontrustende visioenen de aanvankelijk zo luchtige theater satire. De acteurs ensceneren Aboe Graib-achtige taferelen en spelen ook de rituele moord op Theo van Gogh na. Na een ontroerende dans van de doodzieke Bibi als de stervende zwaan, eindigt de voorstelling met een filosofische uitweiding over Het Kwaad. Oh ja, die monoloog wordt uitgesproken door een witte negerdwerg. Op papier ziet Brünnhilde 40+ eruit als een volstrekt bizar en onnavolgbaar ratjetoe, maar in de voorstelling werkt die associatieve trip langs de verschillende gedaanten van Goed en Kwaad verbluffend goed. Door de absurdistische vorm blijft de voorstelling ook relativerend van toon. Niet iedereen is het daarmee eens. Na de première werd felle kritiek op Brünnhilde 40+ gegeven. De verwijzingen naar de moord op Theo van Gogh werden onsmakelijk geacht en Nederlofs filosofische exposes vond men zweverig. Volgens deze criticasters had Nederlof het beter bij een vrolijke kleedkamerkomedie kunnen houden. Nederlof reageert in het kantoor van mugmetdegoudentand nogal gepikeerd op de kritiek: "Vroeger werd ons altijd verweten dat we zulke onbegrijpelijke voorstellingen maakten. Daarom heb ik nu maar heel begrijpelijke scènes geschreven. Kennelijk was het voor sommige mensen nog niet begrijpelijk genoeg." Maar het was nu juist niet de opzet een vrijblijvende acteurssatire te maken, vertelt Nederlof: "Ik wilde aanvankelijk een voorstelling maken over de manier waarop de liefde het beste en het slechtste in jezelf naar boven kan halen. Na de moord op Theo van Gogh verschoof het zwaartepunt steeds meer naar het slechte in het leven zelf. In de slotmonoloog verwijs ik naar een boek van de Duitse filosoof Rüdiger Safranski over het kwaad. Hij stelt dat het kwaad het gevolg is van de menselijke vrijheid. Iedereen heeft de vrije keuze goed of slecht te doen, en Safranski komt tot de conclusie dat je als mens houvast moet zoeken bij een eigen moreel besef en als het ware onze eigen God moet uitvinden. Dat vind ik een inspirerend uitgangspunt, waar ik graag naar wil leven." Dat klinkt mooi, maar wat hebben we daaraan in de strijd tegen het moslimfundamentalisme, waarde voorstelling expliciet naar verwijst? "Ik heb daar ook geen antwoord op. Het gaat mij om de vraag hoe je je als mens teweer kunt stellen tegen het kwaad in de wereld, maar vooral tegen dat in jezelf. Hoe vrijheid in één klap kan omslaan in angst merk je bijvoorbeeld als je ontspannen in je eentje in een bos loopt, en in de verte ineens een vreemdeling op je afkomt. Dan wordt mijn vrijheid beperkt, omdat ik me moet wapenen tegen de vrijheid van de ander." Maar hoe sluiten die zwaarwichtige bespiegelingen aan bij dat satirische verhaal over een actrice die werk zoekt? "Safranski stelt dat de mens ook probeert te overleven door zich van anderen te onderscheiden. Het auditeren voor rollen vond ik daar een goede metafoor voor - die onderliggende drift om de beste te zijn is heel herkenbaar." Nederlof is een van de oprichters van mugmetdegoudentand. Lang had ze geen plezier meer in het acteren op het toneel en speelde zij alleen in televisieprojecten van de groep, zoals in TV7 en Hertenkamp, TV7 en de Koekoeksclub. Nu keert ze terug naar het toneel, met een voorstelling over een actrice die, net als zij, veertig-plus is. Daardoor lijkt de voorstelling heel autobiografisch te zijn. De gedachten over het kwaad en de angst voor de dood die je op je veertigste kan treffen, zijn voor Nederlof heel herkenbaar. Maar ze ontkent dat zij dezelfde onzekerheden over het vak heeft als de gewezen musicaldiva Bibi Schuhmacher Diego. "In de voorstelling laat ik Bibi jaloers zijn op Halina Reijn en Betty Schuurman, maar ik voel helemaal niet de behoefte met andere actrices te concurreren. Voor mij zit de drang me te onderscheiden en de beste te zijn veel meer in het maken zelf: het bedenken, schrijven en improviseren. Het acteren op het toneel is voor mij absoluut geen uitdaging. De enige keer dat ik een gastrol bij een groot gezelschap speelde, raakte ik in een grote depressie." |
|
terug |
|
Brünnhilde 40+
|
 17 mei 2005 |
|
Briljante 'Mug' herleeftdoor Loek van Voorst Joan is acht jaar niet meer op de Nederlandse podia te zien geweest. Podiumangst en inspiratiegebrek waren onder meer de oorzaken. Ze vond een nieuwe uitdaging in het schrijven van en spelen in geroemde VPRO-soaps en parodieën als 'Hertenkamp'. Nu is ze terug als Brünnhilde en schrijfster van 'Brünnhilde 40+' bij haar eigen gezelschap Mugmetdegoudentand. Joan is inmiddels de veertig gepasseerd evenals de musicalster Bibi Schuhmacher Diego die zij speelt. Bibi speelt de titelrol uit Wagners' Walkure door theater-typhoon Joop tot musical bewerkt. Bibi's man speelt daarin haar geliefde Siegfried. Omdat ze te oud is geworden voor de rol - boven de veertig, een bekend lot voor theatervrouwen - wordt ze door Joop ontslagen. Haar plaats wordt ingenomen door een sterretje uit het achtergrondkoor en tevens het nieuwe liefje van haar man: Joyce, 'het zusje' van Katja Schuurman. Bibi's wereld stort in. Haar zelfbeeld, een door niemand te evenaren diva te zijn, wordt verpulverd. Ze gaat op zoek naar het kwaad in de mens, de zin van het zijn, de betekenis van vrijheid. Door dik en dun gesteund door haar Personal Assistent, Josje. Op haar zoektocht passeren Schopenhauer, Kant, Sartre, de moord op Van Gogh, ja zelfs Job. De mens wordt gedreven door zijn primitieve dierlijke wil. De mens is een ding dat voor niets leeft. En het kwaad zal misschien wel in ieder zitten. Conclusies die worden getrokken. Voor het zover is, heeft een als vanouds vanzelfsprekend naturelle Nederlof zich met inzet van al haar soap en comedy kwaliteiten gestort op een Brünnhilde met een Obelixknots en vervaarlijk lange rode haren en bliksemende ogen. Of ze geeft een melodramatische stervende zwaan op spitzen van karton ten beste. Ze gaat als een furie te keer tegen Josje, slacht hem als Van Gogh is overkomen. Maar gehuld in enkel een bodysuitje is ze zo breekbaar als een porseleinen poppetje, dat met haar niet te evenaren glimlach betovert en vraagt om liefde en zorg. Samen met Marcel Musters als zorgzame, komische dikke homo Josje, die naar een homoconcentratiekamp in Friesland gewenst wordt, vormt Joan een volledig op elkaar ingespeelde twee-eenheid. In de tekst zijn wat veel rode draden, maar hun spel laat de briljante Mugmetdegoudentand van tien jaar terug herleven. Gezien 13 mei in Theater Bouwkunde te Deventer. |
|
terug |
|
Brünnhilde 40+
|
 9 april 2005 |
|
Overtuigende kronkels van een veertigerdoor Wijbrand Schaap ls dat nou koketterie of zijn we het gewoon niet meer gewend? Of is het gewoon raar wanneer in het theater een kwartier lang volop wordt gestrooid met Schopenhauer, Sartre en Conrad? Dan sta je als gemiddelde toeschouwer toch even met de oren te klapperen. College van Joan Nederlof, de blondste filosofieprofessor van het Nederlandse toneel. Een actrice, vooral, die we alweer te lang niet op het toneel hebben mogen bewonderen. De belangrijkste vrouw van 'Mug met de Gouden Tand' deed een tijd lang alleen televisie en film. Ze excelleerde in series als 'Hertenkamp' en 'TV7', de trefzekere satires waarmee De Mug bij een groter publiek bekend werd. En met precies zo'n satire begint de voorstelling 'Brünnhilde 40+' waarmee ze nu, samen met Marcel Musters, in Lantaren/Venster staat. Joan Nederlof speelt Bibi Schuhmacher Diego die net iets te lang onder de hoede van 'Joop' heeft gezeten. Ze is te oud voor haar rol in 'Brünnhilde', de musical van Joop naar de opera van Richard, en haar echtgenoot bedriegt haar ook nog eens waar ze bij staat. Tijd voor een rigoureus besluit, dus zien we even later hoe ze zo'n typisch afscheidsinterview geeft van een ster die zogenaamd helemaal zelf voor een nieuwe weg heeft gekozen. Het is humor voor ingewijden, maar sinds RTL Boulevard zijn we dat allemaal, dus het kan. Na die scène gebeuren er rare dingen op het toneel. Opeens gaat het over angst. Het angstvisioen van homo's op godsdienstles in Friese concentratiekampen ontaardt in een SM-fantasie die net even wat teveel in de lucht blijft hangen. Ook het met een mes na-tekenen van de wonden van Theo van Gogh op de stevige buik van Marcel Musters roept vragen op. Heel katholiek lijkt het of Van Gogh wordt uitgebeeld als de nieuwe Christus, met stigmata en alles. Ook de klanken van de kruisigingsscène uit 'Jesus Christ Superstar' versterken die indruk. En dan volgt een prachtige stervende zwaan, waarna dus die lange monoloog over het wezen van het kwaad. Het hoort er allemaal bij, bij mensen van veertig en nog wat in een echte midlife crisis. En daarom is de voorstelling goed, in al zijn onzekerheid. Want wat Joan Nederlof nu eigenlijk zélf vindt van al die dingen waar ze het over heeft, daar komen we dus niet achter. Maar wat ze dan weer heel erg goed kan, is een slotbeeld bedenken. En dat moet je dus gewoon gaan zien. Omdat het simpel is, en heel erg mooi. Bijgewoond: 9 april in Lantaren/Venster. |
|
terug |
|
Brünnhilde 40+
|
 14 april 2005 |
|
Goed gespeelde midlife-ervaringendoor Dick van Teylingen 'Ik vaar in mijn eigen broze bootje op de zee van tijd', zegt Bibi Schuhmacher Diego. En 'ik ben een niemand zonder plek'. En 'het voelt alsof zij allemaal in de zon zitten, en ik in een natte grot'. Ze speelt in Brünnhilde, de musical, naar Richard Wagner, door theatergodfather Joop ingekort en voorzien van een happy end. Avond aan avond geeft ze alles in de liefdesscènes met Siegfried, nu nog haar echtgenoot, maar op het punt haar te verlaten voor een jonge 'Germaanse back-groundvocal'. En Joop staat op het punt haar uit het musicalleven te knikkeren; ze is tenslotte al 43. Geen wonder dat ze de eer aan zichzelf houdt, 'ik ben vrij' op de spiegel schrijft en zich voorbereidt op een onzeker bestaan van audities en kleine rollen. Ruim tien jaar geleden maakten Joan Nederlof, Marcel Musters en Alix (toen nog Hendrien) Adams Lost in Hotel Paradise, waarin een dertiger de balans opmaakt van haar leven. Nu gaat het om de winst- en verliesrekening halverwege het leven. De Bibi (Joan Nederlof) die zich vastklampt aan de eerste helft heeft het niet makkelijk, maar is ook geen prettig personage: egocentrisch, arrogant, vol zelfmedelijden, wantrouwend, zonder het vermogen zich te verplaatsen in een ander. In Josje (Marcel Musters) bijvoorbeeld, haar personal-assistant. Hij is de dienende en dommige goedheid zelve, maar als het de diva zo uitkomt schopt ze hem de vloer over. De gewonde veertiger krijgt in de audities voor een ander soort voorstellingen nog wat kousen op haar kop. Ze speelt dat uit in een hilarische auditie op zelfgeknutselde spitzen als stervende zwaan, met de tekst 'ik wil niet dood' (zelden gehoord in authentieke uitvoeringen). Eigenlijk ben je boven je veertigste dood in het theater dat zich blindstaart op het fysiek, is de boodschap door alle kolder heen. Als het daarbij was gebleven, zou Mugmetdegoudentand weer hebben gedaan waarvan we weten dat ze er goed in zijn, door veel voorstellingen en theaterseries als Hertenkamp en TV7. Alleen een parodie op de jeugdcultus van het theater was leuk geweest, maar ook te gemakkelijk. Daarop volgt een tamelijk wonderlijke, associatieve overgang naar een Surinaamse wouw met witte krulletjespruik die zich aan de hand van filosofen bezint op het bestaan, de vrije wil en de rol die het kwaad speelt in haar leven. 'Met de mens is het Niets in de wereld gekomen, zei Sartre' en ze kijkt daar tamelijk relativerend en tevreden bij. Reflexie, dat hoort er ook bij boven de veertig. In een film zou zo'n overgang onacceptabel zijn, maar in het theater kan het. Het loopt niet glad, het werkt ontregelend (ook de recensenten weten niet goed wat ze ermee aanmoeten), maar het slaat meer haakjes in je ervaring dan een keurig einde. En natuurlijk kan het ook omdat Joan Nederlof en Marcel Musters zo goed spelen. Mindere acteurs zouden er niet mee wegkomen. Gezien op 13 april in het LAKtheater Leiden. |
|
terug |
|
Brünnhilde 40+
|
 29 maart 2005 |
|
Diva Brünnhilde ontspoort als wijze witte dwergdoor Wilfred Takken Terwijl haar nichterige personal assistent met zijn potjes en kammetjes door de kleedkamer loopt te tutten, horen we door de intercom de diva Bibi Schuhmacher Diego triomfen vieren als Brünnhilde, in Siegfried: The Musical. 'Joop' heeft de bekende opera van Wagner bewerkt tot musical ("Richard is geen Joop, en dat weet-ie"), en natuurlijk speelt Bibi de hoofdrol. Maar in het echte leven staat Bibi op het punt om te scheiden van de man die Siegfried speelt. Hij laat haar vallen voor een jong ding uit het koor, een nichtje van Katja Schuurman dat Joy Schuurman heet. Spoedig zal ook Joop zijn Bibi laten vallen en de hoofdrol aan Joy geven. Bibi geraakt aan lager wal. Zelfs het allochtonentheater wil haar niet hebben. Kortom, met Brünnhilde 40+ had toneelcollectief Mugmetdegoudentand een verrukkelijk kleedkamerkomedie in handen. Joan Nederlof- die eerder als diva schitterde in de tv-series van de Mug: Hertenkamp en TV7- is de aangewezen dame om de diva in haar vrije val vorm te geven. De tragiek van de oudere, afgedankte vrouw, voor de toeschouwer draaglijk gemaakt doordat de vrouw zo'n onverbeterlijke aanstelster is die weigert het lot te aanvaarden. Marcel Musters is precies op zijn plaats als de dienstbare maar ook ietwat valse nicht, de 'beste vriend' van de diva. En het stuk biedt ruimte om commentaar te geven op het huidige theater en op de verschillen tussen de hoge en lage cultuur. Maar blijkbaar vond de groep dit een te gemakkelijk succes, waarin ze bovendien te weinig van hun particuliere zieleroerselen kwijt konden, zoals in andere voorstellingen van de Mug. Dus laten Nederlof, die de tekst schreef, en regisseuse Alix Adams (voorheen Hendrien Adams) het toneelstuk in toenemende duisternis ontsporen. In de eerste helft zit al een gênant clichématige monoloog van Nederlof over zichzelf als "broos bootje" dat bedreigd wordt door de golven. In de tweede helft mag Marcel Musters op zijn beurt ook een tenenkrommende nachtmerrie vertellen: hoe de moslims de macht overnemen en hij in een Fries homokamp wordt gemarteld. Hij gaat ook nog even als de vermoorde Theo van Gogh op de grond liggen, in een al even smakeloze poging om naar de actualiteit te verwijzen. Over de "gezichten van het kwaad" zou dit gaan, volgens de groep. Het gaat over vormeloze angstdromen, kun je beter zeggen. Het heeft in ieder geval weinig met de hoofdlijn te maken, en het gaat ten onder in vaag en ergerlijk gezweef. Even lijkt het nog goed te komen met het toneelstuk als hierna nog een sterfscène volgt, waarin Nederlof op treffende wijze het rusteloze draaien van een stervende op haar ziekbed verbeeldt. Maar dan reïncarneert de dode diva in een dwerg met een witte krullenpruik en een Surinaams accent. Is dit een verwijzing naar het allochtonentoneel-stuk Fatima en de witte dwerg waarvoor Bibi is afgewezen? Of is dit een verwijzing naar Tara Singh Varma, de politica die een nepkanker ensceneerde? De toeschouwer tast in het duister. De witte dwerg praat een rijtje filosofische ideeën aan elkaar. Schopenhauer nuanceerde de vrije wil: de driften waren veel belangrijker. Kant schreef een commentaar op het Bijbelboek Job. Bibi wordt door tegenspoed verpletterd zoals Job dat werd in de Bijbel. En gelijk Job probeert zij ondanks alles vast te houden aan haar geloof. Maar in Nederlofs versie wordt dit gebanaliseerd tot een "geloof in Jezelf". Het zal wel; de toeschouwer, die de ontsporing met almaar rijzende wenkbrauwen heeft aangezien, is dan allang afgehaakt, en is niet meer bereid om zich in Nederlofs wijsbegeerte te verdiepen. Gezien: 26 maart 2005 Toneelschuur, Haarlem. |
|
terug |
|
Brünnhilde 40+
|
 9 april 2005 |
|
Brünnhilde 40 + feest van herkenning voor de fans van het oude mugmetdegoudentanddoor Marijn van der Jagt Fijne rol van Marcel Musters als de nichterige verzorger van vallende 'musical-ster' Joan Nederlof. De diva, bekend van TV7, loodst ons geestig en uitbundig door diverse stadia van vertwijfeling, wraakzucht en doodsangst. Met als hoogtepunt haar stervende zwaan-interpretatie op spitzen van karton. De verlossing komt van een wit rasta dwergje met een Surinaamse tongval - ook een incarnatie van Nederlof. Tournee tot eind mei. |
|
terug |
|
Brünnhilde 40+
|
 29 maart 2005 |
|
Scherpe parodie op het Nederlandse theaterbedrijfdoor Hein Janssen Brünnhilde 40+ van Joan Nederlof door Mugmetdegoudentand. Regie Alix Adams ln Toneelschuur Haarlem 25 maart t/m 30 maart, tournee Acht jaar lang heeft ze geen toneel meer gespeeld, de actrice Joan Nederlof. Podiumangst en gebrek aan inspiratie deden haar vooral kiezen voor televisie. Ze was te zien in series als Hertenkamp, TV7 en De Koekoeksclub. Maar ze is terug, als schrijfster van en actrice in de nieuwe voorstelling van Mugmetdegoudentand, Brünnhilde 40+. Daarin speelt ze de musicalster Bibi Schuhmacher Diego die door Joop van den Ende wordt afgedankt. Omdat ze inmiddels veertig-plusser is en een jongere generatie klaarstaat om de amusementsindustrie nieuwe impulsen te geven. Nederlof heeft als schrijfster van Brünnhilde 40+ de laatste tijd goed de kunstpagina's en cultuur-bijlagen van diverse kranten gelezen. Haar stuk is een hoogst amusante en tamelijk scherpe parodie op het Nederlandse theaterbedrijf, waarin musicals de dienst uitmaken en het gesubsidieerde toneel vooral in zichzelf is gekeerd. Als Bibi te horen krijgt dat er in de musicalversie van Wagners Brünnhilde geen plaats meer voor haar is, zit ze niet bij de pakken neer maar gaat ze auditie doen, bij iedereen die er in het wereldje maar toe doet. Maar helaas: voor Submission II wordt ze afgewezen (hoewel ze de enige kandidate is) en ook voor een nieuwe Honig-reclame wordt ze ongeschikt geacht. Graag had ze meegedaan aan de nieuwe voorstelling van Khal-doun Elmecky, Fatima en de witte dwergen, maar ook Elmecky wordt ontslagen. Het thema van de afgedankte, oudere actrice is bekend uit Hollywood-films als Sunset Boulevard en All about Eve. Hier wordt die thematiek gecombineerd met allerlei zijlijnen over het Nederlandse theateraanbod, waarin fictieve personages als Joy Schuurman (het nichtje van Katja) en bestaande actrices als Halina Reijn en Adelheid Roosen aan bod komen. Met een mooie mengeling van pathetiek en ironie speelt Nederlof Bibi, een even vurige als irritante Walküre die, nadat ze niet meer in de schijnwerpers staat, de kluts volkomen kwijtraakt. Naast haar staat Marcel Musters als haar 'personal assistant'. Hij is de lieve, altijd begrijpende man achter de ster. Hij tempert haar nukken, vijzelt haar zelfvertrouwen op en stuurt haar ambitie. Musters speelt die rol erg mooi, even aandoenlijk als grappig. Op de geluidsband wordt gedold met de classics van de musical -Miss Saigon, Elisabeth en Jesus Christ Superstar. Maar Mugmetdegoudentand wil in het tweede deel van Brünnhilde 40+ ook nog iets kwijt over de maatschappelijke toestand in Nederland na de moord op Theo van Gogh. Nederlof en Musters associëren volkomen geloofwaardig van de entertainment-industrie naar een scène waarin een met bloed besmeurd lijk wordt afgedekt met een wit laken. Dat lijkt een-op-een, maar is dat niet, omdat de tekst abstract en algemeen blijft. In een verrassende epiloog eindigt Nederlof alsnog als een witte dwerg die in een filosofisch tractaat via new age, Sartre en Kant de moderne mens een hart onder de riem steekt: 'De mens is het Zijn, dat voor niets in de wereld is gekomen. ' |
Zie ook>Op de helftdoor Cornald Maas uit Volkskrant magazine van 19 mei 2005 |
|
terug |
|
Brünnhilde 40+
|
 29 maart 2005 |
|
De veertig voorbijdoor Ellen op de Weegh Af en toe hoor je een actrice het weer eens beamen: als vrouw is het moeilijk om boven je veertigste aan het werk te blijven. Er zijn maar weinig rollen te vergeven in het schijnbaar onbekende niemandsland tussen de jonge en de oude vrouw. Actrice en scenarioschrijfster Joan Nederlof, de magische leeftijd genaderd, zorgde maar vast voor zichzelf en schreef Brünnhilde 40+. Ze speelt daarin ook de hoofdrol en werkt, net als tien jaar geleden toen ze in Lost in Hotel Paradise een dertiger portretteerde, opnieuw samen met Marcel Musters en regisseur Alix Adams. Nederlof speelt Bibi Schumacher Diego (43), die haar rol als Brünnhilde in een grootse Wagneriaanse musical van 'Joop' heeft moeten afstaan aan een jongere actrice. En ook Bibi's minnaar heeft haar ingeruild voor deze mooie Joy Schuurman. Bibi tracht de onbestemde dreiging die ze voelt het hoofd te bieden. En net zoals Wagners Brünnhilde zoekt ze het kwaad niet in de ander maar kijkt ze naar binnen, naar zichzelf. Persoonlijk Haar innerlijke strijd krijgt een gezicht door middel van verschillende personages, die Nederlof met haar energieke, fysieke spel allemaal moeiteloos gestalte geeft. Hoewel deze personages soms grotesk en komisch zijn, blijven ze overtuigen en tot nadenken stemmen. Een hartverscheurende, schreeuwende zwaan bijvoorbeeld, wanhopig dansend met bebloede spitzen aan haar voeten, maakt dat je je afvraagt waarom je stervende zwanen eigenlijk doorgaans zo smetteloos, geruisloos en jong voorgeschoteld krijgt. Je voelt dat deze figuren, ondanks de absurdistische uitvergroting -een bekend gegeven in de Mug producties-, toch heel persoonlijk zijn. Goedheid zelve Marcel Musters speelt Bibi's Personal Assistent Josje. Behulpzaam en teder blijft hij tussen de gedaanteverwisselingen en de bedrijven door onvermoeibaar voor de veeleisende Bibi klaar staan met aspirines, poederdons, luisterend oor en goede raad. Musters maakt vakkundig met veel liefde op een fijnzinnige manier van de tuttende homo de goedheid zelve, herkenbaar, komisch en ontroerend tegelijk. De twee spelers werken perfect samen en zijn met veel oog voor detail geregisseerd. Ook in het heetst van de strijd blijft de vriendschap tussen de twee tegenpolen Bibi en Josje dan ook staan als een rots in de branding: mooi, geloofwaardig en echt. Strijd De strijd tegen alle vragen en plagen moet echter worden gestreden tot het bittere eind. De mens, aldus de geciteerde filosoof Schopenhauer, wordt gedreven door zijn primitieve, haast dierlijke wil. Er is dan ook veel bont, haar, lichaam en bloed in het geraffineerde toneelbeeld van Paul Perry en Marjolijn Rosendaal. Maar de mens, zo leert het bijbelse boek Job, kan ook ondanks alles kiezen voor het geloof en de hoop. 'Ik ben vrij' staat er op het goud in het decor geschreven. Wat te kiezen? De verassende afloop van de voorstelling laat veel open en tart elke beschrijving. Spel Want de dingen zijn niet altijd wat ze lijken bij de Mugmetdegoudentand. Het laatste beeld dat oprijst is een wel heel vrije vertaling van de androgyne walkure (een prachtige foto van van Lamsweerde en Matadin) die je van tevoren indringend op de affiches in zwart-wit tegemoet heeft gekeken. Overigens geen portret van Nederlof, maar van regisseur Adams, in haar rol van Lee in de voorstelling Nu(e) uit 2003. Wie is Brünnhilde? Wie is wat? Wat is echt en waar begint het spel? Er is heel veel te ontdekken in deze sterke, komische en ontroerende voorstelling. Nu maar hopen dat we over tien jaar ook een vijftigjarige vrouw mogen gaan zien. Brünnhilde 40+ is nog te zien tot en met 28 mei 2005. |
|
terug |
|
Brünnhilde 40+
|
 4 april 2005 |
|
Brünnhilde 40+: Een wondermooie worstelingdoor Jos Visscher Gebeurtenis: theatervoorstelling 'Brünnhilde 40+' van Joan Nederlof. Door: Mugmetdegoudentand. Met: Joan Nederlof en Marcel Musters. Regie: Alix Adams. Gezien: 01/04 Grand Theatre in Groningen. Publiek: 90. Joan Nederlof na jaren weer op het toneel. Dat is natuurlijk al genoeg reden om naar de nieuwe voorstelling Brünnhilde 40+ van Mugmetdegoudentand te gaan. En na Lost in Hotel Paradise zijn we ook wel benieuwd hoe het, twaalf jaar na dato, met de gemoedstoestand van Nederlof is gesteld. Destijds maakte een 30-jarig personage de balans van haar leven op, nu doet een veertigplusser dat opnieuw. En het blijkt nog steeds een heel geworstel. Maar wat wordt er mooi geworsteld! In deze nieuwe voorstelling speelt Nederlof een opera- en musicalster op haar retour. Ze doet wanhopig overal auditie, maar noch Joop van den Ende noch het wat meer alternatieve circuit wil iets van haar weten. Een Wagner-opera doet ze nog wel en tijdens de pauze in de kleedkamer, mentaal opgevangen door haar personal assistent (Marcel Musters), komt het er allemaal uit. Het verdriet, de woede, de verwachtingen. En het gaat over van alles: van - een uiterst rake - persiflage op de theaterwereld tot de moord op Theo van Gogh. Sommige scènes zijn zo in zichzelf gekeerd, dat ze eigenlijk de repetitieruimte niet hadden moeten verlaten. Aan alles proef je dat het toch vooral een persoonlijke voorstelling van Nederlof is geworden en dat regisseur Alix Adams dat allemaal net even te veel heeft laten gaan. Dan dreig je dus ook als publiek af te haken, maar wonderwel gebeurt dat hier niet. Want hoewel in deze voorstelling het persoonlijke vaak niet wordt overstegen, weet Nederlof het tegelijk weer zo intens te spelen, dat we zo'n beetje alles accepteren. En dan is er ook nog die sprankelende chemie met Marcel Musters. Je sluit die twee al vanaf het begin onvoorwaardelijk in je hart. |
|
terug |
|
Brünnhilde 40+
|
 31 maart 2005 |
|
Brünnhilde zwalkt rond in haar eigen broze bootje.door Arend Evenhuis 'Brünnhilde 40 +' van Joan Nederlof door Mugmetdegoudentand, l en 2/4 Grand Theater, Groningen, 6/4 schouwburg Arnhem, 8 en 9/4 Lantaren, Rotterdam, tournee t/m 28/5. Info: 020-6163218 of www.mugmetdegoudentand.nl Een verhaallijn kunje beter niet zoeken in de voorstellingen van het theatergezelschap Mugmetdegoudentand. Als die al onverhoopt opduikt, gaat die geheid met zichzelf aan de haal. De titel van de nieuwe productie 'Brünnhilde 40 +' verwijst naar Wagners Germaanse heldin, maar heeft verder net zoveel met een Ierse knoflookboerderij als met een Finse scheepswerf te maken. Brünnhilde zit bij de musical, zoveel is zeker. Althans het personage Bibi Schuhmacher Diego dat Brünnhilde speelt, zit bij de musical, voor zolang als dat duurt. De veertig gepasseerd, is zij welbeschouwd te oud voor een Brünnhilde-rol. Dat vindt ook haar man, die Siegfried speelt, en die haar daarom voor een jeugdig speeltje aan de kant zette. Ziedaar: drama met de behangkwast, en het gemoed van quasi-diva Bibi (Joan Nederlof) was al niet bijster standvastig. Grootse levensvragen zwalken door haar brein zoals: 'Overwint liefde alles? Of raken we verpletterd door levensdrift?' Jaja, zie es hier, kijk es daar en kom er eens om. Musicalbaron 'Joop' kon Richard Wagners zestien opera-uren in een handomdraai wel tot drie uur terugbrengen, maar diva Bibi weet heimelijk beter: "Ik neig eerder naar Richard dan naar Joop." Gelukkig heeft Bibi haar steun en toeverlaat Josje (Marcel Musters), die ze naar believen kan paaien, beurs schelden of met feestwinkel-fallus omgord kan overmeesteren. En tegen wie ze kan aanmekkeren over de auditie die ze - allicht vergeefs - voor een Honig-reclame deed. Of voor wie ze een zelfgecomponeerde eenzaamheidscantate uit de nog uit te brengen 'Vliegende Hollanderin'-musical zingt: "Ik zit in m'n eigen broze bootje / om me heen is tijd, een zee van tijd / en rijzende en dalende waterbergen." Onaangekondigd kan Bibi van een pruilkleuter omslaan in een ton overborrelend van venijn. Haar assistent moet op z'n tellen passen, want voordat hij het weet wordt hij in een homokamp in Friesland opgesloten, waar hij niemand mag bellen, "Je moeder zeker niet!" Bibi's razernij kent dan geen grenzen. Gesluierd als vrome nachtzuster slacht ze haar assistent als Theo van Gogh af. Begeleid door grimmige stellingen met als slotakkoord: "Zij zijn niet wij!" Toch schuilt achter haar Brünnhilde facade een teder en radeloos poppetje. Als Brünnhilde (met Obelixk-nots en vervaarlijke woudduivelinnenpruik tot op de enkels) kan ze tot diep in Brest donderen en bliksemen, maar zodra ze zich van haar divabontjas ontdoet, staat Bibi als een gecraqueleerd porseleinen melkkannetje op het toneel. Aandoenlijk broos is Bibi, als ze in haar laatste glansrol van 'de stervende zwaan' haar laatste snik uitsnikt. Daar had ze eerder ook al auditie voor gedaan, al bleef ze toen niet helemaal tekstvast. "Ik wil niet doo-hoodth!" Gereincarneerd als Surinaams kruidenvrouwtje concludeert zij dat het kwaad 'misschien in zichzelf zit'. En met dat credo mag de toeschouwer naar huis. Niet bepaald gelouterd, nee. Maar parbleu; daarvoor ga je ook niet naar een Mug-voorstelling. |
|
terug |
|
Brünnhilde 40+
|
 19 maart 2005 |
|
Van ego naar zieldoor Jos Schuring "Dertig zijn is volgens mij nogal universeel, je bent dan toch nog een soort late puber. Je bent dan ook nog heel hoopvol en nog niet door de molen van de herhaling gegaan. Als je in de veertig bent dan komt al die ellende. Je realiseert je dat je ouder wordt, je krijgt problemen met je werk, ouders gaan dood, veel scheidingen. Toch kun je als je veertig bent, ook optimistischer raken, doordat je jezelf meer accepteert." Alix Adams van mugmetdegoudentand is momenteel bezig met het repeteren van Brünnhilde 40+. In deze nieuwe Mug-voorstelling spelen Joan Nederlof, die ook het verhaal schreef en Marcel Musters, die onlangs nog veel succes had samen met Maria Goos in Smoeder. Mugmetdegoudentand is een eigenzinnig gezelschap dat naast theatervoorstellingen, ook tv-series maakt bij de VPRO, zoals Hertekamp, TV 7 en De Koekoeksclub. Kenmerk van mugmetdegoudentand is persoonlijk getinte speelstijl. Actualiteit is altijd een belangrijk ingredient in hun vorostellingen. Hun werk is vitaal, fysiek en vaak humoristisch. Brünnhilde 40+ is een soort vervolg op de succesvolle voorstelling Lost In Hotel Paradise waarin een 30-jarige de balans van haar leven opmaakte. "Vervolg is niet helemaal het juiste woord, er zijn ook nieuwe personages. Wat de twee voorstellingen wel gemeenschappelijk hebben is dat we met dezelfde mensen werken en dat leeftijd een belangrijk uitgangspunt is." Hoofdpersoon Bibi Schuwmacher Diego is een 43-jarige musicalster die onlangs is verlaten door haar man. Tot overmaat van ramp krijgt ze ook nog te horen dat ze niet langer de rol van Brünnhilde mag vertolken, omdat ze te oud wordt. Het verhaal is geïnspireerd door Wagner's operapersonage Brünnhilde die als straf een slaapdrankje krijgt. Wie haar wakker kust mag haar hebben. Siegfreid is de gelukkige en het stel wordt verliefd. Als Siegfried een toverdrank krijgt vergeet hij alles, ook Brünnhilde. Dan slaat haar liefde om in haat. "Dat gebeurt dus ook bij Bibi, onze hoofdpersoon. Ze wordt overspoeld door allerlei plagen, is teruggeworpen op zich zelf en wordt kwaad, heel erg kwaad. Dan ontdekt ze dat ze zich wil onderscheiden van anderen en vraagt ze zich af wat ze moet met haar vrijheid als mens. Is dat nu een zegen of is het een last?" De voorstelling geeft geen antwoord op die vraag. "Dat is natuurlijk ook een erg ingewikkelde vraag. Ik denk zeker dat de mens vrij is, maar omdat we nu eenmaal een bewustzijn hebben en daardoor het vermogen om te kiezen, kunnen we ook verkeerde keuzes maken en verder af raken van het bestaan, het zijn. Daar houdt vrijheid misschien op. Elke filosoof heeft een ander antwoord op de vrijheidsvraag. Veel mensen verwarren het begrip vrijheid met onafhankelijkheid en dat is natuurlijk niet hetzelfde.Veel veertigers zijn daar toch op een of andere manier mee bezig. Veertigers zijn meer behept met hun ziel en dertigers zijn meestal nog erg bezig met hun ego. Dat is een zoektocht die een behoorlijke tijd in beslag kan nemen. Van ego naar ziel, dat doe je niet zo maar eventjes." Je zou verwachten dat de groep met deze voorstelling ook een uitspraak doet over wat er is veranderd in tien jaar tijd. Veel mensen vinden dat de wereld zich enorm aan het verharden is en dat het kwaad een steeds grotere rol speelt. "We hebben ons daar wel over gebogen, maar twijfelen of dat werkelijk zo is. We hebben overigens geen behoefte om een statement te maken. We presenteren in Brünnhilde 40+" geen universeel wereldbeeld, maar benaderen de wereld heel erg vanuit onze eigen beleving en ervaring. En die is zeker niet negatief gekleurd.We zijn allemaal veertigers nu en ook bezig geweest met onze kinderen op te voeden. Een opluchting, omdat je dan niet de hele tijd met je zelf bezig hoeft te zijn. |
|
terug |
|
Brünnhilde 40+
|
 29 maart 2005 |
|
Emotieprut rond midlifecrisisdoor Peter Liefhebber Wagners opera 'Siegfried', maar dan als musical bij Van den Ende. Het theatergroepje mugmetdegoudentand laat het gebeuren in 'Brünnhilde 40+', een voorstelling rond Joan Nederlof en Marcel Musters waarin grote vragen over de wil (tot leven) en het kwaad aan de orde komen. Nederlof speelt een musicaldiva, die zowel haar man als haar rol van Brünnhilde kwijtraakt aan een jonge rivale en zich met veel misbaar in een crisis stort. Dat geeft ruimte voor een niet onamusant brokje parodie, maar mugmetdegoudentand mikt op substantiëlere kost. Hoe sterk, houd- en rekbaar is de levensdrift, waar botst die met de levensdriftige vrijheid van anderen, hoe diep zit het kwaad in onszelf, waar en hoe komt ons gevoel van veiligheid in het gedrang? Het kan heel goed zijn dat mijn samenvatting te wensen overlaat, want eerlijk gezegd is 'Brünnhilde 40+' me minder duidelijk geworden dan handig zou zijn. Men hoort, in deze tekst van Joan Nederlof zelf, expliciet denkbeelden van de filosoof Schopenhauer voorbijkomen, maar veel licht op de aangeroerde kwesties valt er niet. Aan visuele afwisseling geen gebrek, en er gebeurt van alles, alleen heb ik er te weinig samenhang of richting in kunnen ontdekken. Nu hoeft dat niet per se: ruimte voor eigen associaties heeft een charme van zichzelf. In dit geval ziet het gejongleer met filosofisch getinte ideeÎn er echter vooral uit als alle kanten tegelijk opvliegende gedachteballetjes. Daardoor blijft het, vrees ik, eerder emotieprut rond een midlifecrisis dan een theatraal verhelderende analyse ervan. Te weinig kritisch naar de eigen teksten gekeken, zo lijkt het, te snel tevreden ook met gedane vondsten. Neem nou de rol van Marcel Musters; hij speelt Josje, de 'persoonlijke assistente' van de ster, die ook na haar ontslag de hele dag aan haar loopt te poetsen en te moederen. Ook ontslag genomen? Betaalt zij hem uit eigen zak? We moeten het doen met de achteloze opmerking, dat het wonderlijk is dat hij nog steeds bij haar is. Van dat soort gemakzuchtigheden en uit het niets opduikende overgangen telt 'Brünnhilde' er wat te veel. Blijft natuurlijk staan dat Joan Nederlof en Marcel Musters, als acteurs, genoeg in huis hebben om compensatie te bieden voor stoplappen en vluggertjes. En ook voor de ijzeren clichés waarmee zo veel theatermakers sinds mensenheugenis eigentijds lopen te zijn: voorbindpiemel, mes, nepbloed en vertoon van vreugdeloze seksuele begeerte. Schopenhauer was trouwens voor algehele onthouding, al keek hij er zelf wel voor uit om het in praktijk te brengen. Kundig acteerwerk dus, maar het blijft in het luchtledige hangen, in een voorstelling die niet alleen losjes het musicalgebeuren en het auditiecircus persifleert, maar zo nu en dan ook trekjes heeft van een persiflage op het eigen genre. |
|
terug |
|
Brünnhilde 40+
|