(about the company, Arbeitsweise)

mugmetdegoudentand actueel

projecten | werkwijze | mugweb | te koop | reacties | contact

over Inez van Lamsweerde en Vinoodh Matadin, de expositie "Pretty Much Everything – photographs 1985-2010" in Foam_Fotografiemuseum Amsterdam, én over de Mug en Inez van Lamsweerde en Vinoodh Matadin

25 juni, Tentoonstelling foto's Inez van Lamsweerde en Vinoodh Matadin, Peer Ulijn in NOS nieuws 19 juni, Zo'n beetje alles, Mark Noorman in Het Parool 12 juni, Mug met gouden duo, Marijn van der Jagt in Vrij Nederland 16 mei, 'Ze hebben er minder moeite mee om niet perfect te zijn', Marijn van der Jagt in 25mugmetdegoudentand magazine

19 juni 2010

Zo'n beetje alles door: Mark Moorman Inez van Lamsweerde en Vinoodh Matadin krijgen een grote overzichtstentoonstelling in Foam. Ze zijn 25 jaar samen en hebben alle grote sterren in hun studio gehad. 'Soms is het makkelijker om een foto van een lelijke tas te maken.' De beroemdste fotografen van Nederland wonen op de rand van Chinatown op Manhattan in een onopvallend rood bakstenen gebouw. Toen Inez van Lamsweerde (1963) en Vinoodh Matadin (1961) daar halverwege de jaren negentig gingen wonen, herinnerde de naastgelegen Bowery nog enigszins aan de beruchte buurt van weleer, een verzamelplek voor dronken zwervers. De carrière van het duo schoot omhoog met de prijzen in de East Village, waar de voormalige opvanghuizen zijn vervangen door nieuwe luxe appartementencomplexen, terwijl het duo de lange, avontuurlijke weg bewandelde van de Amsterdamse Rietveld Academie naar de cover van de Vogue, de The New York Times Magazine en de musea van de wereld. Om de maat van hun huidige reputatie aan te geven: toen de Franse Vogue in mei 2010 een speciaal nummer wijdde aan actrice Penelope Cruz en er een cover moest worden geschoten met Cruz en haar vriendinnen Meryl Streep, Kate Winslet, Julianne Moore, Gwyneth Paltrow en Naomi Watts, werden de twee Nederlandse fotografen (en hun staf) ingevlogen. 'Ze hebben een oog voor wat iemand mooi maakt," schreef The New York Times, en kennelijk zijn de geportretteerden het daarmee eens. We hebben afgesproken in de studio die boven hun woning ligt. Het is een rustige, serene ruimte, waar twee assistenten voor computerschermen zitten en het geraas van het verkeer tot een soort gemurmel is gereduceerd. Vinoodh Matadin, tegen de vijftig, maar met een jongensachtig voorkomen, ontvangt. Er hangt een jeugdig portret van zijn geliefde en werkpartner Inez van Lamsweerde, met wie hij sinds 1986 samen is en met wie hij het wereldberoemde fotografiemerk VLM (Van Lamsweerde Matadin) vormt. In 1999 maakten ze als onderdeel van hun vrije werk de foto's Me kissing Vinoodh (lovingly) en Me kissing Vinoodh (passionatety). Op deze laatste foto, waarop we Inez met gesloten ogen en open mond zien, is de figuur van Vinoodh weggepoetst. Hij is er en hij is er niet. Het gaat over de angst om iemand kwijt te raken, volgens Van Lamsweerde, die dit intieme beeld als het favoriete werk uit een omvangrijk oeuvre aanwijst. Pretty much everything ("Zo'n beetje alles') heet de overzichtstentoonstelling die vanaf volgende week in Foam te zien is. Het is de eerste grote show van het duo in hun geboortestad en het markeert de 25 jaar dat ze samen zijn. Als hun werk bij elkaar hangt, valt op hoe klein het verschil is tussen hun vrije werk, de portretten en hun reclame-werk. Het is duidelijk dat Louis Vuitton de fotografen wil hebben van dat soms ontregelende vrije werk. Als Inez van Lamsweerde binnenkomt, vult ze de ruimte met een rustige autoriteit, die vermoedelijk niet vaak in twijfel wordt getrokken. 'Honey' zegt ze tegen niemand in het bijzonder en ze houdt een klein porseleinen schaaltje omhoog Even later staat het gevuld naast de theepot. Ziet het duo een verhaal ontstaan als ze terugkijken op hun werk? Inez: "Ik zie meer een soort loop, een film waarvan het begin aan het einde zit geplakt. We laten de beelden in Amsterdam dan ook niet in chronologische volgorde zien. Het gaat er meer om hoe ze zich tot elkaar verhouden." Ze denkt even na. "Het is als een lange zin, waarbij elk beeld een woord is." Vinoodh: "Er is geen tijd." Inez: "Geen tijdsgevoel, geen duidelijk onderscheid tussen werk uit de jaren negentig en werk dat we net hebben geschoten. De tentoonstelling laat zien hoe de foto's in ons leven..." Vinoodh: "...en ons hoofd." Inez: "En in ons hoofd zitten. Alle richtingen die we zijn inslagen, vloeien in elkaar over. We hebben nooit gezegd: oké, nu doen we kunst en dus hangt het in een galerie, en nu zijn we voor een tijdschrift bezig en nu maken we een portret. Ik heb het gevoel dat iedere foto die we maken een portret is. Het is altijd een projectie van ons tweeën op degene die voor ons staat." Neemt niet weg dat bij elke foto een titel en een jaartal vermeld staat; je moet wel weten bij welke tijd een beeld hoort. Inez: "Het is, hoe zeg je dat, wel pop culture." Inez spreekt weloverwogen en beslist, Vinoodh vult haar aan. Zo fotograferen ze ook, Inez in de frontlinie en Vinoodh daarachter en -omheen met een tweede camera, voor de meer 'voyeuristische' shots. Vanaf 1986, het moment dat de net afgestudeerde modeontwerper de jonge fotografe belde om haar zijn collectie te laten fotograferen, beseften ze dat ze gingen samenwerken. 'O, wij denken dus hetzelfde,' omschrijft Inez haar gevoel over hun eerste gezamenlijke project. "Het paste gewoon heel goed." Als je op de jaartallen let, valt op hoe radicaal hun werk vanaf het prille begin was. Series als Final fantasy (waarin lichamen van adolescente en volwassen modellen worden 'gemixt') en Thank you thighmaster (een mix van modellen en levensgrote poppen) dateren uit 1992 en 1993. De foto's hebben niets van hun verontrustende kracht verloren en geven commentaar op de cultuur van manipulatie van het lichaam, digitaal en in het echt, die toen nog in de kinderschoenen stond. Inez: "Toen wij eenmaal met de computer begonnen, zagen we ook meteen wat er mogelijk was en wat allemaal nog niet onderzocht was. En dat gevoel hebben we nu al 25 jaar." De portfolio van Studio VLM bevat genoeg klinkende merknamen om Fifth Avenue mee te vullen, van Bal-main tot Gucci, van Yves Saint Laurent tot Chanel. De naam van het spel is 'identiteit' en daar komt het Nederlandse fotografenduo om de hoek kijken. "Wij krijgen een overzicht van de ingrediënten van zo'n merk en daar geven wij vorm aan. Vaak worden wij vanaf het begin betrokken bij het uitzetten van een nieuwe strategie." En dat gaat veel verder dan het maken van foto's. "Het is veel praten om het scenario van de toekomst van een merk te ontwikkelen," zegt Van Lamsweerde. "Omdat ons werk niet vastzit aan een bepaalde stijl, kunnen wij makkelijk voor vier of vijf verschillende merken een eigen identiteit neerzetten. Dit is de Balmainvrouw en dat is de Guccivrouw, daar praten we dan over: wat is het leven van zo'n vrouw?" Maar het is duidelijk dat er verkocht moet worden. Los van het artistieke succes telt in de wereld van de reclamefotografie vooral de commerciële kant. "Natuurlijk, je moet compromissen kunnen sluiten. En je moet je realiseren dat het product de held is van het verhaal, maar daaromheen is vrij veel mogelijk. Wij zorgen er in elk geval voor dat de kleding er goed uitziet." En soms, voegt ze eraan toen, moet je je gewoon even over een spuuglelijke tas heenzetten. Vinoodh: "Soms is het dan emotioneel makkelijker om een foto te maken." Inez: "Wat moet je met de mooiste jurk van de wereld?" Wat is een goede foto eigenlijk? Inez: "Je hebt natuurlijk de gewone technische maatstaven, maar bij ons gaat het om de emotionele band tussen fotograaf en model. Je moet meer kunnen zien dan 'ik ben mooi, ik weet dat ik mooi ben en ik sta er goed op." Ze hebben veel met Kate Moss gewerkt, één van hun favoriete modellen. Waarom ze zo goed is? "Omdat ze niet mooi is," zegt Vinoodh zonder aarzelen. "Kijk naar haar neus, haar mond, haar ogen, het is niet de mooiste vrouw ter wereld, maar je móet wel naar haar kijken." Inez: "Er zit bij haar ook kwetsbaarheid onder al die glamour die uit haar stroomt. Je wilt haar altijd aanraken en vasthouden. Het is magisch. Ze is een echte ster. Ze kijkt door de camera heen, naar de fotograaf, en laat alles zien." Zijn die persoonlijkheden niet verdwenen na de generatie supermodellen uit de periode van Campbell, Evangelista en Schiffer? Is er een nieuwe Kate Moss, die muze van fotografen kan worden? Nee, zegt Van Lamsweerde, er is geen nieuwe Kate Moss. Er is wel een nieuwe generatie superprofessionele modellen, maar de persoonlijkheid en de geschiedenis van Moss, die op haar veertiende begon, krijg je niet meer mee. De nieuwe modellen, aangevoerd door de Friese Doutzen Kroes (Van Lamsweerde: 'Doutzen is heel lief) is altijd op tijd, drinkt niet, gebruikt geen drugs en werkt heel hard. Maar bij dat voorbeeldige leven wordt ook iets ingeleverd: persoonlijkheid. In hoeverre voelen Van Lamsweerde en Matadin zich verantwoordelijk voor het overspannen zelfbeeld dat meisjes en vrouwen krijgen aangepraat door de mode-industrie en de commerciële fotografie? Ze hebben in elk geval vijf jaar geleden besloten geen minderjarige modellen meer te fotograferen. Inez: "Er zijn zo veel meisjes van veertien, vijftien jaar die model willen worden en die nog helemaal niet ontwikkeld zijn. Er kwamen hier een soort kapstokken binnen, waar alle kleren prachtig op hangen, maar als ze achttien zijn en een vrouwenlichaam krijgen, heet dat in onze wereld 'dik'. Dat vonden we pervers. Er lopen hier allemaal meisjes uit Rusland rond die hun school niet afmaken en die helemaal alleen zijn. Op hoeveel manieren kan dat fout gaan? Modellen die geboren zijn in 1995? Dat kan helemaal niet!" Op straat in New York ziet het duo veel potentieel talent lopen. Vinoodh: "ledereen heeft hier een attitude.'' Inez: "Hadden we maar een dag om met mensen op straat aan de slag te gaan. Maar ja, geen tijd. Komt nog wel een keer." Tijd is een heel schaars goed voor Inez en Vinoodh, met shoots die zich tussen Hollywood en Parijs afspelen. De crisis heeft zich ook gemeld in de wereld van het glanzende papier, maar dat heeft bij het veelgevraagde VLM vooralsnog niet tot minder werk geleid - wel tot een nog onmogelijker schema. Kortere shoots, maar dan drie op een dag, komen voor. "In augustus sluiten we altijd de tent," zegt Inez. "En dan gaan we met onze zoon op stap, boeken lezen." Charles werd geboren in 2003 - een baby op de set bleek een geweldige ijsbreker te zijn. "Vroeger hadden we meer tijd. We gaan nog wel eens snel naar een opening van een tentoonstelling, en dat is het dan." Van Lamsweerde en Matadin bewegen zich als fotografen in de wereld van roem en schoonheid - en vaak waar deze twee fenomenen bijna duizelingwekkend samenkomen. Voor het Hollywoodnummer van The New York Times Magazine fotograferen ze jaarlijks de groten uit Hollywood, van Megan Fox tot George Clooney. Hun werk contrasteert opvallend met de Vanity Fair-shoots van Annie Leibovitz, die de roem van de sterren lijkt te willen uitvergroten in bonte ensceneringen. Maar Van Lamsweerde en Matadin fotograferen hun sterren alsof ze ze, zoals bij Clooney, net bij de Chinees op de hoek achter een portie bami vandaan hebben gerukt. "Wij proberen de nadruk op de essentie van die persoon te leggen," zegt Inez. "Geen olifanten en clowns, zoals Annie doet," zegt Vinoodh. "Wat maakt deze persoon zo bijzonder om naar te kijken?" zegt Inez. "Als het een gezicht is dat iedereen kent, is het een uitdaging om het op onze manier te laten zien. Zo eenvoudig mogelijk. Sterren zijn altijd verbaasd hoe snel we werken; binnen een kwartier staan ze erop." De fotografen, zelf ook omringd door een groep assistenten, krijgen op hun beurt vaak te maken met 'de types eromheen', een slag mensen dat hindernissen opwerpt tussen de ster en de buitenwereld. "We krijgen meestal een hele set regels van tevoren. Bijvoorbeeld: 'De ster doet niets waarbij haar armen te zien zijn, geen creatieve kapsels/make-up en nog een hele lijst." En als ze dan uiteindelijk Sandra Bullock, want over haar ging het, ontmoeten in de fotostudio in Los Angeles, gaat het ineens heel anders. 'Hi, jullie kunnen alles met me doen! 'Give me crazy hair!' Inez: "We zijn heel direct." Vinoodh: "We laten ook altijd meteen de foto's zien." Inez: "Dat zijn ze niet gewend. De meeste sterren worden tegen een wit wandje gezet en moeten dan maar wat doen. Wij zijn héél precies in onze aanwijzingen. We bedenken van tevoren wat we willen." Vinoodh: "En soms komt iemand binnen en dan gooi je meteen alles om. You have to go with the flow." Een speciale plek in hun oeuvre - en in de tentoonstelling - wordt ingenomen door het werk dat ze sinds hun Amsterdamse dagen maken voor theatergroep Mugmetdegoudentand (die dit jaar ook 25 jaar bestaat). Er is altijd wel ruimte voor een shoot met acteurs Marcel Musters en Joan Nederlof. "Ze hebben er minder moeite mee om niet perfect te zijn," zegt Van Lamsweerde in het jubileumboek van de Mug. En radicale ideeën die met de Amsterdamse acteurs worden ontwikkeld, keren later nog wel eens terug in de Hollywoodshoots. Inez: "Vorig jaar hadden we Vanessa Redgrave, een legende natuurlijk, die kwam met vijf jurken binnen. Maar we wilden haar een capuchontrui van Gap laten dragen, zodat haar gezicht in de schaduw zou zweven. Ze was meteen om voor onze hoodiefantasy." Ze zijn wel eens star struck ('Wat zullen we met Tom Cruise doen?'), maar meestal zijn ze niet zo onder de indruk van het hele celebritycircus - misschien is dat de Dutch approach. Vinoodh: "We krijgen vaak te horen dat we zo easy zijn." Inmiddels zijn ze de vaste fotografen van sterren als Penelope Cruz. De Vogue-shoot met Cruz (en haar collega's) was zelfs voor Van Lamsweerde en Matadin, die toch wel wat gewend zijn, een complexe operatie, met al die onmogelijke agenda's en ego's, en een hele dag in de visagie, resulterend in een shoot van een half uur. "En toen moest Meryl Streep weg." Nerveus? Mwah. Inez; "Het is maar een foto. Het is geen openhartoperatie en we zijn de wereld niet van aids aan het redden. Kom op zeg!"

Vrij Nederland van 12 juni 2010

Mug met gouden duo Wereldberoemd fotografenduo werkt al jaren voor een Nederlandse theatergroep foto's Inez van Lamsweerde en Vinoodh Matadin tekst Marijn van der Jagt Ze fotograferen filmsterren en topmodellen, maken de beeldcampagnes voor modemerken als Gucci, Chanel en Louis Vuitton en regisseren videoclips voor popzangeres Björk. Op hun MySpace-pagina doet Kate Moss een dansje tijdens een van hun fotosessies en kijkt George Clooney met gemanipuleerde kattenogen in hun camera – het fotografenduo Inez van Lamsweerde en Vinoodh Matadin behoort tot de internationale jetset. Maar hoe beroemd ze intussen ook zijn, in hun portfolio blijft de naam opduiken van een Nederlands theatergroepje: Mugmetdegoudentand. Bij de overzichtstentoonstelling die Van Lamsweerde en Matadin binnenkort hebben in Amsterdam wordt een prominente plaats ingeruimd voor de samenwerking van het duo met het eigenzinnige gezelschap. Een samenwerking die al vijfentwintig jaar wonderlijke, aansprekende beelden oplevert die de groep gebruikt om haar voorstellingen te promoten. Het beeld bij Verlichtinglight, de nieuwste Mugmetdegoudentandproductie, toont de boegbeelden van de theatergroep in een heftige omhelzing: speels en agressief tegelijk. Joan Nederlof lijkt Marcel Musters van achteren aan te vallen, haar hand klauwt om zijn kin en ze hapt met een vampierbeet in zijn nek. Musters geeft zich met gesloten ogen over, maar uit zijn lichaam spreekt tegelijk verzet tegen de verstikkende greep. Het is een veelzeggend portret van twee acteurs die geen geheim maken van hun soms botsende, conflictueuze, maar vruchtbare samenwerking. Een vreemd element in de foto is het draderige masker op Nederlofs gezicht, dat haar een soort baard geeft en haar eigen haren rommelig omhoog duwt. 'Eigenlijk is dat een hip gatenvestje,' zegt Musters. 'Dat kwam uit de kledingkast van Inez en iemand kwam op het idee om dat te gebruiken.' De foto's werden gemaakt in de Silver Screen Studio's in Chelsea Piers, een beroemde werkplek in New York waar Van Lamsweerde en Matadin al vijftien jaar wonen. Een plek die normaal gesproken voor een stel Nederlandse theatermakers niet te betalen is. 'Vóór ons had Inez daar een fotosessie met Jim Jarmusch, en daarna met Laurie Anderson, en zij schuift ons daar dan even tussen.' Fantasieën uitleven In het boekje dat de jubilerende Mugmetdegoudentand onlangs uitbracht, noemt Van Lamsweerde de theatergroep 'een directe lijn naar de basis waar vanuit we ooit zijn begonnen'. Zij zat als fotografe nog op de Rietveld Academie en Matadin was een beginnend modeontwerper toen hun gevraagd werd mee te werken aan een voorstelling van het experimentele gezelschap. Samen met de acteurs zochten ze naar betekenisvolle personages, middels fotosessies waarbij zij de 'styling' verzorgden: de kleding, de make-up, de sfeer die rondom zo'n toneelfiguur hing. 'Ik had bij de Mug gewoon mijn vervolgopleiding,' stelt Van Lamsweerde. Zo leerde het duo hoe je met de symboliek van aankleding en enscenering kunt uitdrukken wie iemand wil zijn; een theatrale aanpak die nog steeds het fundament vormt van hun werk. Kostuums en rekwisieten, haarstukken, schmink, decors, een opvallende belichting – de twee zetten een keur aan middelen in om karakters uit te vergroten, of het nu om fotomodellen gaat of om portretten van sterren. Zo rekken ze de grenzen op tussen modefotografie en portretkunst, autonoom werk en commerciële reclameopdrachten. Met de acteurs van Mugmetdegoudentand is het fotografenduo zo vertrouwd dat beide partijen vrijuit hun fantasieën kunnen uitleven. De ballonnetjes die Musters bij een fotosessie op zijn gezicht kreeg getekend, keerden terug in een portretserie van Oscar-favorieten die de fotografen maakten voor de The New York Times. De Mug-acteurs vormen een welkome afwisseling tussen de mooie mensen waar de fotografen dagelijks mee werken. 'Ze hebben er minder moeite mee om niet perfect te zijn,' zegt Van Lamsweerde inhet jubileumboekje van de Mug. Bovendien passen Musters en Nederlof met hun hang naar duistere, verwrongen mensbeelden prima in het Universum van Van Lamsweerde en Matadin, die de kunstmatigheid van schoonheid en glamour graag zo uitvergroten dat het iets ongemakkelijks krijgt. Begin jaren negentig behoorden zij tot de pioniers die foto's op de Computer bewerkten. De grote foto die in deze Vrij Nederland twee pagina's beslaat, werd in 1995 gemaakt voor de Mug-voorstelling Enter, waarin de acteurs op zoek gingen naar een nieuwe, zelfgekozen familie. Vanuit die gedachte stelden Van Lamsweerde en Matadin een kunstmatige wereld samen, opgebouwd uit afzonderlijke beelden waarin ze de acteurs monteerden. De foto deed dienst als affiche, opgeblazen tot een soort filmdoek van vier bij acht meter, dat momenteel tot de vaste collectie behoort van het Groninger Museum. 'Het lag bij ons opgevouwen in het decorhok,' zegt Marcel Musters, 'want het is te groot om op te hangen. We hebben het maar aan het museum geschonken.' Tom Cruise in nat T-shirt Musters blijft een fotosessie bij zijn New Yorkse vrienden een bijzondere gebeurtenis vinden. 'Er is een heel team: een lichtman, minstens twee make-up artiesten, een persoonlijke assistent, een assistent-fotograaf. De broer van Vinoodh, Manoodh, is er ook altijd bij; die heeft een fotolab waar de foto's ter plekke snel worden ontwikkeld en bekeken. Inez en Vinoodh doen altijd alles samen. Inez Staat achter een vaste camera, die meestal op een statief staat. Zij leidt de sessie, ze geeft aanwijzingen en zegt wat haar wel of niet bevalt. Vinoodh loopt intussen rond en maakt "snapshots", ook op momenten dat er niet wordt geposeerd. Dat levert onverwachte beelden op. Er is zo'n beroemde foto van Tom Cruise in een nat T-shirt, dat is zo'n "tussendoorfoto" van Vinoodh.' Toch heerst er bij zo'n sessie altijd een grote rust, zegt Musters. 'Er klinkt mellow muziek, er staat allemaal supergezond organic food klaar – waar vooral ik van eet – en soms komt Charles, de zoon van Inez en Vinoodh, gezellig längs met de nanny.' Wanneer de volgende Mug-sessie plaatsvindt, is nog ongewis. Musters gaat regelmatig in New York op vakantie en dan wordt Nederlof weleens op het laatste moment 'ingevlogen'. En toen Nederlof een keer niet kon, heeft Van Lamsweerde haar plaats ingenomen. Het is de foto van die vrouw met het gezicht op haar handen geschminkt. 'Iedereen dacht dat het Joan was,' grinnikt Musters. De titel van de foto is Inez as Joan. Een portret van een vrouw die zichzelf laat zien via de maskers die zij anderen geeft.

uit 25mugmetdegoudentand magazine

'Ze hebben er minder moeite mee om niet perfect te zijn' Een interview met Inez van Lamsweerde en Vinoodh Matadin door Marijn van der Jagt Lang voordat een voorstelling af is, moeten de makers al een beeld de wereld in sturen. Er moet een foto komen voor in de jaarbrochures van de theaters, er moet een affiche worden gemaakt om het publiek te lokken. Mugmetdegoudentand heeft hier iets bijzonders op gevonden. Het 'beeld' van een nieuwe voorstelling wordt steevast verzorgd door hetzelfde tweetal: Inez van Lamsweerde en Vinoodh Matadin. Een fotografenduo dat sinds 1995 in New York woont, overal ter wereld werkt, en toch voor de Mug de intrigerende acteursportretten blijft maken die de voorstellingen aankondigen en karakteriseren. Al twintig jaar zijn de groep en de fotografen trouw aan elkaar. Van Lamsweerde en Matadin zijn intussen bekend geworden met autonoom werk, foto's van beroemdheden, videoclips en modereportages, maar ze hebben zich niet aan andere theatergroepen verbonden. En voor de Mug is het is echt een uitzondering als een andere fotograaf het beeld voor een voorstelling maakt. 'Als ik een foto zie die niet van ons is, denk ik: hm, wat is dat nou weer', zegt Inez van Lamsweerde. 'Dat klopt gewoon niet.' Leg de publiciteitsfoto's van alle Mugvoorstellingen op een rij en je ziet de tijd verstrijken. De theatermakers - vooral Marcel Musters en Joan Nederlof, want die vormen het langste de kern van de groep en staan het meest op de foto's - veranderen van piepjong en ambitieus naar rijp en zelfbewust. Maar de foto's vertellen net zo veel over de artistieke ontwikkeling van Van Lamsweerde en Matadin. Zij waren bijna klaar op de Rietveld Academie toen mugmetdegoudentand net begon. Via Hans Klasema, een beeldend kunstenaar die in de begintijd deel uitmaakte van het collectief, kwamen ze in contact met de groep. De samenwerking die toen ontstond, is belangrijk geweest in het definiëren van hun eigen kunstenaarsschap, vertellen ze zelf als ze even in Nederland zijn. Hoe kwam het dat jullie met mugmetdegoudentand gingen samenwerken? Inez van Lamsweerde: 'Hans Klasema deed van alles bij de Mug, waaronder de vormgeving. Hij vroeg ons om foto's te komen maken. Dat begon als een onderzoek naar de personages in een nieuwe voorstelling. ' Vinoodh Matadin: 'Wij deden een soort voorstudie.' Inez: 'Door de fotosessie, en de kleding die we speciaal voor die sessie zochten, werd het voor Joan en Marcel - en voor iedereen die op dat moment in de groep zat -duidelijker wie ze waren in het stuk. Vanuit die personages kon Hans dan weer verder met het decor, en met het zoeken naar spullen die voor de voorstelling nodig waren. We hielpen echt mee met het vormgeven van de personages. ' Vinoodh: 'Ik heb Hans ook wel eens een zak vol kleren gegeven die ik allemaal ooit had gemaakt. Die werden in de loop van de tijd allemaal hergebruikt.' Inez: 'Maar de repetitieruimte van de Mug was voor ons ook een soort studio. Ik heb hier heel veel series geschoten. Na de academie had ik hier gewoon mijn vervolgopleiding. Heerlijk eigenlijk als je er over nadenkt. Datje, net afgestudeerd, meteen in zo'n groep terecht komt van mensen die op een vergelijkbare manier denken. Wij hebben in die tijd zó veel geleerd, vooral van het bezig zijn met personages en de symboliek van hun kleding. In ons eigen werk, of het nou om portretten gaat of om mode, is de taal van kleding heel belangrijk: hoe druk je uit wat voor een persoon iemand is. Want ook mensen die zeggen dat ze niet geïnteresseerd zijn in mode, kleden zich elke ochtend aan met de gedachte: wie wil ik zijn vandaag. In die eerste periode met de Mug hebben we dat allemaal uit zitten pluizen. En een hele hoop ideeën die we daar toen over hebben geformuleerd, gebruiken we nu nog steeds. In het zoeken naar personages waarvan we het leven willen vatten. Personages waar je voor een deel iets van jezelf in herkent.' Zijn Joan Nederlof en Marcel Musters eigenlijk de eerste modellen voor jullie portretten? Inez: 'Bijna wel ja. Joan was ook model voor het eerste vrije werk dat we maakten voor PSl, een galerie in New York. En Marcel heeft nog meegedaan aan een fotoserie voor het blad Blvd, dat toen net was opgericht.' Vinoodh: 'Het was echt een creatieve uitwisseling.' En maakt het nou veel verschil of je een acteur fotografeert of een professioneel model? Inez: 'Dat verschilt enorm. Een model is per definitie mooi, zeg maar perfect, en dat is inspirerend omdat je er dan van alles op kan projecteren. Maar acteurs kunnen veel beter emoties uitbeelden, die hebben een groter inlevingsvermogen, als je acteurs een personage geeft, dan zie je dat meteen tot leven komen. Ze hebben er ook minder moeite mee om niet perfect te zijn. Ik merk wel dat acteurs het moeilijk vinden om zichzelf te zijn op een foto. Hun hele bestaan is juist dat ze niet zichzelf zijn. Het werkt bij acteurs niet om te zeggen: ga maar zitten, dan nemen we de foto. Maar geef Marcel een tijgervel en zijn verbeelding gaat meteen werken.' De beelden die Van Lamsweerde en Matadin voor de Mug maken, dragen het handschrift van de fotografen, maar creëren ook een herkenbare 'huisstijl' van de theatergroep. Ze zijn verschillend van sfeer, maar lijken ook op elkaar, als afleveringen van een serie. Vaak zijn het eenmansportretten van de acteurs. Ze zijn in een studio gemaakt, tegen een egale achtergrond, waardoor zelfs de naaktfoto's uit 2005 iets gestileerds hebben. Meestal komt er een zekere kostumering aan te pas: theatrale schmink, styling van het haar of een pruik, opvallende kleding en soms een attribuut. Het beeld dat gekozen is voor Verlichtinglight toont Marcel Musters en Joan Nederlof in elkaar verstrengeld. Marcel met woeste haren en met gesloten ogen, alsof hij in extase is. Joan alsof zij hem van achteren heeft beslopen, terwijl ze een net-achtig masker draagt. Dat masker blijkt een hip vestje te zijn, dat ter plekke over haar gezicht werd gedrapeerd. Hoe zijn de foto's voor Verlichtinglight ontstaan? Inez: 'Nou, dat is wel héél spontaan verlopen. Daar hebben we vooraf nog minder over besproken dan we ooit eerder hebben gedaan. Marcel was bij ons in New York en we bedachten ineens om Joan ook over te laten komen. Op de ochtend van de fotoshoot heb ik wat dingen uit mijn kast meegesleept, heel intuïtief, en daar zijn we mee aan de slag gegaan. Maar zo is het ook altijd gegaan. We komen bij elkaar, laten wat ideeën op elkaar los, en daaruit groeit dan iets. Als Vinoodh en ik een portret van iemand maken, wordt er ook zo min mogelijk van te voren gepland. We hebben soms een vaag idee, maar uiteindelijk gaat het om de uitwisseling: hoe iemand bij ons binnenkomt, en wat voor een sfeer hij of zij met zich meebrengt.' Het is wel bijzonder dat jullie nog steeds samenwerken terwijl jullie zo ver weg van elkaar wonen en elkaar zo weinig zien. Vinoodh: 'Onze manier van samenwerken is wel veranderd in de loop van de tijd, helemaal sinds we weg zijn uit Nederland. We kunnen jammer genoeg niet alle voorstellingen meer zien. Maar Marcel komt regelmatig naar New York en dan spreken we elkaar uitgebreid. Dan gaan we gewoon verder waar we gebleven waren.' Inez: 'Wij kunnen nu misschien makkelijker iets op de groep projecteren dan toen zij dagelijks onderdeel uitmaakten van ons leven. Door de jaren heen was het vaak zo dat wij met iets bezig waren, en dat de Mug met exact zelfde bezig bleek te zijn. Dat de foto's die we samen met de Mug maakten, precies pasten in het onderzoek dat wij net aan het doen waren. Bij die naaktfoto's hadden we tegelijk het gevoel: dat moeten we nu doen, dat is nu aan de hand.' Jullie doen nu niet meer van die uitgebreide voorstudies voor een voorstelling, maar de fotosessies met de Mug hebben nog altijd iets van een 'performance'. Je ziet in de uitdrukking van de acteurs een emotionele verheviging, de suggestie van drama. Inez: 'Dat is ook een bepaalde techniek die de Mug-acteurs van het begin af aan hebben gehad. En als je kijkt naar hoe Marcel en Joan zich uiten op de foto's die we in de afgelopen twintig jaar hebben gemaakt, dan zie je dat de 'personages' op de foto's door de jaren heen op elkaar lijken. Vinoodh: 'Dat komt doordat ze toch dicht bij zichzelf blijven.' Inez: 'Ja. Het heeft te maken met wie zij zelf zijn, en met wie zij willen zijn. Bij Joan is er veel humor; wat voor make-up ze ook opkrijgt, ze laat op foto's altijd een bepaald type vrouw zien, een vrouw met een zekere zelfspot. Bij Marcel zie je op foto's vaak een heftige kant van hem. Hij kan op het toneel ook een heel nuchter soort acteur zijn, maar in onze sessies zoekt hij een diep, donker personage. Ze hebben allebei een tragikomische kant, die ons ook interesseert.' Zijn de Mug-acteurs door de jaren heen nou betere modellen geworden? Vinoodh: 'Ik vind wel dat Marcel steeds vrijer is geworden.' Inez: 'Vrijer en daardoor inderdaad beter. Ik vind hem ook steeds mooier. Dat vindt hij zelf geloof ik niet. Maar iedere keer als ik Marcel zie, vind ik hem wéér mooier geworden. Zo'n fotosessie is natuurlijk confronterend. Kijk naar onze eerste en onze laatste foto's en je ziet dezelfde persoon maar dan twintig jaar ouder. Maar Joan is daar heel cool over, die toont zichzelf zonder enige angst of terughoudendheid.' Hoe zouden jullie de samenwerking omschrijven zoals die er nu is? Inez: 'Het is een samenwerking die gebaseerd is op vertrouwen. Voor ons is het werken met de Mug heel belangrijk. Het is dat ene lijntje dat we nog met Nederland hebben. We werken ook al heel lang met Victor en Rolf, maar dat is toch anders. Met de Mug is er een directe lijn naar de basis waar vanuit we ooit zijn begonnen.' Inez van Lamsweerde en Vinoodh Matadin wonen en werken samen vanuit New York als fotografenduo. Autonome kunst, modefotografie en portretten grijpen bij hun werk in elkaar. In juni hebben zij hun eerste overzichtstentoonstelling in het Foam in Amsterdam: Pretty much everything 1985-2010. Vanaf de begintijd van mugmetdegoudentand hebben Van Lamsweerde en Matadin met de groep samengewerkt.